วันนี้ (9 มิถุนายน) สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ หรือ GISTDA เปิดเผยภาพและข้อมูลการสำรวจพื้นที่ชุ่มน้ำในจังหวัดปทุมธานี ซึ่งมีลักษณะเป็นลวดลายวงกลมขนาดใหญ่คล้ายดวงตา จนถูกเรียกว่า ‘ดวงตาเมืองไทย’ ผ่านเทคโนโลยีอากาศยานไร้คนขับร่วมกับ LiDAR หรือ Light Detection and Ranging
ภาพดังกล่าวไม่ใช่ภาพวาดหรือภาพถ่ายดาวเทียมทั่วไป แต่เป็นแผนที่ความสูงจากจุดข้อมูล หรือ Point Cloud ที่ได้จากการยิงแสงเลเซอร์ลงไปยังพื้นผิวโลก แล้วจับเวลาที่แสงสะท้อนกลับมา เพื่อวัดระดับความสูงและระยะทางอย่างละเอียด
GISTDA ระบุว่า เทคโนโลยี LiDAR ช่วยให้มองเห็นโครงสร้างพื้นที่ที่ซ่อนอยู่ใต้พืชพรรณหนาแน่นได้ชัดเจนกว่าภาพถ่ายทางอากาศทั่วไป โดยเฉพาะในพื้นที่ชุ่มน้ำที่เต็มไปด้วยวัชพืชและต้นไม้ปกคลุม หากมองจากภาพถ่ายปกติอาจเห็นเพียงผืนสีเขียวต่อเนื่องกัน แต่ข้อมูล LiDAR สามารถแยกระดับความสูงของยอดไม้ พื้นดิน และร่องน้ำออกมาได้
จากภาพ 3 มิติที่ปรากฏ สีเขียว เหลือง และส้ม แทนระดับความสูงของยอดไม้หรือพุ่มพง ส่วนสีฟ้าและน้ำเงินแทนระดับพื้นผิวดินหรือพื้นที่ต่ำกว่า ขณะที่รอยแยกสีดำรูปวงพระจันทร์คือร่องน้ำ ซึ่งเป็นจุดที่ LiDAR ไม่สามารถสแกนทะลุลงไปในน้ำได้
เดิมทีลักษณะวงกลมของพื้นที่ดังกล่าวทำให้มีข้อสันนิษฐานว่า อาจเป็นร่องรอยการจัดการที่ดินในอดีต เช่น การขุดดินเพื่อนำไปใช้ประโยชน์ ก่อนพื้นที่จะถูกทิ้งร้างจนวัชพืชขึ้นปกคลุม
อย่างไรก็ตาม หลังจาก GISTDA ใช้ข้อมูล LiDAR วิเคราะห์ร่วมกับการลงพื้นที่จริงด้วยโดรนเมื่อวันที่ 8 มิถุนายนที่ผ่านมา พบว่าพื้นที่ดังกล่าวเป็น ‘เกาะวัชพืชลอยน้ำที่หมุนได้’ หรือ Rotating Floating Island ขนาดกว่า 100 เมตร
ปรากฏการณ์นี้เกิดจากการสะสมตัวของแพวัชพืชและดินที่ขาดออกจากฝั่ง แล้วลอยตัวอยู่เหนือผิวน้ำ เมื่อวัชพืชเติบโตและเกาะตัวกันแน่น ประกอบกับแรงลมที่พัดผ่าน จึงทำให้เกาะทั้งก้อนค่อยๆ หมุนรอบตัวเองอย่างช้าๆ
การหมุนและการเสียดสีกับตลิ่งรอบนอกซ้ำไปมานานวันเข้า ทำให้ขอบเกาะและแอ่งน้ำโดยรอบถูกขัดเกลาจนกลายเป็นรูปทรงวงกลมเกือบสมบูรณ์แบบ คล้ายเครื่องกลึงที่ธรรมชาติสร้างขึ้นเอง
GISTDA ระบุว่า กรณี ‘ดวงตาเมืองไทย’ เป็นตัวอย่างหนึ่งที่สะท้อนบทบาทของเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศและ LiDAR ในการช่วยให้มนุษย์มองเห็นสัณฐานภูมิประเทศและปรากฏการณ์ธรรมชาติที่ตาเปล่าหรือภาพถ่ายทั่วไปอาจไม่สามารถอธิบายได้ครบถ้วน
สำหรับภาพที่ใช้ประกอบการสำรวจครั้งนี้ ประกอบด้วยภาพ Orthophoto ซึ่งเป็นภาพถ่ายจริงจากโดรน ใช้ดูสภาพพื้นที่จริง, ภาพ Height ใช้วิเคราะห์ระดับความสูงของพื้นที่ และภาพ RGB Point Cloud ซึ่งเป็นข้อมูลสามมิติพร้อมสีจริง ใช้สำหรับการวิเคราะห์เชิงลึกและสร้างแบบจำลอง 3 มิติ
