กองทุนน้ำมัน จ่อทะลุแสนล้าน พลังงานเล็งขอคลังค้ำ กู้เพิ่มอีกแสนล้าน

กองทุนน้ำมันฯ จ่อทะลุแสนล้านบาท หลังยอดติดลบสะสมอยู่ที่ 9.2 หมื่นล้านบาท และเพิ่มขึ้นเฉลี่ยวันละ 700 ล้านบาท ‘พลังงาน’ เตรียมแผนกู้เงินรอบใหม่ระดับแสนล้านบาท หลังเงินกู้ 2 หมื่นล้านบาทก่อนหน้านี้ถูกนำไปชำระหนี้หมดแล้ว เผยวงเงินกู้ยังต้องหารือปลัดพลังงานคนใหม่ และอาจขอคลังค้ำประกันเช่นเดียวกับวิกฤตรัสเซีย-ยูเครน

วันที่ 22 ก.ย.69 ที่กระทรวงพลังงาน แหล่งข่าวกระทรวงพลังงาน เปิดเผยว่า ขณะนี้สถานะกองทุนน้ำมันยังอยู่ในภาวะขาดสภาพคล่อง แม้ราคาน้ำมันเริ่มปรับตัวลดลงในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา แต่ยังไม่เพียงพอที่จะทำให้สถานะกองทุนกลับมาดีขึ้น

โดยยอดติดลบปัจจุบันอยู่ที่ประมาณ 92,000 ล้านบาท และยังเพิ่มขึ้นเฉลี่ยราว 700 ล้านบาทต่อวัน จากแนวโน้มดังกล่าว คาดว่ากองทุนน้ำมันจะมียอดติดลบแตะระดับ 1 แสนล้านบาทอย่างแน่นอนภายในช่วงปลายเดือนกันยายนหรือต้นเดือนตุลาคม 2569 โดยกองทุนจำเป็นต้องเตรียมแผนรองรับด้านสภาพคล่อง และการกู้เงินเป็นหนึ่งในแนวทางสำคัญที่จะต้องดำเนินการ

ทั้งนี้ การกู้เงิน 2 หมื่นล้านบาทที่ผ่านมา เป็นการกู้โดยกองทุนน้ำมันเอง ไม่เกี่ยวข้องกับวงเงินกู้ตามพระราชบัญญัติที่รัฐบาลเคยกำหนดไว้

โดยกองทุนกู้จากธนาคารพาณิชย์ในประเทศ 2 แห่ง แบ่งเป็น 2 ครั้ง ครั้งละ 1 หมื่นล้านบาท และนำเงินทั้งหมดไปชำระหนี้เดิมแล้ว

“2 หมื่นล้านบาทที่กู้มาใช้หมดแล้ว เป็นการนำไปชำระหนี้ เมื่อสัปดาห์ที่แล้วกู้มาอีก 1 หมื่นล้านบาทก็ใช้หมด ถ้าถามว่าวงเงินที่จะกู้ต้องเท่าไร ต้องดูเรื่องการครอบคลุมหนี้ก่อนซึ่งอาจต้องไปถึงแสนล้านบาท แต่เรื่องการเบิกเงินเป็นอีกเรื่องหนึ่ง และน่าจะทยอยเบิกเหมือนรอบที่ผ่านมา”

สำหรับการกู้รอบใหม่ ขณะนี้อยู่ระหว่างพิจารณา โดยเบื้องต้นประเมินว่าหากต้องกู้เพื่อให้ครอบคลุมภาระหนี้อาจต้องเตรียมวงเงินระดับแสนล้านบาท

อย่างไรก็ตาม วงเงินที่แท้จริงยังต้องประเมินอีกครั้ง หลังหารือนโยบายกับปลัดกระทรวงพลังงานคนใหม่ รวมถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เนื่องจากแนวทางบริหารกองทุนและการดูแลราคาพลังงานจะมีผลโดยตรงต่อวงเงินที่จำเป็นต้องใช้

