Spirit Airlines สายการบินต้นทุนต่ำสัญชาติสหรัฐฯ ที่บุกเบิกการเดินทางทางอากาศราคาประหยัดมาตลอด 34 ปี ปิดตัวลงอย่างเป็นทางการเมื่อเวลา 03.00 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ ของวันเสาร์ที่ 2 พฤษภาคมที่ผ่านมา กลายเป็นสายการบินใหญ่รายแรกของประเทศในรอบ 25 ปีที่ปิดตัวเพราะปัญหาทางการเงิน นับตั้งแต่การปิดตัวของ Midway Airlines หลังเหตุการณ์ 11 กันยายน 2001
ประเด็นสำคัญ
ในบ่ายวันศุกร์ก่อนหน้านั้น (1 พฤษภาคม) เจเรเมียห์ เบอร์ตัน (Jeremiah Burton) ช่างเทคนิคเครื่องปรับอากาศวัย 45 ปี ยืนรอเที่ยวบินที่สนามบินบัลติมอร์เพื่อเดินทางไปนิวออร์ลีนส์เยี่ยมหลานแฝดที่เพิ่งเกิดของลูกสาว นี่คือครั้งแรกในชีวิตของเขาที่ได้ขึ้นเครื่องบิน
“พูดตามตรง ผมแค่เข้า Google ค้นหาตั๋วเครื่องบินที่ถูกที่สุด” เบอร์ตันเล่ากับ CNBC พร้อมเสริมว่าเขาจ่ายค่าตั๋วราว 500 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 16,255 บาท) เมื่อปลายเดือนที่แล้ว และมีกำหนดบินกลับวันที่ 6 พฤษภาคม
เพียงไม่กี่ชั่วโมงต่อมา สายการบินที่เบอร์ตันเลือกก็เตรียมยุติการให้บริการอย่างเป็นทางการ ปิดฉากเส้นทางกว่า 3 ทศวรรษของสายการบินที่นำการเดินทางทางอากาศราคาประหยัดมาสู่คนหลายล้านคนทั่วสหรัฐฯ
จุดจบของ ‘ยักษ์เล็กสีเหลือง’ ที่เคยพลิกโฉมการบินอเมริกัน
Spirit เป็นสายการบินอันดับ 8 ของสหรัฐฯ ในปี 2025 มีส่วนแบ่งตลาดในประเทศราว 4% ตามข้อมูลของ Cirium บริษัทวิเคราะห์ข้อมูลด้านการบิน
แม้ส่วนแบ่งตลาดอาจดูไม่ใหญ่ แต่ Spirit คือสายการบินที่บุกเบิกโมเดล ‘ตั๋วเปล่าราคาต่ำ’ (ultra-low base fare) ในตลาดสหรัฐฯ ที่ขายตั๋วในราคาถูกสุดๆ แต่คิดเงินเพิ่มสำหรับทุกอย่าง ตั้งแต่กระเป๋าถือขึ้นเครื่อง, น้ำดื่ม, กาแฟ ไปจนถึงการเลือกที่นั่ง โมเดลนี้ผลักดันให้ราคาตั๋วในอุตสาหกรรมถูกลงทั้งระบบ และทำให้สายการบินขนาดใหญ่ต้องเปิดตั๋วประเภท ‘basic economy’ มาแข่ง
ก่อนรุ่งสางวันเสาร์ เว็บไซต์และแอปของ Spirit ขึ้นข้อความว่า “เรียนผู้โดยสารทุกท่าน เที่ยวบินทั้งหมดถูกยกเลิก และไม่มีบริการลูกค้าให้บริการอีกต่อไป” ส่วนหน้าจอที่อาคารผู้โดยสารหลายแห่งขึ้นข้อความ “เราเสียใจที่ต้องแจ้งว่า Spirit Airlines ได้ยุติการดำเนินงานทั่วโลก” พร้อมข้อความปิดท้ายว่า “เป็นเกียรติที่ได้พาเพื่อนและครอบครัวมาใกล้ชิดกันตลอด 34 ปีที่ผ่านมา”
ที่อาคาร Marine Air Terminal ของสนามบิน LaGuardia ในนิวยอร์ก ซึ่งเปิดใช้งานมาตั้งแต่ปี 1940 และเป็นบ้านของ Spirit ในนิวยอร์ก กลายเป็นพื้นที่เงียบสงัด ร้านค้าปิดตัวไปครึ่งวัน เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยถูกส่งกลับบ้านก่อนเวลา
