Commons & Bonfire เมื่อการนั่งเฉยๆ อาจเป็นจุดเริ่มต้นของเมืองน่าอยู่

ความยั่งยืนคือปลายทาง แต่การที่จะไปถึงปลายทางนั้น คนต้องมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน

ปืน-ฐิติฤกษ์ พรหมวนิช, Commons & Bonfire

ในวันที่ชีวิตคนเมืองเต็มไปด้วยความเร่งรีบ ตารางงานที่แน่นขนัด และกิจกรรมมากมายที่ชวนให้เราออกไปใช้ชีวิต ใครจะคิดว่าการชวนคนแปลกหน้าหลายร้อยคนมานั่งเฉยๆ โดยไม่ต้องทำอะไรเลย จะกลายเป็นกิจกรรมที่ได้รับความสนใจอย่างล้นหลาม เช่นเดียวกับการชวนผู้ใหญ่กลับไปเล่นสนุกเหมือนตอนเด็กๆ ทั้งโดดยาง มอญซ่อนผ้า หรือเกมง่ายๆ ที่ไม่ต้องมีจุดประสงค์อะไรมากไปกว่าการได้เล่นด้วยกัน

เบื้องหลังไอเดียเหล่านี้คือ ‘ปืน-ฐิติฤกษ์ พรหมวนิช’ เจ้าของเพจ Commons & Bonfire คอมมูนิตี้ที่เชื่อว่าการรวมตัวของผู้คนไม่จำเป็นต้องมีกิจกรรมยิ่งใหญ่หรือเป้าหมายที่จริงจังเสมอไป แค่ได้ใช้เวลาร่วมกัน ได้พักจากความวุ่นวาย หรือได้ทำอะไรเล็กๆ น้อยๆ กับคนที่ไม่เคยรู้จัก ก็อาจเป็นจุดเริ่มต้นของความสัมพันธ์บางอย่างที่เราหลงลืมไปในชีวิตประจำวัน

Eco-Curious ตอนนี้ เราเลยชวนปืนมาพูดคุยถึงจุดเริ่มต้นของ Commons & Bonfire ผู้อยู่เบื้องหลังอีเวนต์ ‘นั่งเฉยๆ ไม่ทำเหี้ยอะไรเลย’ ไปจนถึงคำถามว่าทำไมคนเมืองถึงต้องการพื้นที่สำหรับเชื่อมโยงกัน และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนเกี่ยวข้องกับการสร้างเมืองที่ยั่งยืนได้อย่างไร

ดูรายการเต็มได้ที่: www.instagram.com/reel/DfB2WLsuyc2/

What is ‘Commons & Bonfire’?

Commons & Bonfire คือคอมมูนิตี้ที่ก่อตั้งโดย ‘ปืน-ฐิติฤกษ์ พรหมวนิช’ ด้วยความตั้งใจที่จะสร้างพื้นที่ให้ผู้คนได้พบปะ พูดคุย และใช้เวลาร่วมกัน ซึ่งหนึ่งในกิจกรรมที่ได้รับความสนใจคือ ‘นั่งเฉยๆ ไม่ทำเหี้ยอะไรเลย’ ซึ่งมีต้นกำเนิดจากเวิร์กช็อป Designing Your Third Space ที่ตั้งคำถามว่า ในวันที่ทุกคนเหนื่อยล้าจากการทำงานและข้อมูลข่าวสารมากมาย เราจะรวมตัวกันเพื่อไม่ทำอะไรเลยได้หรือเปล่า จากที่คาดว่าจะมีคนเข้าร่วมเพียง 20 คน กลับมีผู้มาร่วมกิจกรรมครั้งแรกราว 200-300 คน ตามการประเมินของปืน