การกู้เงินดังกล่าวจะเป็นการกู้จากธนาคารพาณิชย์ในประเทศ โดยรูปแบบการกู้จะขึ้นอยู่กับอัตราดอกเบี้ยและสถานการณ์ในช่วงเวลานั้น และอาจต้องขอให้กระทรวงการคลังค้ำประกันเช่นเดียวกับการกู้ในรอบที่ผ่านมา ขณะที่หนี้เดิมของกองทุนเหลืออยู่ประมาณ 1 หมื่นล้านบาท เฉพาะเงินต้น โดยกองทุนยังคงต้องชำระดอกเบี้ยตามกำหนดเพื่อไม่ให้เกิดปัญหาหนี้เสีย

สำหรับแผนรองรับสถานการณ์วิกฤตด้านพลังงาน ซึ่งคณะรัฐมนตรี (ครม.) เพิ่งเห็นชอบให้ขยายกรอบแผนให้ครอบคลุมถึงปี 2572 จากเดิมที่สิ้นสุดในปี 2567 โดยแผนดังกล่าวยังคงมาตรการดูแลราคาดีเซลและเบนซินที่ระดับ 30 บาท รวมถึงปรับเกณฑ์รองรับความผันผวนของราคาน้ำมัน

จากเดิมที่กำหนดการเปลี่ยนแปลง 5 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลภายใน 1 สัปดาห์ เป็น 10 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล สะท้อนความผันผวนของตลาดน้ำมันที่เพิ่มขึ้น อีกประเด็นสำคัญคือการเพิ่มบทบาทเชื้อเพลิงชีวภาพ เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าในภาวะที่ราคาพลังงานโลกมีความผันผวนสูง โดยจะต้องหารือถึงโครงสร้างราคาของไบโอดีเซลและเอทานอล เนื่องจากต้นทุนวัตถุดิบในประเทศยังอยู่ในระดับสูง

สำหรับสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลาง ยอมรับว่ายังเป็นปัจจัยที่น่ากังวล เนื่องจากประเมินว่าสถานการณ์สู้รบมีแนวโน้มยืดเยื้อ และราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในตลาดโลกยังมีโอกาสทรงตัวในระดับสูง แม้ระยะสั้นราคาจะเริ่มปรับตัวลดลงก็ตาม

ทั้งนี้ กองทุนน้ำมันฯ ยังมีอีกทางเลือกในการลดภาระการอุดหนุน คือการทยอย Exit จากการตรึงราคาหรือปรับลดการจ่ายชดเชย ซึ่งจะช่วยลดการไหลออกของเงินกองทุน แต่จะส่งผลให้ราคาขายปลีกน้ำมันปรับเพิ่มขึ้น จึงจำเป็นต้องประเมินผลกระทบต่อประชาชนและหารือกับรัฐบาลว่าจะมีมาตรการช่วยเหลือเฉพาะกลุ่มหรือแนวทางอื่นเพื่อลดผลกระทบหรือไม่

“การกู้เป็นหนึ่งในวิธีตามแผนวิกฤต แต่ก็มีอีกทางคือการ Exit จากการชดเชย ซึ่งอาจกระทบประชาชนจึงต้องดูว่ากระทบกี่บาท และรัฐบาลจะมีมาตรการอะไรเข้ามาช่วยลดผลกระทบได้บ้าง”

อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวย้ำว่า การเตรียมกู้เงินรอบใหม่เป็นสิ่งที่ต้องเร่งดำเนินการ

“เนื่องจากสถานะกองทุนยังไม่สามารถรองรับภาระการอุดหนุนราคาพลังงานได้ในระยะยาว โดยวงเงินและรูปแบบการกู้จะต้องสรุปอีกครั้งภายหลังหารือนโยบายกับผู้บริหารกระทรวงพลังงานชุดใหม่”

