ใครคือ โมฮัมหมัด บาเกอร์ โซลฆาดร์ ผู้นำโดยพฤตินัยคนใหม่ของอิหร่าน?

อิหร่าน แต่งตั้ง โมฮัมหมัด บาเกอร์ โซลฆาดร์ (Mohammad Bagher Zolghadr) เป็นหัวหน้าสภาความมั่นคงสูงสุด (Supreme National Security Council: SNSC) หรือตำแหน่ง ‘ผู้นำโดยพฤตินัย’ แทนที่ อาลี ลารีจานี อดีตผู้นำที่เสียชีวิตจากการโจมตีทางอากาศของอิสราเอลเมื่อสัปดาห์ก่อน

‘สายแข็งด้านความมั่นคง’ คือนิยามที่ผู้สื่อข่าวท้องถิ่นถึงผู้นำใหม่คนนี้ เขาไม่ใช่ใครที่ไหนไกล แต่เป็นผลผลิตของระบอบการเมืองอิหร่านในปัจจุบัน เส้นทางของโซลฆาดร์เริ่มจากการเป็นนักรบใต้ดินผู้ต่อต้านระบอบกษัตริย์ก่อนการปฏิวัติ 1979 จนไต่เต้ากลายเป็นแกนนำผู้ก่อตั้งกองกำลังพิทักษ์ปฏิวัติอิสลาม (Islamic Revolutionary Guard Corps: IRGC)

โซลฆาดร์คือใคร มีความสำคัญอย่างไร และจะทำให้เตหะรานเดินหน้าไปในทิศทางไหน THE STANDARD สิ่งที่เรารู้จากผู้นำโดยพฤตินัยคนนี้

โมฮัมหมัด บาเกอร์ โซลฆาดร์ คือใคร?

‘สายแข็งด้านความมั่นคง’

คือสิ่งที่ ซุเฮบ อัลอัสซา (Suheib Alassa) ผู้สื่อข่าว Al Jazeera นิยามตัวตนของโซลฆาดร์ เขาไม่ใช่คนอื่นคนไกลในการเมืองอิหร่าน แต่เคยดำรงตำแหน่งระดับสูงสำคัญ เช่น รองผู้บัญชาการในกองกำลัง IRGC และเลขาธิการสภาวินิจฉัยผลประโยชน์แห่งรัฐในปี 2023

หากจะอธิบายถึงตัวตนของโซลฆาดร์ต้องย้อนกลับไปในอดีต เขาคือสมาชิกเครือข่าย ‘มันซูรูน’ (Mansouroun) หรือกลุ่มติดอาวุธใต้ดินระดับหัวกะทิที่ก่อตั้งขึ้นในช่วงทศวรรษ 1970 เพื่อต่อต้านระบอบกษัตริย์ภายใต้พระเจ้าชาห์ก่อนการปฏิวัติอิสลามในปี 1979 ถือเป็นแหล่งบ่มเพาะบุคคลสำคัญในกองกำลัง IRGC ในเวลาต่อมา

หลังการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง โซลฆาดร์จึงเป็นสมาชิกยุคแรกของกองกำลัง IRGC ไปโดยปริยาย โดยบทบาทที่สำคัญที่สุดของเขา คือการนำทัพ Ramadan Headquarters ในสงครามอิรัก-อิหร่าน โดยเป็นแกนกลางประสานงานระหว่างกลุ่มชาวเคิร์ดกับกลุ่มชีอะห์ในอิรักเพื่อต่อต้าน ซัดดัม ฮุสเซน ซึ่งต่อมาหน่วยงานนี้พัฒนากลายเป็น ‘กองกำลังคุดส์’ อันโด่งดังในปัจจุบัน

