ไทยและกัมพูชา เตรียมเข้าสู่กระบวนการประนอมภาคบังคับภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล หรือ UNCLOS (United Nations Convention on the Law of the Sea) เพื่อระงับข้อพิพาททางทะเลในพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อน
ประเด็นสำคัญ
รัฐบาลกัมพูชาเริ่มต้นกระบวนการประนอมภาคบังคับ เมื่อวันที่ 2 มิถุนายนที่ผ่านมา ด้วยการส่งหนังสือแจ้งรัฐบาลไทยและเลขาธิการองค์การสหประชาชาติ พร้อมทั้งแต่งตั้งคณะผู้ประนอม (Conciliator) 2 คน ได้แก่ ฌอง มาร์ค ธูเวอแนง (Jean Marc Thouvenin) นักกฎหมายและนักวิชาการด้านกฎหมายระหว่างประเทศ ซึ่งเป็นเลขาธิการสถาบันกฎหมายระหว่างประเทศแห่งกรุงเฮก และปีเตอร์ ทักโซ เยนเซน (Peter Taksøe Jensen) นักการทูตชาวเดนมาร์ก ซึ่งเคยเป็นประธานคณะกรรมาธิการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางทะเลระหว่างออสเตรเลียและติมอร์-เลสเต
ต่อมาในวันที่ 16 มิถุนายน ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ของไทย มีมติเห็นชอบให้แต่งตั้ง 2 อดีตประธานศาลทะเลเป็นคณะผู้ประนอมฝ่ายไทย ได้แก่ ศ.ดร. รูดิเกอร์ โวล์ฟรุม (Rüdiger Wolfrum) ชาวเยอรมนี วัย 84 ปี และผู้พิพากษาอัลเบิร์ต เจ. ฮอฟฟ์แมน (Albert J. Hoffmann) ชาวแอฟริกาใต้ วัย 71 ปี
ขณะที่ ครม.ได้แต่งตั้งสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีแล้วรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เป็นหัวหน้าคณะเจรจา (Agent) ฝ่ายไทย และทรงชัย ชัยปฏิยุทธ เอกอัครราชทูต ณ กรุงคูเวต เป็นรองหัวหน้าคณะเจรจา (Deputy Agent)
หากไม่มีอะไรผิดพลาด การเจรจาภายใต้กระบวนการประนอมภาคบังคับน่าจะเริ่มต้นได้ในช่วงเดือนสิงหาคมนี้ ซึ่งถือเป็นโอกาสสำคัญในการระงับข้อพิพาททางทะเลในพื้นที่อ้างสิทธิทับซ้อนระหว่างไทย-กัมพูชาที่มีมายาวนาน
โดยไทม์ไลน์ของกระบวนการประนอมภาคบังคับ นับตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงสิ้นสุดมีดังนี้
2 มิ.ย. 2569
- กัมพูชาส่งหนังสือแจ้งรัฐบาลไทย-เลขาธิการ UN เริ่มกระบวนการประนอมภาคบังคับ
- กัมพูชาประกาศตั้งผู้ประนอม 2 คน
16 มิ.ย. 2569
- ครม. ตั้ง 2 อดีตประธานศาลทะเล เป็นคณะผู้ประนอม
- ครม. ตั้งสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกฯ และรมว.ต่างประเทศ เป็นหัวหน้าคณะเจรจาฝ่ายไทย (Agent) และทรงชัย ชัยปฏิยุทธ เอกอัครราชทูต ณ กรุงคูเวต เป็นรองหัวหน้าคณะเจรจาฝ่ายไทย (Deputy Agent)
ขั้นตอนหลังจากนี้
- ผู้ประนอม 4 คน ตั้งประธานภายใน 30 วัน
- คณะผู้ประนอมเป็นคนกลาง มีอิสระในการทำงาน
- ไม่ได้ตั้งเข้าไปสู้ แต่เป็นผู้ประนอมในการเจรจา
- ประธาน ต้องเป็นผู้มีบารมี ควบคุมการประชุม และพูดคุยกับผู้ประนอม 4 คน
- กำหนด Rules of Procedure หรือ ข้อบังคับการประชุม
- คาดว่าจะเริ่มการเจรจาในเดือนสิงหาคม 2569
- ผลการประนอมจะเป็นรายงานข้อเสนอแนะ (Recommendations)
- ไม่มีผลผูกพันทางกฎหมาย
- ทั้งสองฝ่ายนำไปใช้ในการเจรจาหาทางออกร่วมกันต่อไป
- กรอบเวลาเจรจาและจัดทำรายงานข้อเสนอแนะประมาณ 12 เดือน
- หากเป็นไปตามกรอบเวลา 12 เดือน อาจจะจบการเจรจาภายใน 31 ก.ค. 2570

ภาพประกอบ : สุภาวิดา สุขวัฒน์


