เลือกตั้ง 2569 : ตรวจขั้นตอนหลังนับคะแนน: เปิดระเบียบ กกต. 2566 หนึ่งหน่วยเลือกตั้งต้องมีหีบ 1 ใบ ถุงบัตร 3 ประเภท และเอกสารครบก่อนส่งเขต

ภายหลังการปิดหีบและนับคะแนนในวันเลือกตั้ง ระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2566 หมวด 7 ได้กำหนดขั้นตอนอย่างละเอียดสำหรับการจัดเก็บบัตรเลือกตั้ง เอกสาร และการส่งมอบหีบบัตรจากหน่วยเลือกตั้งไปยังคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ประจำเขต เพื่อรักษาความโปร่งใสและตรวจสอบย้อนกลับได้ทุกขั้นตอน

ตามข้อ 177 เมื่อการนับคะแนนเสร็จสิ้น คณะกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) ต้องตรวจสอบจำนวนบัตรทั้งหมดให้ถูกต้อง ก่อนแยกบัตรออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ บัตรดี บัตรเสีย และบัตรไม่ประสงค์ลงคะแนน บรรจุในถุงใส (ถุงชั้นใน) พร้อมระบุจำนวนบัตรในแต่ละถุง รายงานผลต่อ กกต. ประจำเขต และลงลายมือชื่อในใบขีดคะแนน (แบบ สส.5/11)

ข้อ 178 กำหนดให้จัดทำรายงานผลการนับคะแนนจำนวน 3 ชุด โดยติดไว้ที่สถานที่เลือกตั้ง ใส่ในถุงใส (ถุงชั้นนอก) และส่งมอบให้ กกต. ประจำเขต จากนั้นข้อ 179 ให้บันทึกข้อมูลบัตรเลือกตั้งลงในแบบ สส.5/12 พร้อมรวบรวมเอกสารและสิ่งของทั้งหมด ได้แก่

• ถุงใสชั้นในที่บรรจุบัตรเลือกตั้ง
• ใบขีดคะแนน (สส.5/11)
• รายงานผลการนับคะแนน (สส.5/18)
• แบบข้อมูลบัตรเลือกตั้ง (สส.5/12)

เอกสารทั้งหมดต้องบรรจุในถุงใสชั้นนอก โดยสามารถมองเห็นได้ว่าเป็นวัสดุของหน่วยเลือกตั้งใด

ข้อ 180 ระบุให้ปิดถุงวัสดุใสชั้นนอกด้วยสายรัดเพื่อป้องกันการเปิด ก่อนนำใส่ในหีบบัตรเลือกตั้ง จากนั้นปิดหีบด้วยเทปกาวรอบรอยต่อ และใส่สายรัดหรืออุปกรณ์แทนสายรัด พร้อมลงลายมือชื่อบนสายรัด (กรณีหีบพลาสติกไม่ต้องติดเทป)

ต่อมาในข้อ 181 กำหนดให้ กปน. ไม่น้อยกว่า 5 คน พร้อมเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย นำหีบบัตรและเอกสารต่างๆ เช่น บัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้ง และเอกสารประจำหน่วย ส่งคืน กกต. ประจำเขต เพื่อตรวจรับและเก็บรักษาในที่ปลอดภัย ก่อนดำเนินการรวมผลคะแนนทุกหน่วย

ขั้นตอนสุดท้ายตามข้อ 183 กกต. ประจำเขตจะดำเนินการ “ยุบรวมหีบ” โดยเปิดหีบและนำถุงบัตรเลือกตั้งจากแต่ละหน่วยไปรวมไว้ในหีบเดียวจนเต็ม ปิดด้วยสายรัดและลงลายมือชื่อ พร้อมจัดทำบัญชีข้อมูลบัตรจำนวน 3 ชุด ติดไว้ที่หีบ เก็บเป็นหลักฐาน และส่งมอบต่อให้ผู้อำนวยการการเลือกตั้งประจำจังหวัด

เมื่อพิจารณาตามระเบียบทั้งหมด จึงสรุปได้ว่า ภายหลังการลงคะแนน หนึ่งหน่วยเลือกตั้งจะต้องมีหีบบัตร 1 ใบที่ถูกปิดผนึกด้วยสายรัด ภายในประกอบด้วยถุงวัสดุใสชั้นนอก 1 ใบ และในถุงดังกล่าวต้องมีถุงบัตรเลือกตั้ง 3 ประเภท รวมถึงเอกสารสำคัญ เช่น ใบรายงานผลคะแนนและใบขีดคะแนนครบถ้วน

แม้ในขั้นตอนยุบรวมหีบจะมีการนำถุงบัตรจากหลายหน่วยมาอยู่ในหีบเดียวกัน แต่ระเบียบยังกำหนดชัดเจนให้ต้องใช้สายรัดหรืออุปกรณ์แทนสายรัดพร้อมลงลายมือชื่อทุกครั้ง เพื่อคงหลักฐานและความน่าเชื่อถือของกระบวนการจัดเก็บบัตรเลือกตั้งหลังการนับคะแนน

อ้างอิง:

• โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw)
• ภาพตัวอย่างทั้งสองภาพเป็นภาพจาก คู่มือปฏิบัติงาน สำหรับเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้งและเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการออกเสียงประชามติ
• ระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2566