นอกจากนี้ โซลฆาดร์ยังเคยดำรงตำแหน่งนายทหารระดับสูงใน IRGC เช่น หัวหน้าเสนาธิการ ไปจนถึงรองผู้บัญชาการสูงสุด ก่อนเข้าสู่วงการการเมืองและตุลาการในเวลาต่อมา เช่น เคยดำรงตำแหน่งรองหัวหน้าฝ่ายยุทธศาสตร์ของฝ่ายตุลาการ และเลขาธิการสภาวินิจฉัยความได้เปรียบ (Expediency Council)

จากคุณสมบัติดังกล่าว Aawsat สื่ออาหรับวิเคราะห์ว่า โซลฆาดร์ต่างจากนักการเมืองคนอื่นที่เติบโตผ่านเส้นทางการเลือกตั้ง เพราะเขาคือบุคคลที่พัวพันกับเครือข่ายอำนาจรัฐตั้งแต่ก่อนการปฏิวัติอิสลาม 1979 แสดงให้เห็นว่า เขามีความสามารถปรับตำแหน่งแห่งที่และรักษาอำนาจของตนไว้ได้ดี แม้จะเปลี่ยนรัฐบาลมาหลายยุคก็ตาม

ทำไมอิหร่านจึงเลือกโซลฆาดร์เป็นผู้นำโดยพฤตินัย?

ก่อนหน้านี้ มีรายงานว่า โซลฆาดร์ได้รับการแต่งตั้งจาก โมจตาบา คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดคนใหม่ ซึ่งสะท้อนว่า เป็นคนที่ได้รับไว้วางใจจากส่วนกลางโดยตรง ขณะที่ Al Jazeera วิเคราะห์ว่า ลักษณะของตำแหน่งหัวหน้าสภาความมั่นคงสูงสุด ต้องเชื่อมโยงและใกล้ชิดโมจตาบามากที่สุด นั่นหมายความว่า คนที่ดำรงตำแหน่งนี้ต้องเชี่ยวชาญทั้งความมั่นคง ยุทธศาสตร์การบริหารประเทศ และมีพื้นฐานทางการทหารที่แข็งแกร่ง ซึ่งเป็นข้อได้เปรียบในการรับมือกับสถานการณ์ของประเทศปัจจุบัน หากเทียบกับลาริจานี

นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อว่า เขาจะมีบทบาทสำคัญในการเจรจากับสหรัฐฯ เพื่อยุติสงคราม โดย อาลี ฮาเชม ผู้สื่อข่าว Al Jazeera วิเคราะห์ว่า การแต่งตั้งโซลฆาดร์สะท้อนให้เห็นว่า ผู้นำอิหร่านกำลังเพิ่มมิติการทหารเข้าไปในโครงสร้างความมั่นคงของชาติ และไม่ว่าใครก็ตามที่นั่งบนโต๊ะเจรจายุติสงคราม จะต้องได้รับการอนุมัติจากโซลฆาดร์ก่อนข้อตกลงใดๆ จะเกิดขึ้น

ส่วน Aawsat มองว่า การที่โซลฆาดร์มีพื้นฐานความมั่นคงที่แข็งแกร่ง ทั้งการประสานงาน ข่าวกรอง และปฏิบัติการลับ ทำให้เขามีคุณสมบัติต่างจากทหารทั่วไป คือ รู้วิธีคุยกับกลุ่มก้อนที่ไม่ใช่ทหาร และเชื่อมโยงประเด็นความมั่นคงเข้ากับนโยบายต่างประเทศอย่างไม่แยกขาด

หากลารีจานีคือตัวแทนของความสมดุลและการเจรจา โซลฆาดร์คือขั้วตรงกันข้าม คือ ฝ่ายที่เน้นระเบียบวินัย และการสร้างเอกภาพภายใน เหล่านี้จึงเป็นภาพสะท้อนว่า ระบอบการปกครองของอิหร่านขณะนี้ให้ความสำคัญกับบุคคลที่เชื่อใจได้ มากกว่าฝ่ายที่มีความยืดหยุ่นทางการเมือง

แฟ้มภาพ: Anadolu

อ้างอิง: