รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอาเซียนจะจัดการประชุมอย่างไม่เป็นทางการร่วมกับรัฐมนตรีต่างประเทศของเมียนมาในวันที่ 12 กรกฎาคมนี้ ที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งถือเป็นความพยายามครั้งสำคัญในการพยายามดึงเมียนมากลับคืนสู่โต๊ะเจรจาและเวทีภูมิภาคอีกครั้ง
การประชุมนี้คุยอะไร สำคัญอย่างไร
การประชุมนี้มีเป้าหมายเพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น เสริมสร้างความร่วมมือ และส่งเสริมการเจรจาเพื่อสร้างความปรองดองในเมียนมา
อาเซียนซึ่งปัจจุบันมีสมาชิก 11 ประเทศ เคยลดระดับความสัมพันธ์และเว้นระยะห่างจากเมียนมา เนื่องจากความล้มเหลวในการปฏิบัติตามแผนสันติภาพ ‘ฉันทามติ 5 ข้อ’ ภายหลังจากการก่อรัฐประหารยึดอำนาจรัฐบาลพลเรือนเมื่อต้นปี 2021 แต่ปัจจุบันหลายประเทศสมาชิกได้เริ่มปรับเปลี่ยนแนวทาง เพื่อเปิดรับรัฐบาลเมียนมามากขึ้น โดยไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่ผลักดันให้เกิดการมีส่วนร่วมนี้
โดย สีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เป็นรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนคนแรกที่ได้เดินทางเยือนเมียนมา เพื่อหารือกับ มินอ่องหล่าย ประธานาธิบดีเมียนมา ภายหลังการเลือกตั้ง พร้อมทั้งใช้โอกาสดังกล่าวย้ำบทบาทของไทยในการช่วยสร้าง ‘สะพานเชื่อม’ ระหว่างเมียนมากับอาเซียน และการสนับสนุนให้เกิดสันติภาพที่ยั่งยืนในเมียนมา
สีหศักดิ์ ให้สัมภาษณ์พิเศษในรายการ DECODING THE WORLD ของ THE STANDARD ที่เผยแพร่เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคมที่ผ่านมา ถึงประเด็นการประชุมนี้ว่า เราเชิญรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนมาที่ประเทศไทย เพื่อให้รัฐมนตรีต่างประเทศเมียนมามาเล่าให้ฟังว่า เขาทำอะไรไปถึงไหนแล้วเกี่ยวกับแผนสันติภาพ และให้รัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนตัดสินใจว่า อาเซียนจะเปิดรับเอาเมียนมากลับมาหรือไม่กลับมา กลับมาในระดับไหนก่อน แต่อย่างน้อยนโยบายที่เรียกว่า ‘Calibrated Re-engagement’ (แนวทางการทูตแบบกลับมาเปิดรับและประเมินท่าทีอย่างมีเงื่อนไข) ก็เป็นนโยบายที่คนพูดถึง ซึ่งสะท้อนความริเริ่มของไทย การแสดงบทบาทของไทยต่อแผนสันติภาพในเมียนมา
รัฐบาลเมียนมากำลังพยายามผลักดันให้มีการยกเลิกมาตรการแบนผู้นำเมียนมา จากการเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียน โดย มินอ่องหล่าย เพิ่งเดินทางเยือน สปป.ลาว อย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 3-5 กรกฎาคมที่ผ่านมา ซึ่งเป็นการเยือนรัฐสมาชิกอาเซียนครั้งแรก ภายหลังเข้ารับตำแหน่งผู้นำประเทศเมียนมาคนใหม่
แนวทางต่อไปของอาเซียนต่อ ‘กรณีเมียนมา’
ภายหลังจากเสร็จสิ้นการประชุมอย่างไม่เป็นทางการที่กรุงเทพฯ แล้ว ฟิลิปปินส์จะเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน (AMM) และงานครบรอบ 50 ปี สนธิสัญญามิตรภาพและความร่วมมือในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (TAC) ระหว่างวันที่ 18-24 กรกฎาคมนี้
รัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนทั้งหมดจะเข้าร่วมการประชุมที่มะนิลา ยกเว้นเมียนมาที่จะส่งปลัดกระทรวงเข้าร่วมเป็นตัวแทน โดยในระหว่างการประชุมนี้ ฟิลิปปินส์จะเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมอย่างไม่เป็นทางการกับเมียนมาเกี่ยวกับการดำเนินการตาม ‘ฉันทามติ 5 ข้อ’ อีกด้วย
ท้ายที่สุดแล้ว ความสำเร็จของวิถีใหม่ทางการทูตในการดึงเมียนมากลับเข้าสู่เวทีอาเซียน จะไม่สามารถเกิดขึ้นได้หากปราศจากความร่วมมืออย่างจริงจังจากรัฐบาลเมียนมา ในการเดินหน้าเจรจาสันติภาพและสร้างความปรองดองร่วมกับฝ่ายต่อต้านและชนกลุ่มน้อย เวทีการหารือทั้งที่กรุงเทพฯ และกรุงมะนิลาในเดือนกรกฎาคมนี้ จึงเป็นด่านทดสอบสำคัญว่าแนวทางการเปิดรับและประเมินท่าทีอย่างมีเงื่อนไขนี้ จะสัมฤทธิ์ผลหรือไม่ โดยการปรับแนวทางทางการทูตใหม่อาจเป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้อาเซียนสามารถก้าวต่อไปได้อย่างเข้มแข็ง และมีศักยภาพที่จะรับมือกับความท้าทายในภูมิภาคได้อย่างยั่งยืน
แฟ้มภาพ: Aaron Favila – Pool / Getty Images
อ้างอิง:
- https://www.reuters.com/world/asia-pacific/asean-foreign-ministers-hold-meeting-with-myanmar-counterpart-weekend-2026-07-09/
- https://asean.bernama.com/news.php?id=2578893
- https://www.channelnewsasia.com/asia/myanmar-min-aung-hlaing-laos-first-trip-asean-member-state-6230231
- https://www.youtube.com/watch?v=geazcLIkErM&list=PLZ0vRaBzdrQ25XxnlxxpKxePgqhz2kNOW