ที่ตึกใหญ่ของ Spirit ในเมือง Dania Beach รัฐฟลอริดา ทีมผู้บริหารของบริษัทรวมตัวกันในห้อง ‘war room’ เฝ้าดูเที่ยวบินสุดท้ายลงจอด หนึ่งในนักบินของเที่ยวบิน NK1833 จากดีทรอยต์ไปดัลลัสซึ่งเป็นเที่ยวบินสุดท้าย ถามหอบังคับการก่อนแตะรันเวย์ว่ามีเที่ยวบินอื่นของ Spirit ตามมาอีกไหม
“ผมไม่เห็นเที่ยวบินอื่นแล้ว คุณอาจเป็นเที่ยวบินสุดท้าย” เจ้าหน้าที่หอบังคับการตอบ ก่อนกล่าวปิดท้ายว่า “เป็นความยินดีที่ได้ทำงานกับพวกคุณ ขอให้โชคดี”
ภาพ : Leonard Zhukovsky / Shutterstock
อีกหนึ่งเรื่องที่กระทบใจคือกัปตัน จอน แจ็คสัน (Jon Jackson) ของ Spirit ที่กำหนดบินเที่ยวบินอำลาเกษียณในวันเสาร์ แต่สายการบินปิดตัวก่อนที่เขาจะได้บิน เขาต้องโดยสารเครื่องของ Southwest Airlines กลับบัลติมอร์ และเมื่อทีม Southwest ทราบเรื่อง พวกเขาจึงจัดพิธีต้อนรับด้วยการฉีดน้ำต้อนรับเครื่องบิน พร้อมเสียงปรบมือเมื่อเขาเดินออกจากสะพานเทียบเครื่องบิน
ผลกระทบครั้งใหญ่นี้กระทบพนักงานราว 17,000 ตำแหน่ง รวมพนักงานของ Spirit เอง 14,000 คน และผู้รับจ้างทางอ้อมอีกนับพันคน ตามคำชี้แจงของบริษัท
ปัญหาที่สะสมมานาน ก่อนสงครามอิหร่านเป็นฟางเส้นสุดท้าย
แม้ข่าวการปิดตัวจะมาถึงในช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา แต่ปัญหาของ Spirit สะสมมาหลายปีแล้ว สายการบินทำกำไรครั้งสุดท้ายในปี 2019 ก่อนเข้าสู่ภาวะขาดทุนต่อเนื่องนับตั้งแต่การระบาดของโควิด-19 โดยตั้งแต่ต้นปี 2020 จนถึงเวลาที่ยื่นล้มละลายครั้งแรกในเดือนพฤศจิกายน 2024 บริษัทขาดทุนสะสมมากกว่า 2.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 8.13 หมื่นล้านบาท)
หลายปัจจัยรุมเร้า Spirit พร้อมกัน ทั้งการแข่งขันที่รุนแรงจากสายการบินยักษ์ใหญ่ที่มีเงินทุนมากกว่าอย่าง Delta, United และ American Airlines ที่หันมาเปิดตั๋วราคาประหยัดสู้
แรงกดดันจากดีลควบรวมกับ JetBlue ที่กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ในยุค โจ ไบเดน (Joe Biden) ฟ้องคัดค้านจนสำเร็จ ทำให้ Spirit ต้องเดินหน้าด้วยตัวคนเดียว ปัญหาเครื่องยนต์ขัดข้องที่ทำให้เครื่องบินหลายลำต้องจอดบนพื้น และพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป โดยสายการบินใหญ่หันไปพึ่งพาผู้โดยสารระดับพรีเมียมที่ยอมจ่ายหลักพันดอลลาร์เพื่อที่นั่งหรูหรามากขึ้น
ในเดือนสิงหาคม 2025 Spirit ยื่นล้มละลายเป็นครั้งที่ 2 ในระยะเวลาไม่ถึงปี โดยรายงานว่ามีหนี้สิน 8.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 2.63 แสนล้านบาท) และทรัพย์สิน 8.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 2.8 แสนล้านบาท)
นักวิเคราะห์ระบุว่าส่วนหนึ่งของปัญหาคือ Spirit ไม่ได้ปรับโครงสร้างมากพอในการล้มละลายครั้งแรก ไม่ได้ลดต้นทุนอย่างจริงจัง และเลี่ยงการตัดสินใจที่ยากลำบาก จนเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา บริษัทเพิ่งบรรลุข้อตกลงกับเจ้าหนี้เพื่อพ้นภาวะล้มละลายครั้งที่ 2 ด้วยภาระหนี้ที่ลดลง
ภาพ : Markus Mainka / Shutterstock
แต่เพียง 3 วันต่อมา สงครามในอิหร่านก็ปะทุขึ้น ปิดกั้นปริมาณน้ำมันราว 20% ของอุปทานน้ำมันโลก และส่งผลให้ราคาน้ำมันเครื่องบินพุ่งสูงทันที
น้ำมันเครื่องบินคือต้นทุนอันดับ 2 ของสายการบิน รองจากค่าแรง American Airlines เคยระบุว่าทุกๆ เซ็นต์ที่ราคาน้ำมันเครื่องบินขึ้น จะกระทบต้นทุนของบริษัท 50 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 1.63 พันล้านบาท) ต่อปี ขณะที่ United Airlines ระบุเมื่อเดือนที่แล้วว่าหากราคาน้ำมันยังอยู่ในระดับปัจจุบัน บริษัทอาจมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นถึง 1.1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 3.58 แสนล้านบาท) ซึ่งเป็น 2 เท่าของกำไรประจำปีสูงสุดที่บริษัทเคยทำได้
สายการบินใหญ่อาจรองรับแรงกระแทกได้ด้วยการขึ้นค่าธรรมเนียม ขึ้นราคาตั๋ว และตัดเที่ยวบินบางส่วน แต่สายการบินเล็กอย่าง Spirit กลับติดกับดักโมเดลธุรกิจของตัวเอง เพราะการพึ่งพาตั๋วราคาต่ำสุดทำให้ขึ้นราคาได้ยาก ลูกค้าหลักคือผู้โดยสารที่ไวต่อราคา หากตั๋วแพงขึ้น ลูกค้าก็พร้อมหายไปทันที
ดีลกอบกู้ที่พังในนาทีสุดท้าย และเกมโทษกันทางการเมือง
ในช่วงท้ายสุดก่อนปิดตัว Spirit อยู่ระหว่างการเจรจากับรัฐบาลของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) เรื่องแผนกอบกู้มูลค่าสูงสุด 500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 1.63 หมื่นล้านบาท) ที่จะให้รัฐบาลถือหุ้นในสายการบินสูงสุด 90% และให้สิทธิเรียกร้องของรัฐบาลอยู่เหนือเจ้าหนี้รายอื่น
แต่กลุ่มผู้ถือหุ้นกู้รายใหญ่ของ Spirit ปฏิเสธข้อเสนอนี้ในนาทีสุดท้าย โฮเวิร์ด ลัตนิก (Howard Lutnick) รัฐมนตรีกระทรวงพาณิชย์ โทรหา เดฟ เดวิส (Dave Davis) ซีอีโอของ Spirit เพื่อแจ้งว่าดีลไม่สำเร็จ และเจ้าหนี้กับรัฐบาลยังเห็นไม่ตรงกันในหลายประเด็นสำคัญ ตามข้อมูลจากแหล่งข่าวที่ใกล้ชิดเรื่องนี้
ทรัมป์เองยอมรับเมื่อวันศุกร์ก่อนการปิดตัวว่า “เรากำลังพิจารณาเรื่องนี้อยู่ แต่ถ้าหาดีลที่ลงตัวไม่ได้ ก็คงไม่มีใครทำได้แล้ว ผมก็อยากรักษาตำแหน่งงานพวกนี้ไว้”
แม้ทรัมป์จะส่งสัญญาณเปิดทางสำหรับการช่วยเหลือ Spirit ในช่วงสัปดาห์ก่อนหน้า แต่แนวคิดการช่วยเหลือสายการบินรายเดียวกลับสร้างกระแสตอบโต้จากทั้งอุตสาหกรรมการบินและสมาชิกพรรครีพับลิกัน
หลังการปิดตัว ทำเนียบขาวโยนความผิดให้รัฐบาลของ ไบเดน เพราะเป็นผู้คัดค้านดีลควบรวมระหว่าง Spirit กับ JetBlue ในปี 2023 โดย ฌอน ดัฟฟี (Sean Duffy) รัฐมนตรีกระทรวงคมนาคมระบุว่า “ตอนนั้นหลายฝ่ายเตือนแล้วว่าการขวางดีลครั้งนั้นจะนำไปสู่หายนะ ดีลควบรวมนั้นควรจะได้ไฟเขียวไปตั้งแต่แรก”
