ราคาถั่วพิสตาชิโอพุ่งสูงขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบ 8 ปี หลังจากสงครามส่งผลกระทบต่อเส้นทางการขนส่งสินค้าจาก ‘อิหร่าน’ ซึ่งเป็นผู้ผลิตถั่วพิสตาชิโอรายใหญ่ของโลก ท่ามกลางกระแส ‘ช็อกโกแลตดูไบ’ ฟีเวอร์ มีรายงานว่า คนเริ่มหันไปซื้อ พิสตาชิโอจาก ‘สหรัฐฯ’ ซึ่งครองสัดส่วนการผลิตทั่วโลกประมาณ 40%
ความขัดแย้งดังกล่าวส่งผลกระทบต่อเส้นทางการเดินเรือและการค้าในระดับภูมิภาค ทำให้การส่งออก ‘พิสตาชิโอ’ จากอิหร่าน ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุดของโลกมีความซับซ้อนมากขึ้น และซ้ำเติมสภาวะตลาดที่ตึงตัวอยู่ก่อนแล้ว
โดย Behnam Heydaripour ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Borna Foods บริษัทค้าส่งในลอนดอน ระบุว่า สถานการณ์ในขณะนี้เปรียบเสมือนการพนันเนื่องจากไม่สามารถคาดการณ์ราคาขายที่เหมาะสมได้
ทั้งนี้ ข้อมูลจากกระทรวงเกษตรของสหรัฐฯ ระบุว่า ‘อิหร่าน’ มีสัดส่วนการผลิตพิสตาชิโอประมาณ 1 ใน 5 ของโลก และมีสัดส่วนการส่งออกทั่วโลกสูงถึง 25% ถึง 30% ในบางปี
โดยบรรดาผู้ค้ากล่าวว่า การเคลื่อนย้ายผลผลิตทำได้ยากลำบากขึ้น เนื่องจากสงครามระหว่างสหรัฐฯ-อิสราเอล และอิหร่าน ได้ขัดขวางระบบโลจิสติกส์ทั่วภูมิภาคตะวันออกกลาง
อย่างไรก็ตาม Nick Moss นักวิเคราะห์จาก Expana ให้ความเห็นว่า สงครามไม่ได้สร้างข้อจำกัดใหม่เสียทีเดียว แต่เป็นการซ้ำเติมปัญหาเดิมที่มีอยู่ให้รุนแรงยิ่งขึ้น
ราคาพิสตาชิโอพุ่งแตะระดับประมาณ 4.57 ดอลลาร์ต่อปอนด์ในเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ซึ่งถือเป็นระดับสูงสุดนับตั้งแต่ปี 2018 โดยส่วนหนึ่งได้รับแรงหนุนจากกระแส ‘ช็อกโกแลตดูไบ’ ทั่วโลก ซึ่งเป็นช็อกโกแลตสอดไส้ครีมพิสตาชิโอและเส้นคูนาฟ่าที่กลายเป็นไวรัลในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์รสพิสตาชิโออื่นๆ ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นตามไปด้วย
อย่างไรก็ตาม อุปทานของพิสตาชิโอต้องเผชิญกับความกดดันตั้งแต่ก่อนเกิดความขัดแย้ง โดยผลผลิตในปี 2025 จากผู้ผลิตรายใหญ่ทั้งสหรัฐฯ ตุรกี และอิหร่าน ต่ำกว่าที่คาดการณ์ไว้ โดยเฉพาะอิหร่านที่ประสบปัญหาภัยแล้ง นอกจากนี้ การส่งออกของอิหร่านยังถูกจำกัดโดยมาตรการคว่ำบาตรและความไม่สงบภายในประเทศ รวมถึงการตัดสัญญาณการสื่อสารเป็นระยะ ทำให้ผู้ส่งออกไม่สามารถประสานงานกับผู้ซื้อในต่างประเทศได้ ส่งผลให้การไหลเวียนของสินค้าชะลอตัวลง
สงครามได้ทำให้ปัญหาเหล่านี้บานปลายขึ้น สายการเดินเรือหลายแห่งยกเลิกหรือเปลี่ยนเส้นทาง ส่งผลให้การขนส่งล่าช้าและต้นทุนสูงขึ้น การขนส่งพิสตาชิโอไปยังตลาดหลัก เช่น ตะวันออกกลางและอินเดีย ต่างได้รับผลกระทบ แม้ปัจจุบันจะมีการประกาศหยุดยิงชั่วคราว แต่ทั้งสหรัฐฯ และอิหร่านยังคงดำเนินมาตรการปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือที่สำคัญ ส่งผลกระทบต่อการจราจรทางเรือเชิงพาณิชย์เกือบทั้งหมด ตลอดจนอุปทานพลังงานและการค้าโลก
ทั้งนี้ ภูมิภาคตะวันออกกลางถือเป็นศูนย์กลางสำคัญของการค้าพิสตาชิโอ ทั้งในฐานะผู้บริโภครายใหญ่และจุดเปลี่ยนถ่ายสินค้า โดยปกติแล้วพิสตาชิโอจากอิหร่านจำนวนมากจะถูกส่งผ่านสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และตุรกีก่อนกระจายไปยังผู้ซื้อทั่วโลก ความไม่แน่นอนของสถานการณ์ทำให้ไม่สามารถยืนยันได้ว่าสินค้าจากอิหร่านจะเข้าสู่ตลาดโลกได้มากน้อยเพียงใดหากความขัดแย้งยังยืดเยื้อ
Borna Foods ซึ่งมีรายได้ 95% จากการค้าพิสตาชิโอ ระบุว่าราคาการนำเข้าในสหราชอาณาจักรเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ จากเดิมประมาณ 16 ปอนด์ต่อกิโลกรัมก่อนสงคราม พุ่งสูงขึ้นเป็นประมาณ 18.50 ปอนด์ต่อกิโลกรัม ซึ่งภาวะชะงักงันนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาวิกฤตที่กำลังจะเข้าสู่ฤดูร้อน ซึ่งเป็นช่วงที่ความต้องการใช้พิสตาชิโอในอุตสาหกรรมไอศกรีมสูงที่สุด
โดยปัจจุบัน ผู้ซื้อเริ่มหันไปหาแหล่งผลิตทางเลือก โดยเฉพาะสหรัฐฯ ซึ่งครองสัดส่วนการผลิตทั่วโลกประมาณ 40% แต่ผู้ส่งออกในสหรัฐฯ ได้จำหน่ายผลผลิตส่วนใหญ่ที่มีอยู่ไปเกือบหมดแล้ว นอกจากนี้ยังมีข้อจำกัดด้านคุณภาพ เนื่องจากพิสตาชิโอจากอิหร่านมีปริมาณน้ำมันสูงกว่าแหล่งอื่น ซึ่งส่งผลต่อรสชาติอย่างมาก โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมขนมหวาน เช่น บักลาวา ที่ไม่สามารถใช้พิสตาชิโอจากสหรัฐฯ ทดแทนได้ เนื่องจากจะแห้งและไหม้ได้ง่ายเมื่อผ่านการอบ
