บทบรรณาธิการ: กีฬาไม่ใช่ภาระทางงบประมาณ แต่คือโอกาสของประเทศไทย

วันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 คือวันเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และแม้จะเป็นช่วงเวลาสั้นๆ สำหรับการหาเสียงและออกแบบนโยบาย พรรคการเมืองยังมีโอกาสแสดงจุดยืนว่าอนาคตประเทศไทยควรเดินหน้าไปทางไหน

 

แต่สิ่งที่เราได้ยินไม่มากพอ คือ ‘นโยบายด้านกีฬา’ ทั้งที่กีฬาเคยเป็นหนึ่งในจุดแข็งของประเทศ และวันนี้ก็ยังมีศักยภาพมหาศาลที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจ สังคม และภาพลักษณ์ของไทยบนเวทีโลก

 

จากซีเกมส์ 2025 ถึงเสียงสะท้อนจากนักกีฬา

 

การจัดการแข่งขันซีเกมส์ 2025 ที่ไทยเป็นเจ้าภาพ กลายเป็นเครื่องเตือนใจครั้งใหญ่ ว่าระบบบริหารจัดการกีฬาไทยยังมีปัญหาเชิงโครงสร้าง ทั้งความไม่พร้อมในการจัดงาน พิธีเปิดที่สะท้อนความผิดพลาดในการเตรียมพร้อม และอุปสรรคมากมายระหว่างการแข่งขันที่สะท้อนการขาดแผนระยะยาวและความใส่ใจ

 

ทั้งที่ในอดีต ไทยเคยเป็นเจ้าภาพซีเกมส์มากที่สุด (7 ครั้งรวมปี 2025) เคยจัดเอเชียนเกมส์ และเป็นเจ้าภาพมหกรรมกีฬาระดับโลกมากมาย รวมถึงยังเคยอาสาเป็นเจ้าภาพแทนประเทศอื่นในวันที่ชาติอื่นไม่พร้อมด้วย แต่วันนี้เรากลับพบว่า ความพร้อมที่เคยมี กำลังถูกแทนที่ด้วยความผิดพลาด

 

สนามกีฬาที่ไม่พร้อม ระบบจัดการภายในที่ไม่มีความเป็นมืออาชีพ การประสานงานที่ล่าช้า การขาดทัศนคติของการมองกีฬาเป็นการลงทุน และเป็นโอกาสในด้านภาพลักษณ์ของประเทศ

 

ปรากฏการณ์เหล่านี้ไม่ได้สะท้อนแค่ความล้มเหลวในการเตรียมพร้อมเป็นเจ้าภาพซีเกมส์ แต่สะท้อนว่าระบบกีฬาของไทย ‘ไม่มีความฝันร่วมกัน’ ระหว่างรัฐ ภาคเอกชน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ในการลงมือทำงาน

 

ในเวลาเดียวกัน นักกีฬาระดับโลกของไทยก็ออกมาส่งเสียง เช่น หมิว-พรปวีณ์ ช่อชูวงศ์ มือวางอันดับ 6 ของโลกในแบดมินตัน ที่ออกมาพูดถึงระบบที่ไม่สนับสนุนนักกีฬานอกสมาคมฯ

 

นอกจากนี้เราได้พูดคุยกับนักกีฬาหลายคนก็ได้สะท้อนข้อเรียกร้องออกมาตรงกันว่า

 

“เราไม่อยากให้รัฐเข้ามาเฉพาะวันที่เราชนะ แต่ขอให้ร่วมสนับสนุนเราตั้งแต่วันที่ยังไม่มีใครเห็น”

 

เสียงสะท้อนเหล่านี้ มาจากประสบการณ์สะสมของนักกีฬาหลายคน ที่ผ่านระบบการสนับสนุนแบบจำกัด มีอุปสรรคตั้งแต่เรื่องเล็กๆ อย่างอุปกรณ์ซ้อม สนามและสถานที่ ไปจนถึงการขาดโค้ชเฉพาะทาง หรือไม่มีการวิเคราะห์ข้อมูลกีฬาแบบวิทยาศาสตร์

