สาธารณรัฐนาอูรู (Nauru) กำลังเตรียมการเปลี่ยนชื่อประเทศอย่างเป็นทางการเป็น ‘เนาเอโร’ (Naoero) ซึ่งเป็นชื่อที่ชาวนาอูรูใช้เรียกในภาษาของตนเอง โดยรัฐสภาของนาอูรูได้ผ่านข้อเสนอนี้แล้วโดยไม่มีผู้คัดค้าน และขั้นตอนต่อไปคือ การจัดทำประชามติเพื่อให้ประชาชนราว 13,000 คนบนเกาะเป็นผู้ตัดสินใจว่า จะใช้ชื่อนี้อย่างเป็นทางการหรือไม่
รู้จักประเทศ ‘นาอูรู’ 101
นาอูรูเป็นประเทศหมู่เกาะที่ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิก โดยอยู่ห่างจากออสเตรเลียไปทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ 3,000 กิโลเมตร ประเทศนี้เป็นเกาะที่ห่างไกลและได้ชื่อว่าเป็นสาธารณรัฐที่มีขนาดเล็กที่สุดในโลก โดยมีพื้นที่เพียง 21 ตารางกิโลเมตรเท่านั้น ซึ่งมีขนาดใกล้เคียงกับเขตเวสต์มินสเตอร์ในกรุงลอนดอน
ในปี ค.ศ. 1798 นักเดินเรือชาวอังกฤษเคยตั้งชื่อเกาะนี้ว่า ‘Pleasant Island’ (เกาะรื่นรมย์) เพราะประทับใจในความสวยงามและความมีน้ำใจของผู้คน จนกระทั่งเยอรมนีเข้ามาผนวกดินแดนในปี 1888 ชื่อ ‘Nauru’ จึงเริ่มปรากฏในบันทึกทางการ รวมถึงเคยมีบันทึกการใช้ชื่อ Nawodo หรือ Navoda Onawero ด้วย
ก่อนที่นาอูรูจะอยู่ภายใต้การปกครองของออสเตรเลียในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 และประกาศเอกราชอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 31 มกราคม 1968
เหตุผลหลักที่ ‘นาอูรู’ ต้องการเปลี่ยนชื่อประเทศ
เดวิด อาเดอัง ประธานาธิบดีนาอูรู กล่าวว่าการเปลี่ยนชื่อประเทศใหม่ครั้งนี้ จะเป็นการให้เกียรติแก่มรดก ภาษา และอัตลักษณ์ของชาติอย่างแท้จริง โดย ‘Naoero’ ออกเสียงว่า เนาเอโร หรือ นาเวโร (Now-ero) ในลักษณะรวบเสียง
อีกทั้งคนในสังคมมองว่า ชื่อ ‘นาอูรู’ เกิดขึ้นเพียงเพราะชาวต่างชาติในอดีตไม่สามารถออกเสียงชื่อดั้งเดิมได้ถูกต้อง รัฐบาลระบุว่า ชื่อนี้ถูกเปลี่ยนเพื่อ ‘ความสะดวก’ ของชาวต่างชาติ ไม่ใช่ด้วยความต้องการของคนในพื้นที่ โดยชื่อเดิมอย่าง ‘นาอูรู’ นี้ยังมักถูกชาวต่างชาติออกเสียงว่า นาว-รู (Now-roo) อีกด้วย
ขณะที่นักวิชาการจำนวนหนึ่งชี้ว่า การเปลี่ยนชื่อสถานที่คือเครื่องมือหนึ่งของเจ้าอาณานิคมในการลบตัวตนของชนพื้นเมือง ดังนั้น การนำชื่อพื้นเมืองกลับมาใช้จึงเป็น ‘สัญลักษณ์ของการปลดแอก’ และเป็นการแสดงสิทธิในการกำหนดชะตากรรมของตนเอง (Self-Determination)
องค์การยูเนสโก (UNESCO) จัดให้ภาษานาอูรู (Dorerin Naoero) อยู่ในสถานะ ‘ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง’ (Severely Endangered) และไม่มีการสอนในโรงเรียนอีกต่อไป การเปลี่ยนชื่อประเทศใหม่ในครั้งนี้จึงเป็นก้าวสำคัญที่จะช่วยฟื้นฟูและปกป้องภาษาดั้งเดิมให้คงอยู่สู่คนรุ่นหลัง
แม้จะต้องรอผลประชามติเพื่อให้ประกาศใช้อย่างเป็นทางการ แต่ปัจจุบันหน่วยงานหลายแห่ง เช่น บริการไปรษณีย์ ระบบสาธารณสุขแห่งชาติ และหน่วยงานสาธารณูปโภค ได้เปลี่ยนมาใช้ชื่อ ‘เนาเอโร’ แล้ว
รัฐบาลนาอูรูยังได้ยกตัวอย่างประเทศที่เปลี่ยนชื่อ เพื่อสะท้อนภาษาท้องถิ่นของตนเองได้สำเร็จมาแล้ว เช่น ตุรกีที่เปลี่ยนเป็น Türkiye (ทูร์เคีย) และ สวาซิแลนด์ที่เปลี่ยนเป็น Eswatini (เอสวาตินี)
สำหรับรัฐอธิปไตยหลังได้รับเอกราชในศตวรรษที่ผ่านมา มรดกยุคอาณานิคมได้ฝังรากลึกอยู่ในระบบการเมืองและแม้กระทั่งสัญลักษณ์ประจำชาติทั่วทั้งภูมิภาคแปซิฟิก ลัทธิล่าอาณานิคมไม่เพียงแต่ปรับเปลี่ยนพรมแดนและระบบการเมืองเท่านั้น แต่ยังเปลี่ยนแม้กระทั่งชื่อที่โลกใช้รับรู้และรู้จักเกาะเหล่านี้อีกด้วย
อ้างอิง:
