สหรัฐอเมริกา และอิหร่าน รวมถึงปากีสถาน ในฐานะตัวกลางเจรจา ต่างยืนยันถึงการบรรลุข้อตกลงเบื้องต้นเพื่อนำไปสู่การยุติสงครามในภูมิภาค โดยก่อนที่จะมีพิธีลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MOU) อย่างเป็นทางการที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ในวันศุกร์ที่ 19 มิถุนายนนี้ เราไปดูกันว่า รายละเอียดของข้อตกลงเท่าที่เรารู้จนถึงตอนนี้เป็นอย่างไร ฝ่ายไหนพูดอะไรบ้าง
ประเด็นสำคัญ
ขั้นตอนการดำเนินงานตามข้อตกลงเป็นอย่างไร และแต่ละขั้นตอนจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่
- นายกรัฐมนตรี เชห์บาซ ชาริฟ แห่งปากีสถาน เปิดเผยว่า ทั้งสองฝ่ายได้ประกาศยุติปฏิบัติการทางทหารทั้งหมดโดยทันทีและเป็นการถาวร
- ทุกฝ่ายกล่าวตรงกันว่า จะมีการลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MOU) ว่าด้วยการยุติสงคราม ณ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ในวันศุกร์นี้ โดยคาเซม การีบาบาดี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน เปิดเผยว่า เนื้อหาในบันทึกความเข้าใจดังกล่าวจะถูกเปิดเผยต่อสาธารณะหลังการลงนาม MOU
- ทั้งอิหร่านและสหรัฐฯ ยืนยันว่า ช่องแคบฮอร์มุซจะเริ่มเปิดให้สัญจรอีกครั้ง และสหรัฐฯ จะยกเลิกการปิดล้อมท่าเรือของอิหร่านทันทีที่มีการลงนามในบันทึกความเข้าใจ
- สำหรับประเด็นข้อพิพาทอื่นๆ ที่มีความซับซ้อนและตกลงกันได้ยากกว่า โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเด็นนิวเคลียร์ของอิหร่าน และมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ทั้งสองฝ่ายเผยว่าจะจัดการเจรจาร่วมกันต่อไปภายในกรอบเวลา 60 วันหลังจากลงนาม
ช่องแคบฮอร์มุซและการปิดล้อมท่าเรืออิหร่าน
- ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ กล่าวว่า ช่องแคบฮอร์มุซจะกลับมาเปิดอีกครั้งในวันศุกร์นี้ และตนได้ออกคำสั่งให้ยกเลิกการปิดล้อมท่าเรือต่างๆ ของอิหร่านแล้ว
- ขณะที่เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านรายหนึ่งเผยว่า ช่องแคบดังกล่าวจะเปิดให้ “เรือพาณิชย์ทุกลำ” สัญจรผ่านได้ทันทีหลังการลงนาม MOU
- ด้านสำนักข่าวฟาร์ส (Fars) ซึ่งเป็นสื่อกึ่งทางการของอิหร่าน รายงานว่า ภายใต้บันทึกความเข้าใจนี้ อิหร่านจะเป็นผู้ดูแลความเป็นระเบียบเรียบร้อยของการจราจรทางน้ำผ่านช่องแคบฮอร์มุซ โดยประสานงานกับประเทศโอมาน
โครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน
- ทั้งสองฝ่ายแถลงว่า อิหร่านตกลงที่จะไม่ผลิตหรือครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งเป็นคำมั่นสัญญาที่รัฐบาลเตหะรานยึดถือมาตลอดหลายทศวรรษ
- เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านเปิดเผยว่า ในระหว่างที่รอข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ อิหร่านจะระงับกิจกรรมทางนิวเคลียร์ทั้งหมด โดยจะไม่มีการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมเพิ่มเติม รวมถึงจะไม่มีการขยายโรงงานนิวเคลียร์
- นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่อิหร่านยังเผยด้วยว่า สหรัฐฯ ยอมตกลงให้อิหร่านสามารถลดความเข้มข้นของคลังสำรองยูเรเนียมสมรรถนะสูงภายในประเทศได้ ภายใต้ข้อตกลงที่ครอบคลุมในอนาคต