ดันเชื้อเพลิงชีวภาพผลิตได้ในประเทศ ลดพึ่งนำเข้า

ด้านลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า กระทรวงพลังงานเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบ ‘แผนรองรับวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2569-2572’ และ ’แผนยุทธศาสตร์กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2569-2572’ เพื่อวางกรอบการบริหารจัดการพลังงานของประเทศให้พร้อมรับความผันผวนของตลาดโลก ควบคู่กับการส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงที่ประเทศไทยสามารถผลิตได้เอง โดยเฉพาะเชื้อเพลิงชีวภาพ

ทั้งนี้ เชื้อเพลิงชีวภาพถือเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญของความมั่นคงด้านพลังงาน เนื่องจากสามารถผลิตจากวัตถุดิบทางการเกษตรภายในประเทศ และนำมาใช้เป็นส่วนผสมในน้ำมันเชื้อเพลิง ช่วยทดแทนการใช้น้ำมันจากต่างประเทศบางส่วน ลดการพึ่งพาการนำเข้าพลังงาน และลดความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมันในตลาดโลก

แผนยุทธศาสตร์กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2569–2572 จึงกำหนดให้การรองรับการเปลี่ยนผ่านของน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีส่วนผสมของเชื้อเพลิงชีวภาพเป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์สำคัญ ควบคู่กับการรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมันเมื่อเกิดวิกฤต

เพื่อให้ประเทศไทยมีเครื่องมือบริหารจัดการพลังงานที่เหมาะสมกับสถานการณ์ และสามารถใช้ประโยชน์จากแหล่งพลังงานที่ผลิตได้ภายในประเทศมากขึ้น

ขณะเดียวกัน แผนรองรับวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2569-2572 ยังวางกรอบการใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อรักษาเสถียรภาพราคาและลดผลกระทบต่อประชาชนเมื่อเกิดความผันผวนของราคาพลังงาน โดยต้องคำนึงถึงฐานะและสภาพคล่องของกองทุน รวมถึงความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศในระยะยาว

ชี้จับตาความเสี่ยงจากภูมิรัฐศาสตร์

พรชัย จิรกุลไพศาล ผู้อำนวยการสำนักนโยบายและแผน สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (สกนช.) เปิดเผยว่า ครม. เห็นชอบแผนรองรับวิกฤตการณ์ด้านน้ำมันเชื้อเพลิง และแผนยุทธศาสตร์กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2569-2572 เพื่อรองรับความผันผวนของราคาพลังงานและความเสี่ยงจากสถานการณ์โลก

แผนใหม่ยังคงเกณฑ์ดูแลราคาดีเซลและเบนซินที่ 30 บาทต่อลิตร พร้อมปรับเกณฑ์ LPG หากราคาขายปลีกเกิน 423 บาทต่อถัง 15 กิโลกรัม จากเดิม 363 บาท และเพิ่มเกณฑ์ความผันผวนของราคาน้ำมันโลกจาก 5 เป็น 10 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลใน 1 สัปดาห์

อย่างไรก็ตาม ด้านยุทธศาสตร์กองทุนน้ำมันฯ จะแยกบัญชีน้ำมันและ LPG ชัดเจน เน้นใช้กองทุนดูแลดีเซลและ LPG ในช่วงวิกฤต พร้อมสะสมเงินช่วงราคาน้ำมันโลกขาลงเพื่อเสริมสภาพคล่อง

นอกจากนี้ ยังส่งเสริม เชื้อเพลิงชีวภาพจากวัตถุดิบเกษตรในประเทศ เพื่อลดการพึ่งพาน้ำมันนำเข้าและความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาพลังงานโลก โดยแผนจะรองรับทั้งกรณีราคาพลังงานพุ่งสูง ความผันผวนรุนแรง และภาวะเชื้อเพลิงขาดแคลน

ภาพ: Sandinashr / Shutterstock