อย่างไรก็ตาม แทด เดอเฮเวน (Tad DeHaven) นักวิเคราะห์นโยบายจาก Cato Institute สถาบันวิจัยแนวเสรีนิยม กลับชี้ว่ารัฐบาลของทรัมป์เองก็มีส่วนรับผิดชอบ โดยมองว่าการตัดสินใจโจมตีอิหร่านของทรัมป์เป็น ‘นโยบายต่างประเทศที่ผิดพลาด’ ซึ่งทำให้ราคาน้ำมันเครื่องบินพุ่งและกระทบต้นทุนของ Spirit “พวกเขามีปัญหาอยู่แล้ว” เดอเฮเวนบอก พร้อมอธิบายว่าสถานการณ์นี้คือผลกระทบที่ทับซ้อนกันของนโยบายหลายเรื่อง
ผู้โดยสารและพนักงานที่ตกค้าง และคำถามถึงราคาตั๋วในวันที่ ‘ยักษ์เล็กสีเหลือง’ หายไป
จากเดือนพฤษภาคมจนถึงสิ้นเดือน Spirit มีกำหนดบินราว 9,000 เที่ยวบิน รองรับผู้โดยสารรวม 1.8 ล้านที่นั่ง คิดเฉลี่ยราว 300 เที่ยวบินและผู้โดยสารราว 60,000 คนต่อวันที่ได้รับผลกระทบ
ผู้โดยสารที่ซื้อตั๋วโดยตรงจาก Spirit ผ่านบัตรเครดิตหรือเดบิตจะได้รับเงินคืนอัตโนมัติ ส่วนผู้ที่ซื้อผ่านตัวแทนท่องเที่ยวต้องติดต่อตัวแทนเอง สำหรับผู้ที่ใช้คะแนนสะสม Free Spirit, voucher หรือ credit ในการจองตั๋ว อาจไม่ได้รับการคืนเงิน เพราะบริษัทที่ปิดตัวมักหยุดให้บริการรางวัลและคูปองหลังยุติการดำเนินงาน
สายการบินคู่แข่งหลายรายออกมาช่วยเหลือ ทั้ง United, Delta, JetBlue และ Southwest ที่ออกมาตรการจำกัดราคาตั๋วเที่ยวเดียวที่ 200 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 6,500 บาท) สำหรับผู้โดยสาร Spirit ที่มีหมายเลขยืนยันการจองและหลักฐานการชำระเงิน ขณะที่ Frontier Airlines ลดราคาตั๋วเริ่มต้น 50% ทุกเส้นทางจนถึงวันที่ 10 พฤษภาคม
ภาพ : Wenjie Zheng / Shutterstock
วันแรกหลังการปิดตัว United Airlines ระบุว่ามีลูกค้า Spirit จองตั๋วกับ United ราว 14,000 คน ส่วน JetBlue ประกาศขยายตารางบินที่ฟอร์ต ลอเดอร์เดล (Fort Lauderdale) พร้อมเส้นทางใหม่หลายเส้น ตั้งแต่เมืองคาลี (Cali) ในโคลอมเบีย ไปจนถึงเมืองแนชวิลล์ (Nashville) ในรัฐเทนเนสซี
แต่สำหรับพนักงาน Spirit สถานการณ์หนักหนากว่ามาก เฟรดดี ปีเตอร์สัน (Freddy Peterson) อดีตพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินวัย 60 ปี ที่ทำงานกับ Spirit มา 10 ปี เล่าว่าเขาตั้งนาฬิกาปลุกเวลา 03.00 น. ของวันเสาร์เพื่อเช็กเว็บไซต์บริษัทตามข่าวลือเรื่องการปิดตัว และพบว่าทุกเที่ยวบินถูกยกเลิก
ปีเตอร์สันต้องขับรถจากแอตแลนตากลับบ้านที่จอร์เจีย “ผมคงจะร้องไห้หนักเลย ตอนได้อยู่ในรถคนเดียว” เขาบอก พร้อมเสริมว่า Spirit ‘ทำสิ่งดีๆ ให้ผมมากมาย’ และมองว่าชื่อเสียงด้านความวุ่นวายของสายการบินนั้น ‘เกินจริงไปมาก’ แต่เขาก็ตำหนิฝ่ายบริหารที่ไม่สื่อสารกับพนักงานในช่วงท้าย
