หากใครที่กำลังเกาะติดสถานการณ์การเลือกตั้งช่วงนี้ คงได้เห็นภาพที่เป็นไวรัลของ แสวง บุญมี เลขาธิการคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) สวมเสื้อลายกราฟิคที่โดดเด่นสะดุดตา เป็นภาพตัวอย่างระบุลักษณะการกากบาทในช่องบนบัตรเลือกตั้ง ที่จะถูกนับว่าเป็น ‘บัตรดี’ ส่วนด้านหลังก็สกรีนลักษณะของ ‘บัตรเสีย’ จนทำให้เกิดการตามหาพิกัดของเสื้อตัวนี้กันยกใหญ่
THE STANDARD ได้รับโอกาสสนทนากับที่มาของไอเดียนี้ คมกริช ทิพย์สมบูรณ์ ผู้อำนวยการสำนักงาน กกต. ประจำจังหวัดสุพรรณบุรี เพื่อเล่าแนวคิดเบื้องหลังการผลิตเสื้อบัตรดี-บัตรเสีย ที่กำลังถูกพูดถึง พร้อมชวนคุยถึงวิธีการรักษาสิทธิของเราทุกคนไม่ให้คะแนนเสียงตกน้ำ สำหรับการเลือกตั้งที่กำลังจะมาถึง
จาก ‘เสื้อยืด’ สู่ตัวช่วยวินิจฉัยหน้าหน่วย
ผอ. คมกริชอธิบายว่า ปกติแล้วจะมีเอกสารบอกลักษณะบัตรดี-บัตรเสีย ไว้บนที่ปิดประกาศหน้าหน่วยเลือกตั้ง ซึ่งลักษณะการกาบัตรดังกล่าวนั้น ได้มีเป็นมติ กกต. ออกมาชัดเจนแล้ว แต่เมื่อประชาชนเข้าสังเกตการณ์การนับคะแนน ก็อาจไม่ได้ดูที่ป้ายตลอด ด้วยเหตุนี้ แนวคิดการนำเสื้อมาใช้ประชาสัมพันธ์ เพื่อให้เจ้าหน้าที่และสมาชิกเครือข่าย สามารถสวมใส่ไปไหนมาไหนได้ตลอด และจะทำให้ประชาชนได้รับทราบอย่างกว้างขวาง
“การประชาสัมพันธ์การเลือกตั้ง เรามิได้มุ่งหวังเพียงแค่ผู้มาใช้สิทธิให้มากที่สุด แต่ของเรายังมุ่งหวังไปยังบัตรเสียน้อยที่สุดด้วย เราต้องการให้ทุกคะแนนเสียงมีค่า ไม่ควรจะเสียไป” ผอ. กกต. สุพรรณบุรีกล่าว
แนวคิดเบื้องหลังการออกแบบเสื้อยังผูกโยงถึงเรื่องความยั่งยืนด้วย ผอ. คมกริชมองว่า การทำเสื้อประชาสัมพันธ์โดยทั่วไปมักจะใส่วันที่หรือปีไว้บนเสื้อ และจะทำให้เมื่อกิจกรรมนั้นๆ ผ่านพ้นไปแล้ว เสื้อดังกล่าวก็จะล้าสมัยไม่เป็นปัจจุบัน แต่สำหรับเรื่องการทำเครื่องหมายกากบาทเลือกตั้งนั้น เป็นกติกาพื้นฐานของการเลือกตั้งในระบอบประชาธิปไตย ดังนั้น เมื่อถึงการเลือกตั้งทุกครั้ง ไม่ว่าจะระดับท้องถิ่น หรือระดับชาติ เสื้อตัวนี้ก็สามารถนำมาใช้ประโยชน์เพื่อสร้างความรับรู้ได้ทุกสมัย
“เสื้อที่เราผลิตออกมาสามารถใส่ได้ตลอด ไม่ว่าการเลือกตั้งอะไร คุณก็สามารถหยิบมาใส่ได้ เราจะพยายามไม่ให้สิ่งที่เราทำมาหายไปกับตู้เสื้อผ้า เพราะการทำเครื่องหมายในการเลือกตั้งทุกประเภท คือกากบาท ใช้ได้หมดครับ” คมกริชกล่าว
นอกจากนี้ THE STANDARD ยังได้โอกาสเปิดตัวเสื้อ ‘เวอร์ชันที่ 2’ สีขาว-ดำ สำหรับการเลือกตั้ง สส. ที่จะถึงนี้ด้วย (เวอร์ชันที่เลขาฯ กกต. สวมนั้นเป็นเวอร์ชันการเลือกตั้ง อบต.) โดยวันที่ 5 กุมภาพันธ์ สำนักงาน กกต. สุพรรณบุรี จะจัดแคมเปญใหญ่รณรงค์การเลือกตั้ง สส. และประชามติ ที่บริเวณหอคอยบรรหาร-แจ่มใส ซึ่งจะมีการเดินขบวน ปล่อยขบวนรถแห่ประชาสัมพันธ์ไปตามชุมชน
How to กาอย่างไรไม่ให้บัตรเสีย
ผอ, กกต. สุพรรณบุรี เน้นย้ำหัวใจของการเลือกตั้งคือทุกเสียงมีความหมาย การกาบัตรจึงต้องชัดเจนและเป็นมาตรฐานเดียว เพื่อลดการใช้ดุลยพินิจในการนับคะแนนที่อาจทำให้เกิดการถกเถียงโต้แย้ง
ลักษณะของ ‘บัตรดี’ ประกอบด้วย:
– ต้องเป็นเครื่องหมาย กากบาท X เท่านั้น โดย ‘จุดตัด’ ของเส้นต้องอยู่ภายในช่องสี่เหลี่ยมเท่านั้น เพราะหากออกนอกช่อง จะทำให้คลุมเครือว่าเจตนาจะกาหมายเลขใด
– ต้องไม่ทำเครื่องหมายสัญลักษณ์อื่น เช่น วงกลม ดาว
– ห้ามเขียนข้อความหรือชื่อของตนเองลงบนบัตรเลือกตั้ง เพราะจะเป็นบัตรเสีย
– ต้องไม่ทำเครื่องหมายกากบาทมากกว่า 1 จุดในช่องเดียว เว้นแต่เป็นการเขียนเน้นเครื่องหมายเดิมให้ชัดขึ้น เส้นอาจจะหนากว่าปกติ ก็ยังถือเป็นบัตรดี
– ที่สำคัญ ห้ามทำสัญลักษณ์อื่นใด ซึ่งบ่งบอกว่าผู้ใช้สิทธิ ‘รู้กัน’ กับผู้สมัคร (เช่น ทำกากบาทแบบพิเศษ เพื่อบ่งบอกให้ผู้สมัครทราบว่า ตนเองได้ลงคะแนนเสียงให้แล้ว) และจะถือเป็นบัตรเสีย
– หากนิ้วเปื้อนหมึกแล้วเผลอไปโดนบัตรเป็นรอยเลอะโดยไม่ตั้งใจ อนุโลมให้เป็นบัตรดีได้ เพราะถือว่าไม่ได้จงใจทำสัญลักษณ์
ผอ. คมกริชยังย้ำด้วยว่า ในการสังเกตการณ์นับคะแนนนั้น หากประชาชนเห็นว่าการวินิจฉัยของ กปน. นั้นไม่ถูกต้องหรือผิดปกติ ต้องทักท้วง ‘ทันที’ ในขณะนั้น เพราะหากนับคะแนนเสร็จแล้วมีการทักท้วง คำร้องนั้นจะไม่ถูกนับไว้ เนื่องจากอาจเป็นการทักท้วงเพราะเห็นว่าคะแนนของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งน้อยกว่า จึงทักท้วงเพื่อให้คะแนนเปลี่ยนแปลงหรือไม่
สุพรรณบุรี ‘เป๊ะ’ เลือกตั้งล่วงหน้าไร้ข้อผิดพลาด
หลังการเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขตเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา หลายพื้นที่มีเสียงวิพากษ์วิจารณ์ถึงความผิดพลาดโดยการจัดการของ กกต. หลายจุด แต่สำหรับจังหวัดสุพรรณบุรีเอง คมกริชยืนยันว่า การเลือกตั้งล่วงหน้าที่ผ่านมาถือว่ามีความถูกต้องครบถ้วน ไม่มีบัตรหาย หรือเอกสารผิดซอง
รวมทั้งในจังหวัดสุพรรณบุรี ยังมีผู้มาใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้านอกเขตประมาณ 88% ส่วนผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งล่วงหน้าในเขต อยู่ที่ประมาณ 97% เนื่องจากขาดไปเพียงคนเดียวที่ไม่ได้มา ซึ่ง ผอ. คมกริชมองว่า สะท้อนความตื่นตัวของคนสุพรรณในการใช้สิทธิเลือกตั้ง
เกาะติดความเคลื่อนไหว เลือกตั้ง 2569 : ข่าวล่าสุด บทวิเคราะห์ กติกาการเลือกตั้ง และรายงานสด ผลการเลือกตั้ง 2569 แบบเรียลไทม์ได้ที่นี่
https://thestandard.co/election2569/
