คพ. เปิดผลตรวจน้ำภาคเหนือ พบ ‘แม่น้ำสาย’ สารหนูเกินมาตรฐาน เร่งถกเพื่อนบ้านแก้มลพิษข้ามแดน-แจงเกณฑ์กองทุนสิ่งแวดล้อม

วันนี้(30 ตุลาคม) กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) รายงานความคืบหน้าการจัดการปัญหามลพิษทางน้ำข้ามแดนทางภาคเหนือ พร้อมชี้แจงหลักเกณฑ์การใช้จ่ายเงินกองทุนสิ่งแวดล้อม เพื่อทำความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการจัดการผลกระทบและการเยียวยา

จากการติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำในแม่น้ำกก ลำน้ำสาขา แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2568 ถึงกันยายน 2569 รวม 23 ครั้ง ล่าสุดพบว่าคุณภาพน้ำในแม่น้ำกก แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน แต่ที่น่ากังวลคือ ‘แม่น้ำสาย’ ซึ่งพบค่าสารหนูเกินมาตรฐานในทุกจุดตรวจวัด

นอกจากนี้ยังพบการปนเปื้อนในผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร เช่น ข้าว ซึ่ง คพ. ได้ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อติดตามรายละเอียดอย่างใกล้ชิด รวมถึงรายงานสถานการณ์ให้หน่วยงานในพื้นที่และการประปาส่วนภูมิภาคทราบอย่างต่อเนื่องเพื่อเฝ้าระวัง

สำหรับสถานการณ์ในแม่น้ำโขงที่พบสารหนูสูงขึ้นในช่วงที่ผ่านมา คพ. ระบุว่าเป็นผลจากปัญหาน้ำหลากจากประเทศเพื่อนบ้าน โดยยืนยันจากการตรวจสอบแล้วว่า ประเทศไทยไม่มีแหล่งกำเนิดมลพิษภายในประเทศที่จะส่งผลกระทบข้ามพรมแดนแต่อย่างใด

เพื่อแก้ไขปัญหานี้ คพ. เตรียมเดินหน้าเจรจาระดับนานาชาติ โดยจะใช้กลไกคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (MRCs) ประชุมหารือร่วมกับ สปป.ลาว ในช่วงเดือนพฤศจิกายน 2569 เพื่อทบทวนและลงพื้นที่เก็บตัวอย่างน้ำร่วมกันบริเวณชายแดน ขณะเดียวกัน ประเทศไทยและเมียนมาเตรียมจัดการประชุมคณะทำงานร่วมในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายนนี้ เพื่อหาแนวทางป้องกันมลพิษข้ามแดนหลังจากมีการลงนามใน TOR ร่วมกันแล้ว

นอกจากนี้ คพ. ยังร่วมมือกับองค์กรระดับโลกเพื่อแก้ปัญหาเชิงรุก ได้แก่ โครงการจัดการการปนเปื้อนสารหนูร่วมกับองค์การพัฒนาอุตสาหกรรมแห่งสหประชาชาติ (UNIDO) ประเทศญี่ปุ่น, การร่วมกับ SCG ศึกษาการจัดการตะกอนดินปนเปื้อน และความร่วมมือกับสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) จากสหรัฐอเมริกา ในการพัฒนาเทคโนโลยีเครื่องมือตรวจวัดโลหะหนัก

ในประเด็นการขอรับเงินเยียวยาจากกองทุนสิ่งแวดล้อม

คพ. ชี้แจงว่า กองทุนฯ ตาม พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 มีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนงบประมาณในการสร้างและบำรุงรักษาระบบบำบัดน้ำเสียหรือกำจัดของเสีย รวมถึงให้เงินช่วยเหลืออุดหนุนโครงการที่รักษาสิ่งแวดล้อม ทั้งในส่วนราชการ ท้องถิ่น รัฐวิสาหกิจ และเอกชน

คพ. ย้ำว่า กองทุนสิ่งแวดล้อมไม่ได้มีกลไกในการจ่ายเงินเยียวยาหรือชดเชยความเสียหายให้แก่ผู้ได้รับผลกระทบเป็นรายบุคคลโดยตรง อย่างไรก็ตาม หากหน่วยงานใดต้องการงบประมาณเพื่อดำเนินโครงการแก้ไขปัญหามลพิษในพื้นที่ สามารถประสานไปยังสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) เพื่อหารือแนวทางการขอรับการสนับสนุนตามหลักเกณฑ์ต่อไป