อินโดนีเซียเริ่มบังคับใช้กฎระเบียบใหม่ของรัฐบาลเมื่อวันเสาร์ (28 มี.ค.) ที่ผ่านมา โดยห้ามเด็กอายุต่ำกว่า 16 ปีเข้าถึงแพลตฟอร์มดิจิทัลที่มีความเสี่ยงสูง เพื่อป้องกันเด็กจากการสัมผัสกับสื่อลามกอนาจาร การกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ กลโกงออนไลน์ และภาวะเสพติดโซเชียลมีเดีย
ประเด็นสำคัญ
ครอบคลุมเด็ก 70 ล้านคน
ความเคลื่อนไหวนี้ทำให้อินโดนีเซียกลายเป็นชาติแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ห้ามเด็กมีบัญชีผู้ใช้งานบนแพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่อย่าง YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live และ Roblox
นโยบายนี้เกิดขึ้นตามรอยประเทศออสเตรเลียที่ริเริ่มการแบนโซเชียลมีเดียสำหรับเด็กเป็นแห่งแรกของโลกเมื่อปีที่แล้ว เพื่อคืนอำนาจให้กับสถาบันครอบครัวในการปกป้องเยาวชนจากบริษัทเทคโนโลยี
รัฐบาลอินโดนีเซียระบุว่าจะค่อยๆ บังคับใช้มาตรการจำกัดการเข้าถึงนี้อย่างค่อยเป็นค่อยไป จนกว่าทุกแพลตฟอร์มจะปฏิบัติตามอย่างครบถ้วน
มิวเทีย ฮาฟิด (Meutya Hafid) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการสื่อสารและดิจิทัลของอินโดนีเซียกล่าวย้ำเมื่อช่วงเย็นวันศุกร์ (27 มี.ค.) ว่า “จะไม่มีการประนีประนอมในเรื่องการปฏิบัติตามกฎ และทุกนิติบุคคลที่ดำเนินธุรกิจในอินโดนีเซียจะต้องปฏิบัติตามกฎหมายของอินโดนีเซียอย่างเคร่งครัด”
ในการประกาศกฎระเบียบใหม่เมื่อช่วงต้นเดือนมีนาคม เธอระบุว่านโยบายนี้จะครอบคลุมเด็กประมาณ 70 ล้านคน จากจำนวนประชากรทั้งประเทศราว 280 ล้านคน โดยแพลตฟอร์มดิจิทัลที่มี ‘ความเสี่ยงสูง’ จะถูกประเมินจากความง่ายที่เด็กจะเข้าถึงคนแปลกหน้า ผู้ไม่ประสงค์ดี และเนื้อหาที่เป็นอันตราย ตลอดจนระดับความเสี่ยงของการถูกแสวงหาผลประโยชน์และกลโกงด้านความปลอดภัยของข้อมูล
ฮาฟิดยอมรับว่าการบังคับใช้กฎระเบียบใหม่นี้เป็นเรื่องยาก แม้จะทำอย่างค่อยเป็นค่อยไปตามแผนก็ตาม โดยเฉพาะการกดดันให้แพลตฟอร์มต่างๆ ยอมปฏิบัติตามและรายงานผลการระงับบัญชีของผู้ใช้ที่อายุต่ำกว่า 16 ปี
“นี่เป็นงานที่ท้าทายอย่างแน่นอน แต่เราต้องลงมือทำเพื่อปกป้องเด็กๆ ของเรา มันไม่ง่ายเลย แต่ถึงกระนั้นเราก็ต้องทำให้สำเร็จ” ฮาฟิดกล่าวอย่างมุ่งมั่น
เสียงสะท้อนจากสังคม
ลีนี ซินูรายา (Leni Sinuraya) คุณแม่วัย 47 ปี มองว่าความเคลื่อนไหวของรัฐบาลเป็นเรื่องดีสำหรับเด็กทุกคนในประเทศ เธอมองว่าปัจจุบันพ่อแม่ได้สูญเสียการควบคุมไปแล้ว และแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียได้เข้ามามีบทบาทแทนที่