- ทางด้านประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวเมื่อวันเสาร์ที่ผ่านมาว่า ยังไม่มีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องขนย้ายคลังสำรองวัสดุนิวเคลียร์ออกจากอิหร่าน โดยสหรัฐฯ จะดำเนินการดังกล่าว “เมื่อสถานการณ์ทุกอย่างสงบลงแล้ว”
- ขณะเดียวกัน ผู้นำสหรัฐฯ กล่าวย้ำว่า ข้อตกลงใดๆ ก็ตามจะต้องมีระบบการตรวจสอบที่เข้มงวดต่ออิหร่าน แต่ไม่ได้ให้รายละเอียดที่เฉพาะเจาะจงเกี่ยวกับเรื่องนี้
- ด้าน ลินด์เซย์ แกรห์ม วุฒิสมาชิกสหรัฐฯ กล่าวว่า ข้อตกลงขั้นสุดท้ายเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน จะต้องผ่านการทบทวนและอนุมัติจากสภาคองเกรสก่อน
มาตรการคว่ำบาตรและผลกระทบทางเศรษฐกิจ
- เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านกล่าวว่า สหรัฐฯ ตกลงที่จะไม่กำหนดมาตรการคว่ำบาตรใหม่ๆ ต่ออิหร่าน จนกว่าจะบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้าย
- อีกทั้งเสริมด้วยว่า สหรัฐฯ จะยกเว้นมาตรการคว่ำบาตรการส่งออกน้ำมันของอิหร่านเป็นระยะเวลาหนึ่ง และหลังจากบรรลุข้อตกลงฉบับสมบูรณ์แล้ว มาตรการคว่ำบาตรทั้งหมดของทั้งสหรัฐฯ และองค์การสหประชาชาติ (UN) จะถูกยกเลิกตามกรอบเวลาที่ตกลงกัน
- นอกจากนี้ เจ้าหน้าที่คนเดิมยังเผยว่า สหรัฐฯ ตกลงที่จะปลดล็อกทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดไว้มูลค่า 2.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ ผ่านช่องทางต่างๆ อาทิ การโอนเงินสดให้อิหร่านโดยตรง ความร่วมมือระหว่างประเทศต่างๆ ในภูมิภาค และวงเงินสินเชื่อทางการเงิน
- รัฐบาลวอชิงตันจะร่วมมือกับพันธมิตรในภูมิภาคเพื่อจัดทำแผนฟื้นฟูและพัฒนาสำหรับอิหร่าน ซึ่งจะมีการเจรจาและเห็นชอบร่วมกับรัฐบาลเตหะรานภายใน 60 วัน
- อย่างไรก็ตาม ประธานาธิบดีทรัมป์ได้กล่าวถึงประเด็นนี้ว่า อิหร่านจะไม่ได้รับเงินสด แต่อาจมีความเป็นไปได้ในเรื่องของการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตร
สถานการณ์ในเลบานอน
- นายกรัฐมนตรีชาริฟแห่งปากีสถานแถลงว่า การยุติปฏิบัติการทางทหารทันทีและถาวรในครั้งนี้จะครอบคลุมถึงเลบานอนด้วย
- เช่นเดียวกับสำนักเลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติสูงสุดของอิหร่านที่แถลงว่า ปฏิบัติการทางทหารในเลบานอนยุติลงอย่างถาวรในคืนวันจันทร์ (15 มิถุนายน)
- อับบาส อารักชี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน เน้นย้ำว่า อิสราเอลต้องยุติการโจมตีเลบานอนโดยสมบูรณ์ และสหรัฐฯ ต้องเป็นผู้รับผิดชอบในการดำเนินการตามกรอบข้อตกลงนี้
- อย่างไรก็ดี อิสราเอล แคตซ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของอิสราเอล กลับแถลงว่า กองทัพอิสราเอลจะยังคงตรึงกำลังอยู่ในเขตความมั่นคงที่กองทัพอิสราเอลยึดมาได้ในเลบานอน ซีเรีย และฉนวนกาซา พร้อมระบุว่านายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ได้ชี้แจงเรื่องนี้ให้ทรัมป์ทราบอย่างชัดเจนแล้ว
- ทั้งนี้ ก่อนที่จะมีการประกาศบันทึกความเข้าใจดังกล่าว ประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวว่า ตนจะนำสันติภาพมาสู่ภูมิภาค รวมถึงเลบานอน โดยย้ำว่าไม่ควรมีการโจมตีจากอิสราเอลต่อเลบานอนอีกต่อไป และกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน ก็ต้องหยุดการโจมตีอิสราเอลด้วยเช่นกัน
ภาพ: Ikkiae001 via ShutterStock
อ้างอิง:
