สหรัฐฯ-อิหร่าน เตรียมเจรจา นิวเคลียร์ รอบ 3 ที่เจนีวา หลายฝ่ายจับตา

สหรัฐอเมริกา และอิหร่านเตรียมจัดการเจรจานิวเคลียร์ รอบที่ 3 ขึ้นที่นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ในวันพฤหัสบดีนี้ (26 กุมภาพันธ์) โดยมีรัฐมนตรีต่างประเทศโอมานทำหน้าที่เป็นคนกลางในการเจรจา ท่ามกลางความกังวลเรื่องความขัดแย้งทางทหาร หรือเกิดเหตุปะทะกัน หากกข้อตกลงล้มเหลว

สหรัฐฯ ได้เพิ่มกำลังทหารในภูมิภาคตะวันออกกลาง โดยโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เตือนว่า ‘เรื่องเลวร้ายอย่างมาก’ จะเกิดขึ้นหากไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้ ซึ่งเขายังเผยว่า กำลังพิจารณาถึงความเป็นไปได้ที่จะใช้การโจมตีทางทหารแบบจำกัดวง เพื่อกดดันอิหร่านอีกช่องทางหนึ่ง นอกจากนี้ สตีฟ วิตคอฟฟ์ ทูตพิเศษของสหรัฐฯ ยังระบุว่า ทรัมป์สงสัยว่าทำไมอิหร่านจึงยังไม่ ‘ยอมจำนน’ ภายใต้การกดดันทางการทหารของสหรัฐฯ ในขณะนี้

ทางด้าน อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านตอบโต้ว่า ที่อิหร่านไม่ยอมจำนนนั้น ‘เพราะเราคือชาวอิหร่าน’ แต่ยังมองว่า ‘ช่องทางทูต’ ยังเป็นไปได้ โดยอิหร่านเตรียมยื่นข้อเสนอใหม่ ซึ่งรวมถึงการส่งยูเรเนียมที่เสริมสมรรถนะขั้นสูงครึ่งหนึ่งออกไปต่างประเทศและเจือจางส่วนที่เหลือ ทั้งนี้เพื่อแลกกับการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจ และให้สหรัฐฯ ยอมรับสิทธิของอิหร่านในการเสริมสมรรถนะนิวเคลียร์เพื่อสันติ

ประเด็นความขัดแย้งหลักที่ต้องหารือร่วมกัน

1.โครงการนิวเคลียร์

สหรัฐฯ มองว่าการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่าน ซึ่งสูงถึงระดับ 60% เป็นเส้นทางสู่การสร้างระเบิดนิวเคลียร์ และต้องการให้อิหร่านยุติการดำเนินการดังกล่าวบนดินแดนของตน รวมถึงสละสต็อกยูเรเนียมที่มีอยู่ แต่อิหร่านปฏิเสธมาตลอดว่า ไม่ได้สร้างอาวุธนิวเคลียร์

2.ขอบเขตการเจรจา

สหรัฐฯ ต้องการให้ครอบคลุมถึงโครงการขีปนาวุธและการสนับสนุนกลุ่มตัวแทนติดอาวุธ (Proxies)ในภูมิภาค แต่อิหร่านปฏิเสธอย่างเปิดเผย แม้สำนักข่าวต่างประเทศหลายสำนักจะรายงานว่า อิหร่านอาจมีท่าทีผ่อนปรนในประเด็นกลุ่มติดอาวุธที่ไม่ใช่ประเด็น ‘เส้นแดง’ ก็ตาม

3. กลไกการคว่ำบาตร

ทั้งสองฝ่ายยังมีความเห็น ‘ไม่ตรงกัน’ เรื่องรูปแบบและกลไกในการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรต่ออิหร่าน โดยยังตกลงกันไม่ได้ว่า “ใครจะเริ่มก่อน” และจะตรวจสอบได้อย่างไรว่าอีกฝ่ายทำตามสัญญาจริง

อิหร่านต้องการให้สหรัฐฯ ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรให้เห็นผลในทางปฏิบัติก่อน (Tangible Economic Interests) ถึงจะเริ่มลดระดับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม ขณะที่สหรัฐฯ เน้นความโปร่งใสและการตรวจสอบที่เข้มงวดจาก IAEA ก่อนที่จะมีการผ่อนปรนใดๆ

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา (17 ก.พ.) มีการเจรจารอบสองระหว่างผู้แทนระดับสูงของสหรัฐฯ-อิหร่านผ่านตัวกลางอย่างโอมาน แม้อิหร่านจะบอกว่า การเจรจาครั้งที่ผ่านมาเป็นไปอย่าง ‘สร้างสรรค์’ แต่สหรัฐฯ ก็ยังคงเดินหน้าเพิ่มกำลังทหารในตะวันออกกลาง เพื่อกดดันอิหร่านอย่างต่อเนื่อง

แฟ้มภาพ: Majid Asgaripour / WANA (West Asia News Agency) / Reuters

อ้างอิง: