วันนี้ (27 ตุลาคม) สุรเดช ยะสวัสดิ์ นักการเมืองอิสระ อดีตสมาชิกวุฒิสภา และอดีตรองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ แสดงความคิดเห็นต่อกรณีการจดทะเบียนคุ้มครองกะเพรา 4 สายพันธุ์ใหม่ของบริษัท ซีพีแรม จำกัด โดยแสดงความกังวลถึงผลกระทบต่อเกษตรกรรายย่อย พร้อมเสนอให้รัฐบาลทบทวนกฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืช เพื่อป้องกันการผูกขาดและรับรองสิทธิของเกษตรกรในการใช้ประโยชน์จากพันธุ์พืชพื้นบ้าน
สุรเดชกล่าวว่า ประเด็นดังกล่าวทำให้เกษตรกร ประชาชน ผู้ค้าผักสด และร้านอาหารที่ใช้กะเพราเป็นวัตถุดิบเกิดความกังวล โดยเห็นว่าอาจเปิดช่องให้ผู้ประกอบการรายใหญ่เข้ามามีสิทธิเหนือพันธุ์พืชอาหาร และอาจกระทบวิถีเกษตรกรรมดั้งเดิม โดยเฉพาะการเก็บเมล็ดพันธุ์หรือส่วนขยายพันธุ์ไว้เพาะปลูกในฤดูกาลถัดไป
นอกจากนี้ สุรเดชยังกังวลว่า กรณีดังกล่าวอาจนำไปสู่การยื่นจดทะเบียนคุ้มครองพันธุ์พืชผักสวนครัวชนิดอื่นเพิ่มขึ้น และหากขาดมาตรการกำกับดูแลที่เหมาะสม อาจทำให้เกษตรกรรายย่อยมีอำนาจต่อรองลดลง ต้องพึ่งพาผู้ประกอบการรายใหญ่ หรือเข้าสู่ระบบรับจ้างผลิตภายใต้สัญญาที่ไม่เป็นธรรม รวมถึงอาจส่งผลต่อต้นทุนและราคาสินค้าเกษตรในระยะยาว
สุรเดชระบุว่า ที่ผ่านมาได้เรียกร้องให้รัฐบาลแก้ปัญหาการผูกขาดอย่างต่อเนื่อง เพราะต้องการให้เกิดการกระจายรายได้ สนับสนุนผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อม และเปิดโอกาสให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรี โดยเห็นว่าผู้ประกอบการรายใหญ่ควรมีบทบาทช่วยเหลือเกษตรกรและประชาชนฐานราก
“อะไรก็ตามที่ผูกขาดคือการกระจุก ซึ่งประเทศจะเจริญได้ต้องกระจายรายได้” สุรเดชกล่าว พร้อมเรียกร้องให้เอกชนแสดงความชัดเจนถึงแนวทางช่วยเหลือเกษตรกร และให้รัฐบาลกำหนดมาตรการป้องกันการแสวงหาประโยชน์จากพืชอาหารพื้นบ้านอย่างไม่เป็นธรรม
สำหรับข้อเสนอเชิงนโยบาย สุรเดชเห็นว่า รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรปรับปรุงกฎหมายคุ้มครองพันธุ์พืช ให้มีบทบัญญัติรับรองสิทธิของเกษตรกรอย่างชัดเจน ทั้งการเก็บ แลกเปลี่ยน และพัฒนาเมล็ดพันธุ์พื้นบ้าน พร้อมกำหนดขอบเขตการคุ้มครองพันธุ์พืชที่ป้องกันการผูกขาดโดยเอกชน
สุรเดชยังเสนอให้จัดทำทะเบียนภูมิปัญญาและพันธุกรรมพืชพื้นเมือง เพื่อคุ้มครองประโยชน์สาธารณะ ควบคู่กับการสนับสนุนงานวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืชของภาครัฐ เพื่อให้เกษตรกรเข้าถึงพันธุ์พืชคุณภาพในราคาที่เป็นธรรม
ทั้งนี้ ข้อกังวลเรื่องผลกระทบและการผูกขาดข้างต้นเป็นความเห็นของสุรเดช โดยการพิจารณาผลทางกฎหมายจำเป็นต้องแยกการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่เฉพาะพันธุ์ออกจากการใช้ประโยชน์จากกะเพราพันธุ์ทั่วไป และตรวจสอบขอบเขตสิทธิตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องต่อไป
