องค์การสหประชาชาติ (UN) ลงมติวานนี้ (4 กันยายน) รับรองแผนที่โลกฉบับใหม่ที่สะท้อนขนาดที่แท้จริงของทวีปแอฟริกาและประเทศต่างๆ ได้แม่นยำยิ่งขึ้น โดยเป็นความพยายามเพื่อแก้ไขความอยุติธรรมของแผนที่ในยุคอาณานิคม ที่ทำให้ทวีปแอฟริกาดูเล็กลงกว่าความเป็นจริงมานาน 450 ปี ซึ่งส่งผลต่อการรับรู้ของสื่อ การศึกษา และนโยบายทั่วโลกเกี่ยวกับทวีปแอฟริกา
มติดังกล่าว ซึ่งถูกเสนอโดยโตโกและได้รับการสนับสนุนจากสมาชิกสหภาพแอฟริกา (AU) และบาฮามาส ผ่านการรับรองด้วยเสียงโหวตสนับสนุนจาก 164 ประเทศ รวมถึงฝรั่งเศสและสหราชอาณาจักร ขณะที่สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศเดียวที่ลงคะแนนเสียงคัดค้าน และมีประเทศที่งดออกเสียง 6 ประเทศ
แผนที่โลกฉบับดั้งเดิม ที่เรียกว่าแผนที่เมอร์เคเตอร์ (Mercator projection) ซึ่งใช้กันอย่างแพร่หลายมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์เนื่องจากแสดงให้เห็นว่า ทวีปแอฟริกามีขนาดใกล้เคียงกับกรีนแลนด์ ทั้งๆ ที่ความจริงแล้วมีขนาดใหญ่กว่าถึง 14 เท่า
แผนที่เมอร์เคเตอร์ถูกออกแบบในปี 1569 โดยเจอราร์ดัส เมอร์เคเตอร์ นักทำแผนที่ชาวเฟลมิช เพื่อเป็นแผนที่นำทางแก่นักสำรวจชาวยุโรปในการเดินทางไปทั่วโลก
ลักษณะของแผนที่เมอร์เคเตอร์นั้น แสดงความโค้งของโลกโดยบิดเบือนขนาดสัมพัทธ์ของแผ่นดิน ทำให้ประเทศที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรดูเล็กกว่าความเป็นจริง ในขณะที่ประเทศที่อยู่ใกล้ขั้วโลกดูใหญ่กว่า
ซึ่งนักวิจารณ์มองว่า แผนที่ฉบับนี้ทำให้ความต้องการและศักยภาพในการพัฒนาของประเทศต่างๆ ที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรถูกมองข้าม และการที่แผนที่นี้ยังคงถูกใช้อย่างแพร่หลาย เนื่องจากเป็นสิ่งที่ทำให้ประเทศตะวันตกดูใหญ่โตเกินความเป็นจริงและสะท้อนความเชื่อว่า ชาติยุโรปนั้นเหนือกว่าประเทศอื่นๆ
เพื่อแก้ไขปัญหานี้ ในปี 2018 ทีมนักทำแผนที่ได้สร้างแผนที่ ที่มีขนาดพื้นที่เท่ากัน ซึ่งเรียกว่า แผนที่โลกแบบ Equal Earth หรือการฉายภาพโลกแบบเท่ากัน (Equal Earth projection) ซึ่งแสดงขนาดของทวีปต่างๆ ได้แม่นยำกว่า
โดยในเดือนกุมภาพันธ์ 54 ประเทศสมาชิกของสหภาพแอฟริกาได้นำแผนที่ฉบับนี้มาใช้ และชี้ว่ามันสามารถแสดงขนาดของทวีปทั้งหมด โดยเฉพาะทวีปแอฟริกา ได้แม่นยำยิ่งขึ้น
ทั้งนี้ โรเบิร์ต ดูสซีย์ รัฐมนตรีต่างประเทศโตโก กล่าวกับสำนักข่าว Reuters ก่อนการลงมติว่า “โลกที่ยุติธรรมเริ่มต้นด้วยแผนที่ที่ยุติธรรม”
ขณะที่กระทรวงการต่างประเทศโตโกได้ออกแถลงการณ์ภายหลังลงมติ โดยยืนยันว่า “มติรับรองแผนที่ฉบับใหม่ของ UN ไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย” และ “ไม่ได้ท้าทายการใช้แผนที่แบบเมอร์เคเตอร์สำหรับการนำทางทางทะเลและทางอากาศซึ่งยังคงเหมาะสมอย่างยิ่งแต่อย่างใด”
อ้างอิง:
- https://www.aljazeera.com/news/2026/9/4/un-votes-to-adopt-new-world-map-that-reflects-africas-true-size
- https://www.bbc.com/news/articles/ce30vp55dnlo
