ด้วยความที่ได้รับการจัดสรรงบประมาณเพิ่มขึ้นจากปีงบก่อนหน้าอย่างก้าวกระโดด กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (DE) จึงถูกจับตามองเป็นพิเศษในการวงประชุมของกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ. งบประมาณรายจ่ายฯ ปี 2570 เพราะแม้จะไม่ใช่ 5 กระทรวงแรกที่ครองงบประมาณมากสุด แต่การได้รับจัดสรรงบมากกว่าเดิมถึง 33.62% ทำให้กระทรวง DE มีอัตราการเติบโตรวดเร็วที่สุดแซงหน้ากระทรวงอื่นในแง่ของงบประมาณ
ประเด็นสำคัญ
- ทำไมงบประมาณปี 2570 ของกระทรวง DE เพิ่มสูงขึ้น สวนทางกับหน่วยงานอื่น
- งบค่าคลาวด์กลางภาครัฐ หรือ GDCC เฉียด 5 พันล้าน มีรายละเอียดอย่างไร
- ข้อสงสัยของกรรมาธิการต่อโครงการ GDCC มีอะไรบ้าง
- โครงการคลาวด์ภาครัฐช่วยประหยัดงบประมาณได้จริงหรือ
- จะซ้ำซ้อนกับกระทรวงอื่นที่ตั้งงบคลาวด์แยกเองกว่า 7 พันล้านหรือไม่
- ปัจจุบันพื้นที่คลาวด์กลางภาครัฐเต็มจริงหรือ
- ทำไมคำของบประมาณเฉพาะโครงการคลาวด์ภาครัฐจึงสูงถึงเกือบ 5 พันล้านบาท
- ทำไมจึงทำสัญญากับ NT แต่เพียงรายเดียว
กรรมาธิการหลายคนให้ความสนใจกับงบที่เพิ่มขึ้นนี้ โดยพบว่างบก้อนใหญ่ทุ่มลงไปที่สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) ซึ่งได้งบเพิ่มจากปีก่อนถึง 92% และในจำนวนนั้น เกินครึ่งใช้ไปกับการผลักดันโครงการระบบคลาวด์กลางภาครัฐ (GDCC) เกือบ 5 พันล้านบาท ซึ่งกลายเป็นประเด็นสำคัญที่ถูกซักถามอย่างหนักในที่ประชุมกรรมาธิการฯ
ทำไมงบประมาณปี 2570 ของกระทรวง DE เพิ่มสูงขึ้น สวนทางกับหน่วยงานอื่น
วทันยา บุนนาค กรรมาธิการในสัดส่วนพรรคประชาธิปัตย์ พบว่า งบประมาณที่เพิ่มขึ้นนั้น กว่า 40% กระจุกตัวอยู่ที่สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) ซึ่งเป็นงบประมาณสำหรับค่าคลาวด์กลางภาครัฐ ที่เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัวเป็น 4,980 ล้านบาท
ทำให้วทันยาตั้งคำถามถึงหน่วยงานที่มีภารกิจกำกับดูแลและคุ้มครองประชาชนจำนวน 4 หน่วยงานกลับถูกปรับลดงบประมาณลงพร้อมกันรวมกว่า 450 ล้านบาท
งบค่าคลาวด์กลางภาครัฐ หรือ GDCC เฉียด 5 พันล้าน มีรายละเอียดอย่างไร
จากข้อมูลของวทันยา รายละเอียดการจัดซื้อจัดจ้างระบบ GDCC ในปีงบประมาณ 2569 มาเปรียบเทียบ พบว่ามีการจัดสรรงบประมาณจำนวน 2,240 ล้านบาท ได้ผลงาน 49,000 VM (Virtual Machine) ครอบคลุม 1,012 หน่วยงาน และ 3,194 ระบบ โดยมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย 45,800 บาทต่อ VM ต่อปี
อย่างไรก็ตาม โครงการดังกล่าวเป็นการทำสัญญากับบริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) หรือ NT เพียงรายเดียว ซึ่งพบความผิดปกติในการลงนามสัญญาที่เริ่มปฏิบัติงานตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2568 แต่กลับมีการลงนามสัญญาในวันที่ 30 มีนาคม 2569 โดยให้มีผลย้อนหลัง
วทันยาได้สอบถามถึงสาเหตุของความล่าช้าดังกล่าว รวมถึงตั้งคำถามถึงความคุ้มค่าเมื่อเปรียบเทียบกับราคาของเอกชน และทิศทางการตั้งงบประมาณที่มีลักษณะผูกพันต่อเนื่องไปจนถึงปี 2573
ข้อสงสัยของกรรมาธิการต่อโครงการ GDCC มีอะไรบ้าง
วทันยา บุนนาค กมธ. สัดส่วนพรรคประชาธิปัตย์: ห่วงเรื่องความซ้ำซ้อน แม้จะมีการจัดทำระบบคลาวด์กลางแบบรวมศูนย์ แต่ยังพบการจัดซื้อจัดจ้างคลาวด์แยกในหน่วยงานภายใต้กระทรวงเดียวกัน เช่น
- หน่วยงานความตกลงหุ้นส่วนเศรษฐกิจดิจิทัล (DEPA) 86 ล้านบาท
- สถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ 33 ล้านบาท
- สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) 10 ล้านบาท
นอกจากนี้ รวมกระทรวงอื่นๆ มีถึง 26 กระทรวงที่จัดซื้อจัดจ้างชุดข้อมูล ด้วยงบประมาณรวม 7,680 ล้านบาท
วิสุทธิ์ ตันตินันท์ กมธ. สัดส่วนพรรคประชาชน: มีความกังวลสอดคล้องกันต่อกรณีที่กระทรวง DE ของบประมาณคลาวด์กลางราว 5 พันล้านบาท แต่หน่วยงานอื่นก็มีการของบประมาณคลาวด์แยกไปอีกประมาณ 3 พันล้านบาท จึงสอบถามถึงสัดส่วนการใช้งานจริง เพราะยังมีหลายหน่วยงานสะท้อนว่า ระบบคลาวด์กลางเต็มและไม่สามารถจองพื้นที่ใช้งานได้
เพียงพนอ บุญกล่ำ กมธ. สัดส่วนพรรคประชาชน: ได้สอบถามความหมายของระบบคลาวด์กลางว่าแตกต่างจากคลาวด์ในรายงานประจำปีของ NT อย่างไร มีความทับซ้อนกันในเชิงงบประมาณและวัตถุประสงค์หรือไม่ และหากกระทรวงอื่นๆ เริ่มดำเนินการระบบคลาวด์ของตนเองไปแล้ว จะสามารถนำมารวมเป็นคลาวด์กลางได้อย่างไร
โครงการคลาวด์ภาครัฐช่วยประหยัดงบประมาณได้จริงหรือ
เวทางค์ พ่วงทรัพย์ เลขาธิการ สดช. ยืนยันว่า โครงการคลาวด์กลางดำเนินการมาแล้ว 7 ปี การจัดซื้อจัดจ้างช่วยประหยัดงบประมาณไปได้ไม่ต่ำกว่า 30-40% เมื่อเทียบกับการจัดซื้อแยก สำหรับปี 2570 จะสามารถประหยัดงบได้กว่า 2,134 ล้านบาท
จะซ้ำซ้อนกับกระทรวงอื่นที่ตั้งงบคลาวด์แยกเองกว่า 7 พันล้านหรือไม่
จากข้อกังวลของกรรมาธิการที่ว่ามีถึง 26 กระทรวงตั้งงบคลาวด์แยกเอง มูลค่ารวมกว่า 7 พันล้านบาทนั้น พชร อนันตศิลป์ ปลัดกระทรวง DE ชี้แจงว่า กระทรวงกำลังดำเนินการแบ่งประเภทข้อมูล โดยระบบงานทั่วไปที่ไม่มีความเปราะบางจะถูกนำเข้าสู่ระบบคลาวด์กลางก่อน ส่วนหน่วยงานด้านความมั่นคงทางทหาร เศรษฐกิจ สาธารณสุข และการปราบปรามยาเสพติด จะเป็นกลุ่มสุดท้ายที่นำเข้าสู่ระบบกลาง
ปัจจุบันพื้นที่คลาวด์กลางภาครัฐเต็มจริงหรือ
เลขาฯ สดช. ยอมรับว่า ขณะนี้มีคำขอใช้งานพื้นที่คลาวด์กลางมากว่า 140,000 VM แต่ระบบมีพื้นที่รองรับได้เพียง 80,000 VM จึงต้องมีเกณฑ์การจัดลำดับความสำคัญ เช่น ความเร่งด่วนของแอปพลิเคชัน การให้บริการประชาชนจำนวนมาก และความสอดคล้องกับโครงสร้างพื้นฐาน เป็นต้น
ทั้งนี้ หากหน่วยงานใดไม่สอดคล้องหรือไม่สามารถให้บริการได้ ก็จะได้รับการยกเว้นให้ไปดำเนินการจัดซื้อเอง
ทำไมคำของบประมาณเฉพาะโครงการคลาวด์ภาครัฐจึงสูงถึงเกือบ 5 พันล้านบาท
เลขาฯ สดช. อธิบายว่า คำของบประมาณ 4,980 ล้านบาท สืบเนื่องจากพื้นที่เป็นโครงการต่อเนื่อง มีคำของบบูรณาการผ่าน DGA ซึ่งหน่วยงานต่างๆ ขอรับการจัดสรรรวม 2,183 ล้านบาท แต่ได้รับอนุมัติเพียง 776 ล้านบาท และเป็นที่มาของพื้นที่จัดเก็บที่ไม่เพียงพอดังกล่าว
ทำไมจึงทำสัญญากับ NT แต่เพียงรายเดียว
ปลัดกระทรวง DE ชี้แจงว่า การผลักดันให้ NT เป็นผู้รับผิดชอบโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลระดับชาติเป็นไปเพื่อรักษาอธิปไตยด้านข้อมูล แม้ NT จะมีข้อจำกัดทางการเงินและอยู่ระหว่างการปรับลดขนาดองค์กร แต่กระทรวงมีนโยบายให้ NT ศึกษาการร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและเอกชนเพื่อสร้างศูนย์ข้อมูลแห่งชาติ