“เราเชื่อว่าคนกำลังอยากจะ Connect กับอะไรบางอย่าง การที่เขาออกจากห้องมาอยู่ในสวน อย่างน้อยเขาก็ได้ Connect กับธรรมชาติ และเมื่อเห็นคนข้างๆ มาทำกิจกรรมเดียวกัน มันทำให้เขารู้สึกว่าไม่ได้เป็นคนบ้าอยู่คนเดียวในโลกที่ทุกคนต้องเร่งรีบและพัฒนาตัวเอง”

ปืนพบว่าผู้เข้าร่วมมีเหตุผลแตกต่างกัน บางคนต้องการพักจากความวุ่นวาย บางคนอยากออกจากสภาพแวดล้อมเดิมๆ ขณะที่บางคนเพียงอยากพบเจอผู้คนและรู้สึกว่าตัวเองไม่ได้อยู่ลำพัง นั่นทำให้เขาเชื่อว่าคนเมืองอาจไม่ได้ต้องการเพียงพื้นที่พักผ่อน แต่ต้องการพื้นที่สำหรับเชื่อมโยงกับธรรมชาติ ผู้อื่น และตัวเอง

นอกจากการนั่งเฉยๆ Commons & Bonfire ยังมีกิจกรรมชวนผู้ใหญ่กลับมาเล่นสนุกเหมือนวัยเด็ก ทั้งโดดยาง มอญซ่อนผ้า และเกมง่ายๆ ที่ไม่ต้องมีกฎซับซ้อน เพราะสำหรับปืน การเล่นและการใช้เวลาร่วมกันไม่จำเป็นต้องมีเป้าหมายอะไรเป็นพิเศษ

“เราอยากเล่น แล้วเราก็เห็นว่าเพื่อนก็อยากเล่น เราก็รู้สึกว่ามันก็น่าจะมีคนที่อยากเล่นเหมือนกันนะ แบบที่ไม่ต้องมีการตัดสินอะไร มาเล่นกัน มาเล่นกันเถอะ แค่นั้นเลย”

Public Space ไม่ใช่แค่เรื่องของพื้นที่ แต่เป็นเรื่องของผู้คน

“เราให้น้ำหนักกับเรื่อง Space เยอะไป ในขณะที่คำว่า Public เรากลับให้น้ำหนักกับมันน้อยไปหน่อย นอกเหนือจากการ Design Space แล้ว เราลอง Design คำว่า Public ดูไหม ให้คนที่อาศัยอยู่ในเมืองสามารถมีส่วนร่วมและมีปฏิสัมพันธ์ต่อกันได้”

ปืนตั้งข้อสังเกตว่า เวลาเราพูดถึง Public Space เรามักให้ความสำคัญกับการออกแบบพื้นที่ทางกายภาพมากกว่าการออกแบบโอกาสให้ผู้คนได้มีปฏิสัมพันธ์กัน ทั้งที่สวนสาธารณะสามารถเป็นพื้นที่สำหรับกิจกรรมได้มากกว่าการวิ่ง ออกกำลังกาย หรือนั่งพักผ่อน ไม่ว่าจะเป็นการอ่านหนังสือ เล่นเกม วาดรูป หรือทำกิจกรรมสร้างสรรค์ร่วมกัน

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ยังเป็นอุปสรรคในมุมมองของเขาอาจไม่ใช่ตัวพื้นที่ แต่เป็นกฎระเบียบ ขั้นตอนการขออนุญาต และบรรยากาศในการใช้งานที่บางครั้งทำให้ประชาชนไม่แน่ใจว่าตัวเองสามารถทำอะไรได้บ้าง เขาไม่ได้มองว่าการดูแลความปลอดภัยหรือการมีกฎระเบียบเป็นเรื่องไม่จำเป็น แต่ตั้งคำถามว่า เราจะทำให้พื้นที่สาธารณะเป็นมิตรและเอื้อต่อการรวมตัวของผู้คนได้มากกว่านี้หรือไม่ เพราะสวนสาธารณะที่ดีอาจไม่ใช่แค่สวนที่สวย มีต้นไม้เยอะ หรือมีสิ่งอำนวยความสะดวกครบครัน แต่ควรเป็นพื้นที่ที่ทำให้ผู้คนรู้สึกว่าตัวเองมีสิทธิ์เข้ามาใช้ชีวิต มีส่วนร่วม และสร้างความสัมพันธ์กับเมืองได้จริงๆ

“ถ้าเรามองว่าคนทุกกลุ่มควรจะมีพื้นที่ในการแสดงออก พื้นที่สวนสาธารณะสามารถทำให้เขารู้สึกสบายใจได้แล้วหรือยัง มันดี แต่ยังดีได้มากกว่านี้”

How sustainable is it?

เมื่อพูดถึง Sustainability หลายคนอาจนึกถึงการเพิ่มพื้นที่สีเขียว การลดขยะ หรือการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า แต่สำหรับ Commons & Bonfire ความยั่งยืนไม่ได้เป็นเพียงเรื่องสิ่งแวดล้อม หากยังเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างผู้คน เพราะการสร้างเมืองที่น่าอยู่ต้องอาศัยความร่วมมือจากคนที่ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกัน

“ความยั่งยืนคือปลายทาง แต่การที่จะไปถึงปลายทางนั้น อยู่ที่คน แล้วคนก็ต้องมีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน สุดท้ายแล้ว Sustainability หนีไม่พ้นเรื่องของคน นอกเหนือจากการทำเรื่องความเขียว เราควรต้องทำงานกับเรื่องความสัมพันธ์ของคนด้วย”

นี่จึงเป็นจุดที่ Commons & Bonfire เชื่อมโยงกับแนวคิด Sustainability แม้กิจกรรมอย่างการนั่งเฉยๆ หรือการชวนผู้ใหญ่กลับมาเล่นสนุกจะไม่ได้ช่วยลดขยะหรือเพิ่มพื้นที่สีเขียวโดยตรง แต่กำลังสร้างสิ่งสำคัญที่ทำให้ความยั่งยืนเกิดขึ้นได้ นั่นคือความสัมพันธ์ ความไว้วางใจ และความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน เพราะก่อนที่คนแปลกหน้าจะร่วมมือกันดูแลพื้นที่สาธารณะ แยกขยะ หรือสร้างสวนผักชุมชน พวกเขาต้องมีโอกาสรู้จักและพูดคุยกันเสียก่อน

การสร้างความสัมพันธ์จึงไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย แต่เป็นรากฐานของการเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืน และสิ่งเหล่านี้อาจเริ่มต้นได้ง่ายๆ เพียงแค่เราลองใช้ชีวิตช้าลง สังเกตสิ่งรอบตัว และมองเห็นผู้คนที่อยู่ร่วมเมืองเดียวกันมากขึ้น เพราะเมืองที่ยั่งยืนไม่ได้เกิดจากพื้นที่สีเขียวหรือระบบจัดการสิ่งแวดล้อมที่ดีเท่านั้น หากยังต้องมีผู้คนที่รู้สึกผูกพันกับเมืองและพร้อมจะดูแลมันไปด้วยกัน

“ลองใช้ชีวิตให้ช้าลงบ้าง หยุดสักครึ่งชั่วโมงหรือหนึ่งชั่วโมง อยู่เฉยๆ อ้อยอิ่งและสังเกตสิ่งรอบตัว รายละเอียดจะค่อยๆ ปรากฏขึ้นมาเอง บางครั้งเราใช้พื้นที่ร่วมกัน แต่กลับไม่ได้มองเห็นกันด้วยซ้ำ การที่ช้าลงจะทำให้เราเห็นกันมากขึ้น”

ติดตามกิจกรรมสนุกๆ แปลกๆ ของ Commons & Bonfire ได้ที่ www.facebook.com/commonsandbonfire หรือ www.instagram.com/commonsandbonfire