เจสัน แอมโบรซี (Jason Ambrosi) ประธานสมาคมนักบินสายการบิน (Air Line Pilots Association) เขียนข้อความว่า “ความเจ็บปวดจากการตัดสินใจครั้งนี้จะไม่ถูกรู้สึกในห้องประชุมผู้บริหาร แต่จะถูกรู้สึกโดยนักบิน, พนักงานต้อนรับ, ช่างเครื่อง, พนักงานควบคุมการบิน และทีมภาคพื้นดิน รวมถึงครอบครัวและชุมชนที่พึ่งพาพวกเขา”
ในมุมของผู้โดยสาร แม้คนที่ไม่เคยบิน Spirit ก็จะได้รับผลกระทบเช่นกัน เพราะตลอดที่ผ่านมา การมีอยู่ของ Spirit ทำให้สายการบินใหญ่ต้องลดราคาตั๋วลงมาแข่ง แม้จะเป็นเพียงตั๋ว ‘basic economy’ ที่ไม่มีสิทธิประโยชน์ก็ตาม เมื่อ Spirit หายไป ตั๋วราคาถูกไปฟลอริดา, ลาสเวกัส หรือแคริบเบียน อาจหาได้ยากขึ้น
นี่เป็นสิ่งที่ผู้โดยสารเห็นแล้วในเส้นทางที่ Spirit ถอนตัวระหว่างกระบวนการล้มละลายครั้งที่ 2 และเป็นเหตุผลหนึ่งที่สายการบินใหญ่หลายรายแอบเชียร์ให้แผนกอบกู้ Spirit ล้มเหลว เพราะการมีคู่แข่งราคาประหยัดน้อยลง 1 รายหมายถึงอำนาจในการกำหนดราคาที่มากขึ้น
ภาพ : Iv-olga / Shutterstock
ปัจจุบัน 4 สายการบินใหญ่ของสหรัฐฯ ได้แก่ United, American, Delta และ Southwest ครองส่วนแบ่งเที่ยวบินที่ผู้โดยสารใช้บริการรวมราว 80% และการหายไปของ Spirit จะทำให้ตลาดยิ่งกระจุกตัวมากขึ้น
การล้มละลายในอุตสาหกรรมการบินไม่ใช่เรื่องใหม่ ในรอบ 25 ปีที่ผ่านมา มีสายการบินใหญ่ของสหรัฐฯ ยื่นล้มละลายไปแล้ว 8 ราย แต่ส่วนใหญ่จบลงด้วยการถูกคู่แข่งซื้อกิจการ การปิดตัวสนิทแบบ Spirit จึงเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นไม่บ่อยนัก
ท้ายที่สุด การจากไปของ Spirit ไม่ได้สะท้อนแค่ความล้มเหลวของสายการบินรายหนึ่ง แต่สะท้อนภาพใหญ่ของอุตสาหกรรมที่ตัวเลือกราคาประหยัดกำลังหายไป และอำนาจกำลังกระจุกตัวอยู่ในมือผู้เล่นยักษ์ใหญ่ไม่กี่ราย
สำหรับเบอร์ตันที่เพิ่งบินครั้งแรกในชีวิต ถ้าโชคดีเขาคงได้กลับบ้านในวันที่ 6 พฤษภาคมตามแผน แต่สำหรับนักเดินทางอีกหลายล้านคนที่เคยอาศัย Spirit เป็นทางเลือกในการได้ออกเดินทาง คำถามที่รออยู่คือ การได้บินด้วยราคาที่จับต้องได้จะยังเป็นทางเลือกของพวกเขาอยู่หรือไม่ในวันที่ ‘ยักษ์เล็กสีเหลือง’ หายไปจากท้องฟ้าตลอดกาล
หมายเหตุ : ใช้อัตราแลกเปลี่ยน 1 ดอลลาร์สหรัฐ เท่ากับ 32.51 บาท ณ วันที่ 3 พฤษภาคม 2569
ภาพปก : Markus Mainka / Shutterstock
อ้างอิง:
- https://apnews.com/article/spirit-airlines-trump-bailout-bankruptcy-37a4818e1b71c0905d022f669d85948c
- https://abcnews.com/Business/airlines-reduce-cap-fares-spirit-travelers-rebook-cancelled/story?id=132598089
- https://www.cnbc.com/2026/05/02/spirit-airlines-shutdown-inside-the-final-hours.html
- https://edition.cnn.com/2026/05/02/business/spirit-to-halt-all-flights
- https://www.wsj.com/lifestyle/travel/ill-miss-spirit-and-the-haters-will-too-d1d965d9
