ในอดีตสำหรับคนรุ่น Baby Boomer, Gen X หรือ Gen Y ความมั่นคงในชีวิตมักถูกผูกติดอยู่กับการเป็นเจ้าของทรัพย์สินชิ้นใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นบ้านหรือรถยนต์ แต่สำหรับโลกยุคปัจจุบัน ‘การครอบครอง’ อาจไม่ใช่คำตอบสุดท้ายของความสำเร็จอีกต่อไป เมื่อคนรุ่นใหม่หันมาให้ความสำคัญกับ ‘การเข้าถึง’ มากกว่าการเป็นเจ้าของ ก่อให้เกิดเทรนด์เศรษฐกิจที่น่าจับตามองอย่าง ‘Rental Economy’ หรือ เศรษฐกิจการเช่า ที่กำลังเติบโตอย่างก้าวกระโดด
ชญานิศ สมสุข นักวิเคราะห์จากศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจ SCB EIC ได้ให้สัมภาษณ์ผ่านรายการ Morning Wealth ถึงเบื้องหลังพฤติกรรมที่เปลี่ยนไป โอกาสทางธุรกิจ และความท้าทายที่ผู้ประกอบการต้องรับมือ
ทั้งนี้จาก ‘สัญลักษณ์ความสำเร็จ’ สู่ ‘ความยืดหยุ่นในการใช้ชีวิต’ หากลองสำรวจดูในปัจจุบัน คำถามที่ว่า ‘ชุดที่ใส่ไปงานแต่งครั้งล่าสุดซื้อหรือเช่า’ หรือ ‘กล้อง Action Camera สำหรับทริปดำน้ำ 3 วัน ซื้อมาเก็บหรือเช่าแค่ช่วงที่ใช้?” คำตอบของคำถามเหล่านี้กำลังเปลี่ยนไป
ชญานิศชี้ให้เห็นว่า Mindset ของคนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะกลุ่ม Millennials และ Gen Z เปลี่ยนไปจากเดิมที่มองว่าการมีบ้าน มีรถ หรือมีของใช้เยอะๆ คือสัญลักษณ์ของความมั่นคง แต่คนรุ่นใหม่มองว่า การเข้าถึงสำคัญกว่าการเป็นเจ้าของ’ โดยมีปัจจัยขับเคลื่อนหลัก 4 ประการ ได้แก่
- ความยืดหยุ่นทางการเงิน (Financial Flexibility) การเช่าช่วยให้เข้าถึงสินค้าคุณภาพสูงได้โดยไม่ต้องจ่ายเงินก้อนใหญ่ในครั้งเดียว เช่น สินค้าหลักหมื่นอาจจ่ายค่าเช่าเพียงหลักพันเพื่อใช้งานชั่วคราว
- ความสะดวกสบาย (Convenience) หมดกังวลเรื่องการดูแลรักษา การจัดเก็บ หรือการกำจัดซากเมื่อเลิกใช้ โดยเฉพาะผู้ที่อาศัยในคอนโดมิเนียมที่มีพื้นที่จำกัด,
- ความทันสมัย (Keep up to date) สินค้าเทคโนโลยีมีการเปลี่ยนแปลงเร็ว การเช่าทำให้ได้ใช้รุ่นล่าสุดเสมอโดยไม่ต้องกังวลเรื่องการตกรุ่น
- ความยั่งยืน (Sustainability) การเช่าช่วยยืดอายุการใช้งานสินค้า ลดการผลิตใหม่ และลดขยะ ซึ่งตอบโจทย์เทรนด์รักษ์โลกของคนรุ่นใหม่
ตลาดเช่าสินค้าไลฟ์สไตล์โตวันโตคืน ข้อมูลจาก SCB EIC ระบุว่า มูลค่าการเช่าสินค้าไลฟ์สไตล์ของโลกมีแนวโน้มเติบโตเฉลี่ยราว 21% ต่อปีในช่วงปี 2022-2026 โดยสินค้าที่ได้รับความนิยมสูงสุดคือ เครื่องมือช่างและอุปกรณ์ DIY เนื่องจากมีราคาสูงแต่ใช้งานไม่บ่อย รองลงมาคือสินค้ากลุ่มงานอดิเรก วิดีโอเกม และกลุ่มแฟชั่น เช่น เสื้อผ้า กระเป๋า Accessories ที่มีอัตราการเติบโตเฉลี่ยอยู่ที่ราว 22%
สำหรับประเทศไทย ผลสำรวจผู้บริโภคกว่า 2,300 คน พบว่าสินค้าที่คนไทยนิยมเช่ามากที่สุดคือ
- อันดับ 1 สินค้าแฟชั่น หรือมีสัดส่วน 62%
- อันดับ 2 อุปกรณ์จัดงาน เช่น โต๊ะ เก้าอี้ เครื่องเสียง
- อันดับ 3 อุปกรณ์กีฬาและสินค้าเทคโนโลยี ที่มีราคาสูง
เหตุผลหลักที่ผู้บริโภคเลือกเช่าคือ ความคุ้มค่าในการใช้เงิน ประหยัดค่าใช้จ่ายในภาวะเศรษฐกิจปัจจุบัน และต้องการลดภาระการจัดเก็บและการดูแลรักษา,
โมเดลธุรกิจ ‘Subscription’ โอกาสใหม่ที่น่าจับตา เทรนด์ Rental Economy ไม่ใช่เพียงทางเลือกของผู้บริโภค แต่คือ “โอกาสทางธุรกิจ” ผู้ประกอบการสามารถปรับตัวสู่โมเดล Hybrid คือขายควบคู่กับการให้เช่า หรือใช้โมเดล Subscription หรือ ระบบสมาชิก เพื่อสร้างรายได้ที่สม่ำเสมอ
ชญานิศ ยกตัวอย่างความสำเร็จของ ‘Nuuly’ แพลตฟอร์มเช่าเสื้อผ้าในเครือ Urban Outfitters สหรัฐอเมริกา ที่คิดค่าบริการสมาชิก 98 ดอลลาร์ต่อเดือน แลกกับการเช่าสินค้าได้ 6 ชิ้น ซึ่งประหยัดกว่าค่าใช้จ่ายซื้อเสื้อผ้าเฉลี่ยของคนอเมริกัน โมเดลนี้ทำให้ Nuuly มีรายได้ในปี 2024 มากกว่า 378 ล้านดอลลาร์ มีกำไร 13 ล้านดอลลาร์ และมีสมาชิกกว่า 300,000 คน
นอกจากรายได้แล้ว ประโยชน์ที่ธุรกิจจะได้รับคือ การจัดการสต๊อกสินค้า ที่มีประสิทธิภาพ สินค้าตกรุ่นยังสามารถสร้างรายได้ซ้ำๆ และที่สำคัญคือ การเข้าถึงข้อมูลเชิงลึก (Data Insight) ของลูกค้าจากการลงทะเบียนเช่า ซึ่งละเอียดกว่าการขายขาด ทำให้สามารถวิเคราะห์พฤติกรรมและความต้องการของลูกค้าได้แม่นยำยิ่งขึ้น
อุปสรรคที่ต้องก้าวข้าม ราคาและความสะอาด แม้แนวโน้มจะสดใส แต่ธุรกิจเช่าก็ยังมีความท้าทาย โดยเฉพาะเรื่อง ‘ราคาเช่า’ ที่ผู้บริโภคมองว่าสูงเกินไปเมื่อเทียบกับราคาซื้อตอนโปรโมชั่น รวมถึงความกังวลเรื่องต้นทุนแฝง และ สุขอนามัย
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลระบุว่าผู้ที่เคยใช้บริการเช่าแล้วเกือบ 90% มีแนวโน้มจะเช่าซ้ำ แสดงให้เห็นว่าหากผู้บริโภคได้ลองเปิดใจจะเกิดความพึงพอใจ ขณะที่คนที่ไม่เคยเช่าอีกกว่า 62% ก็สนใจที่จะทดลองเช่าในอนาคต โดยเฉพาะสินค้ากลุ่มเทคโนโลยี
ชญานิศ สรุปทิ้งท้ายว่า Rental Economy ไม่ใช่กระแสชั่วคราว แต่เป็นการเปลี่ยนผ่านพฤติกรรมผู้บริโภคที่เน้นการเข้าถึงมากกว่าการครอบครองอย่างแท้จริง ซึ่งนำไปสู่สถานการณ์ที่ได้ประโยชน์ทุกฝ่าย (Win-Win Situation)
- ผู้บริโภค ได้ความยืดหยุ่นและความสะดวก
- ผู้ประกอบการ ได้โอกาสธุรกิจใหม่และข้อมูลลูกค้า
- สังคม ได้ความยั่งยืนจากการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า
สำหรับผู้ประกอบการที่สนใจเจาะตลาดนี้ กุญแจสำคัญคือการสร้างความโปร่งใสเรื่องราคา รักษามาตรฐานความสะอาด และสร้างความสะดวกสบายในการรับ-ส่งสินค้า เพื่อตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ของคนรุ่นใหม่อย่างแท้จริง