“เดี๋ยวนี้เวลาเห็นเด็กๆ นั่งในร้านอาหาร พวกเขาจะมีโทรศัพท์วางอยู่ตรงหน้าเสมอ เห็นได้ชัดเลยว่าพวกเขาเสพติดมัน เด็กๆ จะไม่ยอมกินข้าวถ้าไม่ได้เล่นโทรศัพท์ และจะงอแงอาละวาดถ้าถูกแย่งไป ทั้งที่เวลาทานอาหารควรเป็นเวลาที่เราได้พูดคุยกับคนรอบข้าง” ซินูรายากล่าว
ผลการศึกษาที่ได้รับการสนับสนุนจากองค์การสหประชาชาติในปี 2023 พบข้อมูลที่น่าตกใจว่า ผู้เยาว์ชาวอินโดนีเซียราวครึ่งหนึ่งเคยพบเห็นภาพอนาจารบนโซเชียลมีเดีย
และเกือบครึ่งเคยมีประสบการณ์ถูกกลั่นแกล้งทางออนไลน์ ซึ่งเป็นตัวเลขที่ถูกนำมาอ้างอิงบ่อยครั้งในการผลักดันกฎระเบียบที่เข้มงวดนี้
แพลตฟอร์มขานรับ
ในส่วนของแพลตฟอร์มต่างๆ เริ่มมีความเคลื่อนไหวเพื่อตอบสนองต่อนโยบายนี้แล้ว แพลตฟอร์ม X ของ อีลอน มัสก์ (Elon Musk) ได้ระบุในหน้าข้อมูลความปลอดภัยออนไลน์ของอินโดนีเซียว่า อายุขั้นต่ำของผู้ใช้งานในประเทศคือ 16 ปี โดยระบุว่า “นี่ไม่ใช่ทางเลือกของเรา แต่เป็นสิ่งที่กฎหมายอินโดนีเซียกำหนด”
ทางด้าน YouTube ภายใต้การดูแลของ Google ระบุว่าพร้อมสนับสนุนความพยายามของรัฐบาลอินโดนีเซียในการสร้างกรอบการทำงานที่มีประสิทธิภาพเพื่อรับมือกับภัยอันตรายออนไลน์ ขณะที่ยังคงรักษาโอกาสในการเข้าถึงข้อมูลดิจิทัลเอาไว้
Meta Platforms Inc. บริษัทแม่ของ Facebook และ Instagram แถลงว่าบริษัทสนับสนุน ‘การนำไปปฏิบัติที่ใช้งานได้จริง’ ของกฎใหม่นี้ และจะหารือกับกระทรวงการสื่อสารต่อไป บริษัทยังระบุว่าได้จัดกลุ่มเยาวชนอินโดนีเซียหลายสิบล้านคนเข้าสู่ ‘บัญชีวัยรุ่น’ (Teen accounts) ซึ่งเชื่อว่าจะมอบประสบการณ์ที่มีความเสี่ยงต่ำตามที่กฎระเบียบกำหนด
ผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามอาจต้องเผชิญกับบทลงโทษ ซึ่งรวมถึงการถูกจำกัดการเข้าถึงในอินโดนีเซีย นอกจากนี้ บริษัทต่างๆ ยังต้องดำเนินการประเมินความปลอดภัยของเด็กด้วยตนเองให้แล้วเสร็จภายในเดือนมิถุนายนนี้
แม้จะมีเสียงสนับสนุนจากผู้ปกครอง แต่กลุ่มนักวิจารณ์ก็มองว่าการเปลี่ยนแปลงนี้นำเสนอทางออกที่เรียบง่ายเกินไป และอาจเป็นการปิดกั้นช่องทางการสื่อสารและการแสดงออกของเด็ก โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ห่างไกล
อุสมาน ฮามิด (Usman Hamid) ผู้อำนวยการบริหารแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล (Amnesty International) ประจำอินโดนีเซีย ระบุในแถลงการณ์ว่า “จุดสนใจควรอยู่ที่การทำให้พื้นที่ดิจิทัลมีความปลอดภัยมากขึ้น ไม่ใช่การกีดกันเด็กออกไปจากพื้นที่เหล่านั้น”
ภาพ : Rizky Arief Permana / Shutterstock
อ้างอิง:
- https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-28/indonesia-starts-first-southeast-asia-social-media-ban-for-kids
- https://abcnews.com/International/wireStory/indonesia-starts-implementing-social-media-restrictions-children-16-131491331