 

โครงสร้างและระบบที่ไม่ตอบโจทย์

 

งบประมาณของกองทุนพัฒนากีฬาแห่งชาติอยู่ที่ราว 4,000 ล้านบาท (จากการเปิดเผยของ คณะกรรมการโอลิมปิคแห่งประเทศไทยฯ ระหว่างการเปิดเผยปัญหาวงการกีฬาไทยให้กับพรรคการเมือง) โดยมาจากภาษีบาป เช่น สุราและยาสูบ ถือเป็นงบที่มีเป้าหมายเพื่อพัฒนากีฬาในทุกระดับ แต่กลับมีปัญหาเรื่องความล่าช้าในการเบิกจ่าย ความไม่โปร่งใสในการจัดสรร และการขาดกลไกตรวจสอบจากภาคส่วนอื่น

 

ผศ.พิมล ศรีวิกรม์ ประธานคณะกรรมการโอลิมปิคแห่งประเทศไทยฯ ได้เปิดเผยว่า เบี้ยเลี้ยงนักกีฬาบางส่วนตั้งแต่เดือนสิงหาคม กันยายน ของปี 2568 ที่ผ่านมายังตกค้างไม่ถึงมือของนักกีฬา

 

เบี้ยเลี้ยงนักกีฬา 900 บาทต่อวัน ไม่เปลี่ยนแปลงมากว่า 15 ปี ขณะที่ค่าครองชีพและค่าใช้จ่ายด้านการฝึกซ้อมเพิ่มขึ้นหลายเท่าตัว นักกีฬาหลายคนต้องพึ่งพาทุนจากพ่อแม่ หรือทำงานพาร์ตไทม์ไปด้วยระหว่างฝึกซ้อม

 

ลองคิดดูว่า หากคุณต้องไปแข่งที่ยุโรป เป็นตัวแทนประเทศไทย แต่มีงบรวมที่พัก อาหาร และเบี้ยเลี้ยงวันละ 900 บาท จะรู้สึกอย่างไร?

 

ปัญหาเชิงโครงสร้างเหล่านี้ยังส่งผลต่อความน่าเชื่อถือของไทยในสายตานานาชาติ เช่น การยกเลิกเอเชียนอินดอร์ และมาร์เชียลอาร์ตเกมส์ ที่ไทยเคยตั้งใจจะจัด แต่สุดท้ายต้องถอนตัวเพราะปัญหาความไม่พร้อม

 

ประเทศที่เห็นกีฬาเป็นอุตสาหกรรม ไม่ใช่ต้นทุน

 

ญี่ปุ่น

 

แผน Dream 2050 ไม่ได้เป็นแค่ความฝันของสมาคมฟุตบอลที่จะพาพวกเขาไปเป็นแชมป์โลก แต่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐ และเอกชนอย่างต่อเนื่อง ผ่านโมเดลพีระมิด 2 ชั้น ที่สร้างนักเตะตั้งแต่ระดับประถมจนถึงโปรลีก และเชื่อมต่อกับภาคธุรกิจ แฟนกีฬา และสื่ออย่างเป็นระบบ ด้วยยอดพีระมิดคือ เพื่อความเป็นเลิศ และ อีกยอดคือส่งเสริมความนิยมของกีฬาฟุตบอล

 

จุดเด่นสุดของเขาคือโครงสร้างลีกฟุตบอลอาชีพ ที่เห็นภาพชัดเจนว่าหน้าที่ของพวกเขาคือสร้างนักฟุตบอลไปแข่งขันบนเวทียุโรปในแง่ของการพัฒนานักฟุตบอล และ ส่งเสริมการตลาดท้องถิ่น ให้สโมสรออกแบบระบบการตลาดที่เชื่อมโยงกับชุมชน ทั้งกิจกรรมที่เหมาะสมสำหรับการพาครอบครัวมาชมการแข่งขันทุกสัปดาห์ส่งผลให้เกิดอุตสาหกรรม และ วัฒนธรรมกีฬาที่เป็นท้องถิ่นอย่างแท้จริง เป็น

 

จีน

 

มองกีฬาเป็น soft power และ hard power พร้อมกัน ผลักดันนักกีฬาให้กลายเป็นแบรนด์ของชาติ ควบคู่กับการเป็นผู้ผลิตสินค้ากีฬาอันดับต้นของโลก พิธีเปิดโอลิมปิก 2008 ที่กรุงปักกิ่ง กลายเป็นการประกาศศักดาว่าจีนคือชาติมหาอำนาจของโลก

 

สหรัฐอเมริกา

 

ทุกระดับของกีฬา ตั้งแต่มัธยม มหาวิทยาลัย ไปจนถึงอาชีพ ถูกเชื่อมต่อกับระบบเศรษฐกิจ และการสร้างมูลค่าทางธุรกิจ เช่น NCAA เป็นเวทีสร้างนักกีฬาอาชีพที่สามารถดึงดูดเงินทุน, สปอนเซอร์, และคนดูได้ระดับหลักล้าน

 

สิงคโปร์

 

Singapore National Stadium สนามกีฬาแห่งชาติของสิงคโปร์ไม่ได้เป็นแค่ที่จัดการแข่งขัน แต่เป็นศูนย์กลางไลฟ์สไตล์ของเมือง เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ช่วยยกระดับเศรษฐกิจรอบข้าง ทั้งอีเวนต์, ร้านค้า, การท่องเที่ยว, การจ้างงาน และแบรนด์กีฬาระดับโลก

 

ถึงเวลาแล้วที่กีฬาไทย = อุตสาหกรรมแห่งอนาคต

 

ประเทศไทยจำเป็นต้องมีนโยบายกีฬาที่ชัดเจน เป็นรูปธรรม และมีเป้าหมายที่วัดผลได้ ไม่ใช่แค่นโยบายเชิง CSR แต่เป็น ‘นโยบายเศรษฐกิจใหม่’ ที่ใช้กีฬาเป็นกลไกในการสร้างโอกาส

 

6 ข้อเสนอเพื่อเปลี่ยนอนาคตกีฬาไทย:

 

1. ปรับโครงสร้างการบริหารกีฬา

 

• เปิดโอกาสให้ภาคเอกชนเข้ามาร่วมลงทุน ผ่านระบบ Public–Private Partnership (PPP) หรือ หุ้นส่วนมหาชน-เอกชน ซึ่งเป็นรูปแบบความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน ในการลงทุน พัฒนา หรือบริหารจัดการโครงการหรือบริการสาธารณะร่วมกัน โดยแบ่งปันทรัพยากร ความเสี่ยง ผลตอบแทน และความรับผิดชอบอย่างชัดเจน

 

• จัดตั้ง Sport Management Authority องค์กรอิสระ/กึ่งอิสระ ที่เป็นศูนย์กลางในการพัฒนานโยบายกีฬาแห่งชาติ และบริหารจัดการอุตสาหกรรมกีฬาในเชิงมืออาชีพ 

 

2. ปรับระบบสนับสนุนและเบี้ยเลี้ยง

 

• สร้างระบบเบี้ยเลี้ยงแบบ Dynamic Allocation แยกตามประเภทกีฬาและระดับการแข่งขัน แทนที่จะใช้งบแบบ Fixed rate (900 บาทต่อวันสำหรับนักกีฬาทุกชนิด)

 

• มีระบบ e-Claim ระบบเบิกจ่ายงบประมาณหรือค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ของนักกีฬา/สมาคม/โค้ช ผ่าน แพลตฟอร์มดิจิทัล ที่สามารถ ติดตามสถานะ และ ตรวจสอบความคืบหน้าได้ทันที แบบเปิดเผยและตรวจสอบได้ 
•  

 

3. เปิดพื้นที่สร้างสรรค์ให้ภาคเอกชนในสนามกีฬา

 

• เปิดประมูลสิทธิ์การออกแบบ Look of the Game ตั้งกีฬาเยาวชน ถึงการเป็นเจ้าภาพมหกรรมกีฬาระดับนานาชาติในอนาคต, ชุดแข่งขัน, คอนเทนต์ถ่ายทอดสด, Mascot, Brand Activation ฯลฯ ให้มาก และ หลากหลายยิ่งขึ้น

 

• ใช้โมเดลแบบโอลิมปิกของสหรัฐฯ หรือเกาหลีใต้ ที่มีหลากหลายแบรนด์ร่วมออกแบบทั้งเสื้อผ้า และ ภาพลักษณ์นักกีฬา เช่น เกาหลีใต้ใช้ The North Face เป็นผู้สนับสนุนเสื้อผ้าชุดซ้อม ชุดรับเหรียญรางวัล ส่วนสหรัฐฯ แม้ว่าจะใช้ Nike เป็นแบรนด์หลัก แต่ชุดพิธีการพวกเขาให้ Ralph Lauren เป็นคนออกแบบให้ และ สร้างปรากฏการณ์ได้ทุกโอลิมปิก ตั้งแต่ก่อนจะลงแข่งขันด้วยซ้ำ 
•  

 

4. ลงทุนใน Sport Complex ยุคใหม่

 

• ผสานกีฬา ความบันเทิง การแพทย์ เทคโนโลยี และไลฟ์สไตล์แบบครบวงจร ในศูนย์กีฬาแห่งใหม่

 

• สร้างสนามที่รองรับตั้งแต่เยาวชนจนถึงอาชีพ มีพื้นที่ฝึกซ้อม กีฬาอีสปอร์ต วิทยาศาสตร์การกีฬา และ wellness center ตอบโจทย์กระแสรักสุขภาพที่เติบโตแบบพุ่งทะยานทั่วโลกในเวลานี้ ซึ่งในไทยก็กำลังเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว 
•  

 

5. สร้างอาชีพและระบบพัฒนาในสายกีฬา

 

• พัฒนาเส้นทางอาชีพในกีฬา ทั้งนักกีฬา, โค้ช, นักวิเคราะห์ข้อมูล, นักวิทยาศาสตร์การกีฬา, ครีเอเตอร์กีฬา และนักการตลาดกีฬา

 

• จัดตั้งทุนการศึกษาสำหรับสายอาชีพกีฬาในระดับมัธยมและอุดมศึกษา
•  

 

6. สร้างโอกาสหลังเสียงนกหวีดสุดท้ายของอาชีพนักกีฬา

 

• วางระบบการเตรียมอาชีพหลังเลิกเล่นของนักกีฬาไทย เช่น ความรู้ทางการเงิน ทุนต่อยอดการศึกษาระดับสูง, การฝึกอบรมทักษะอาชีพใหม่, หรือการเป็นผู้ผลิตคอนเทนต์กีฬา, ผู้จัดการทีม, หรือผู้ฝึกสอน

 

• เชื่อมต่อกับระบบสวัสดิการ เช่น ประกันสุขภาพหลังเลิกเล่น, กองทุนเกษียณนักกีฬา, และช่องทางการทำงานกับภาคเอกชนในฐานะ Brand Ambassador หรือ Mentor สานต่อความสำเร็จเป็นฐานให้กับเยาวชนรุ่นต่อไป
•  

 

กีฬา = พื้นที่ของความฝันร่วม

 

กีฬาไม่ใช่แค่เรื่องเหรียญทอง หรือความบันเทิง แต่คือเครื่องมือของการพัฒนามนุษย์ สร้างวินัย ปลูกฝังเป้าหมาย และสร้างพลังของการไม่ยอมแพ้ ซึ่งทั้งหมดนี้สามารถต่อยอดเป็นทั้ง soft power และทุนมนุษย์ในระยะยาว

 

เราเคยเห็นนักกีฬาไทยยืนหนึ่งของโลกมาแล้ว ไม่ใช่เพราะระบบ แต่เพราะความพยายามส่วนบุคคล ถ้าระบบดีพอ พวกเขาจะไม่ใช่หนึ่งในล้าน แต่จะมีอีกนับพันที่ได้โอกาสเช่นเดียวกัน รวมถึงโอกาสทางสังคมที่จะได้มีประชากรที่แข็งแกร่งขึ้นทั้งร่างกาย และ จิตใจ

 

“เราไม่อยากให้ลูกหลานของเราเติบโตขึ้นไปเป็นเพียงแค่คนดูกีฬา แต่อยากให้พวกเขาทุกคนเติบโตขึ้นไปเป็นผู้เข้าร่วมแข่งขันเพื่อชัยชนะที่ยิ่งใหญ่ในชีวิต

 

“กีฬาคือเรื่องที่สำคัญที่สุดสำหรับเราทุกคน ประเทศชาติจะแข็งแกร่งได้เท่ากับประชาชนภายในประเทศ เหรียญรางวัลของความสำเร็จทางร่างกาย และ จิตใจ เป็นสิ่งที่มาควบคู่กัน

 

“ผมหวังว่าเราจะไม่มีวันเห็นสหรัฐอเมริกา เป็นประเทศที่มีเพียงแค่คนดูในสนาม ผมหวังว่าคนอเมริกันทุกคนจะลงแข่งขันอยู่ในสนาม และ ใส่ใจการเรียนรู้ของลูกหลาน และพัฒนาการทางร่างกายของลูกหลาน และ การเข้าร่วมแข่งขันเพื่อเป้าหมายที่ยิ่งใหญ่ในชีวิต และ เมื่อลูกหลานของพวกเขาเติบโตขึ้น ผมอยากให้ลูกหลานสานต่อความมุ่งหวังเหล่านี้ไปสู่ชีวิตประจำวันของพวกเขา

 

“ผมหวังว่าพวกคุณทุกคนจะร่วมกันทุ่มเทเพื่อวาระแห่งชาติในการสร้างประเทศที่แข็งแกร่งและดีขึ้น”

 

จอห์น เอฟ. เคนเนดี อดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ กล่าวถึงความสำคัญของกีฬาและการออกกำลังกายต่อประเทศเมื่อปี 1962

 

ฝากถึงทุกพรรคการเมือง: เห็นกีฬาเป็นโอกาสของประเทศ

 

ประเทศไทยไม่ได้ขาดศักยภาพ แต่เราขาดโครงสร้างทางระบบ และขาดการมองกีฬาเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาประเทศ

 

กีฬา คือ โอกาสทางเศรษฐกิจ โอกาสของเยาวชน โอกาสในการสร้างชาติ และโอกาสในการรวมใจคนไทย

 

เราไม่ควรลดทอนบทบาทของกีฬาในพื้นที่นโยบาย ด้วยความคิดที่ว่ากีฬาไม่เกี่ยวกับการเมือง ทั้งที่ในความจริง กีฬาและนโยบายแยกกันไม่ออก

 

กีฬาเกี่ยวกับการเมืองได้ในทางที่ถูกต้อง เพราะอุตสาหกรรมกีฬาจะเกิดได้ พวกเขาต้องอาศัยความร่วมมือจากทั้งภาค เศรษฐกิจ สังคม การศึกษา พื้นที่สาธารณะ และที่สำคัญที่สุดคือภาครัฐ ที่จะเป็นผู้กำหนด และ ขับเคลื่อนนโยบาย ให้กับวงการกีฬาไทย

 

เราอยากเห็นการตั้งเป้าหมายอันยิ่งใหญ่ ที่เต็มไปด้วยรูปแบบแผนการที่จะนำพาเราไปถึงจุดนั้นเหมือนกับนักกีฬาเยาวชนไทยหลายคนที่เรามีโอกาสได้พูดคุยว่าพวกเขาอยากเป็นแชมป์โลก หรือ มือหนึ่งของโลก

 

ถ้าคุณอยากให้เด็กไทยเชื่อในความฝันว่าวันหนึ่งเขาจะยึดกีฬาเป็นอาชีพที่จะสร้างความภาคภูมิใจให้กับตัวเอง ครอบครัว และ ประเทศไทยได้ รัฐต้องสร้างระบบที่ไม่ทำลายความฝันนั้นตั้งแต่ต้นทางเสียก่อน