เกิดอะไรขึ้น ทำไมเมียนมาสั่งเนรเทศ ทูตติมอร์-เลสเต ออกนอกประเทศภายใน 7 วัน

รัฐบาลทหารเมียนมาได้ออกคำสั่งให้หัวหน้าคณะผู้แทนทางการทูตของติมอร์-เลสเต เดินทางออกจากประเทศเมียนมาภายใน 7 วัน โดยมีต้นเหตุสำคัญมาจากความขัดแย้งเรื่องการดำเนินคดีทางกฎหมายต่อผู้นำรัฐบาลทหารเมียนมาในศาลของติมอร์-เลสเต

ทำไมเมียนมาถึงขับทูตติมอร์-เลสเต กลับประเทศ

องค์กรสิทธิมนุษยชนชาวชิน (Chin Human Rights Organization: CHRO) ได้ยื่นฟ้องต่อกระบวนการยุติธรรมของติมอร์-เลสเต โดยกล่าวหาว่ารัฐบาลทหารเมียนมา ‘ก่ออาชญากรรมสงคราม’ และ ‘ก่ออาชญากรรมต่อมนุษยชาติ’ นับตั้งแต่การรัฐประหารปี 2021 ข้อกล่าวหายังรวมถึงการข่มขืนหมู่ การสังหารหมู่ และการโจมตีทางอากาศใส่โรงพยาบาล

ฝ่ายตุลาการของติมอร์-เลสเต ได้รับเรื่องและแต่งตั้งอัยการอาวุโส เพื่อเข้ามาดูแลสำนวนคดีนี้ ซึ่งถือเป็นการใช้หลักการ ‘เขตอำนาจศาลสากล’ (Universal Jurisdiction) ที่อนุญาตให้ศาลภายในประเทศพิจารณาคดีอาชญากรรมระหว่างประเทศได้

ขณะที่ โฮเซ รามอส ฮอร์ตา ประธานาธิบดีติมอร์-เลสเต ได้พบปะกับเจ้าหน้าที่ของ CHRO ซึ่งทาง CHRO เลือกยื่นฟ้องที่ติมอร์ เพราะเห็นว่าเป็นสมาชิกอาเซียนที่มีระบบตุลาการอิสระ และเป็นประเทศคาทอลิกที่น่าจะมีความเห็นอกเห็นใจต่อชะตากรรมของชาวคริสต์ในรัฐชิน

ความพยายามในการดำเนินคดีทางกฎหมายต่อผู้นำรัฐบาลทหารเมียนมาในระบบตุลาการของติมอร์-เลสเตครั้งนี้สร้างความไม่พอใจให้กับรัฐบาลทหารเมียนมาอย่างมาก นำไปสู่การตอบโต้ผ่านมาตรการทางการทูต

มุมมองของเมียนมา

กระทรวงการต่างประเทศเมียนมาให้เหตุผลในการขับทูตออกนอกประเทศในครั้งนี้ โดยอ้างว่า ติมอร์-เลสเตละเมิดกฎบัตรอาเซียนที่เน้นย้ำเรื่องการเคารพในอธิปไตยและการไม่แทรกแซงกิจการภายในของรัฐสมาชิก

รัฐบาลทหารเมียนมามองว่า การที่ประธานาธิบดีติมอร์มีความสัมพันธ์กับ CHRO ซึ่งเมียนมาถือว่าเป็นองค์กรต่อต้านรัฐและผิดกฎหมายนั้น เป็นเรื่องที่ ‘ยอมรับไม่ได้อย่างสิ้นเชิง’ (Totally Unacceptable) อีกทั้งการที่ศาลติมอร์-เลสเตรับพิจารณาในคดีนี้ ถือเป็นการสร้างแนวปฏิบัติที่ไม่เคยมีมาก่อน และเป็นการยั่วยุให้เกิดความขุ่นเคืองระหว่างทั้งสองประเทศ

อย่างไรก็ตาม นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่เกิดเหตุการณ์ลักษณะนี้ โดยเมื่อเดือนสิงหาคม ปี 2023 เมียนมาเคยสั่งขับนักการทูตระดับสูงของติมอร์ออกนอกประเทศมาแล้วครั้งหนึ่ง เนื่องจากรัฐบาลติมอร์-เลสเตมีการพบปะกับรัฐบาลเงา (NUG) ซึ่งเป็นรัฐบาลคู่ขนานของเมียนมา โดยสร้างความไม่พอใจให้กับรัฐบาลทหารของเมียนมาเป็นอย่างมาก

แฟ้มภาพ: Sefa Karacan / Anadolu Agency via Getty Images

อ้างอิง: