ย้อนมหากาพย์ 15 ปี ‘คลองจั่น-ธรรมกาย’ คดีอาญาฟอกเงิน พระธัมมชโย ยุติ

คดีประวัติศาสตร์สหกรณ์เครดิตยูเนี่ยนคลองจั่นไม่ได้เกิดขึ้นชั่วข้ามคืน แต่มาจากรอยร้าวสะสมและศึกภายในจนนำไปสู่การเปิดโปงเครือข่ายระดับชาติ

ปี 2546-2553: ผู้สอบบัญชีเอกชนพบสัญญาณทุจริตมาตั้งแต่ปี 2546 แต่หน่วยงานรัฐกลับไม่ได้เข้ามาจัดการเด็ดขาด จนกระทั่งปี 2553 สมาชิกเริ่มร้องเรียนว่าถอนเงินไม่ได้ แต่การตั้งทีมเข้าตรวจสอบกลับถูก ศุภชัย ศรีศุภอักษร (อดีตประธานฯ) ขัดขวางอย่างหนัก
ต้นปี 2556: สหกรณ์ฯ ถึงจุดวิกฤตสูงสุด ไม่มีเงินจ่ายปันผลและปฏิเสธการให้สมาชิกเบิกถอนเงิน นำมาสู่ความขัดแย้งขั้นแตกหักระหว่างคณะกรรมการบริหารชุดที่ 27 และชุดที่ 28
ล็อกฮาร์ดดิสก์-แฉทุจริต: มณฑล กันล้อม ประธานฯ ชุดที่ 28 ทนไม่ไหว ตัดสินใจสั่งปิดสหกรณ์ฯ ล็อกฮาร์ดดิสก์เพื่อเซฟข้อมูลทั้งหมด ก่อนนำหลักฐานเข้าแจ้งความกับกองปราบฯ และขอให้ DSI เข้ามาจัดการ โดยแฉว่าศุภชัยมีพฤติการณ์ยักยอกทรัพย์สินไปกว่า 12,000 ล้านบาท
โดมิโนตัวแรก: การแจ้งความร้องทุกข์จากคนในครั้งนี้ คือจุดสตาร์ทอย่างเป็นทางการที่เปิดประตูให้ DSI และ ปปง. เข้ามาสืบสวน แกะรอยเส้นทางการเงินที่ผิดปกติ จนเชื่อมโยงไปถึงวัดพระธรรมกาย ได้ในที่สุด

ย้อนรอยมหากาพย์ ‘ธัมมชโย – ธรรมกาย’

ปี 2556-2558: มีการขยายผลคดีทุจริตสหกรณ์คลองจั่น พบเช็ค 27 ฉบับ 1,458 ล้านบาท จ่ายตรงให้ พระธัมมชโยและเครือข่าย โดยไม่มีมูลหนี้ต่อกัน
ปี 2559: DSI ออกหมายเรียกและหมายจับ แต่ศิษยานุศิษย์ตั้งกำแพงมนุษย์ ปิดทางเข้าออกวัดป้องกันการบุกรุก
ปี 2560: รัฐบาล คสช. ใช้ ม.44 ประกาศให้วัดเป็นพื้นที่ควบคุมพิเศษ ค้น 20 วัน แต่พบเตียงเปล่าและหมอนข้าง พระธัมมชโยถูกถอดสมณศักดิ์และหายสาบสูญ

คอนเนกชันคลองจั่นสู่สหกรณ์มงคลเศรษฐี

รวบอำนาจ: สหกรณ์มงคลเศรษฐีถูกตั้งขึ้นช่วงปี 2551-2552 โดยมี ศุภชัย ศรีศุภอักษร นั่งควบถึง 3 เก้าอี้ คือ 1. ประธานสหกรณ์คลองจั่น 2. ประธานสหกรณ์มงคลเศรษฐี และ 3. ไวยาวัจกรวัดพระธรรมกาย
เส้นทางเงิน 46 ล้านบาท: พบหลักฐานการสั่งจ่ายเช็คจากสหกรณ์คลองจั่น โอนตรงเข้าบัญชี สหกรณ์มงคลเศรษฐี จำนวน 3 ฉบับ รวมมูลค่า 46 ล้านบาท เพื่อใช้เป็นต้นทุนในการขับเคลื่อนเครือข่าย
โมเดลกู้เงินไปทำบุญ: สหกรณ์มงคลเศรษฐีจะนำเงินที่ได้มา ปล่อยกู้ให้กับศิษยานุศิษย์ ที่อยากทำบุญแต่ไม่มีกำลังทรัพย์ จากนั้นลูกศิษย์ก็นำเงินที่กู้มาไปบริจาคเข้าวัดพระธรรมกายอีกทอดหนึ่ง กลายเป็นการฟอกเงินผ่านศรัทธา
ความเสียหายเฉียด 3 พันล้าน: ด้วยพฤติการณ์โอนถ่ายเงินที่เป็นระบบนี้ ทำให้สหกรณ์มงคลเศรษฐีถูก DSI แจ้งข้อหาร่วมกันฟอกเงิน (คดีพิเศษที่ 150/2561) และตกเป็นหนึ่งในจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญของเครือข่ายฟอกเงินกลุ่มธรรมกาย ที่สร้างความเสียหายรวมสูงถึง 2,993 ล้านบาท

ทำไมวัดและศาสนสถาน ถึงกลายเป็นช่องโหว่ในการฟอกเงิน ?

กฎหมายเอื้อมไม่ถึง – ตรวจสอบยาก: ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีระบบหรือกฎหมายกำกับดูแลเส้นทางการเงินของวัดที่เข้มงวดพอ ทำให้สำนักงาน ปปง. ไม่มีอำนาจเข้าไปสุ่มตรวจบัญชีเงินฝากของวัดได้โดยตรง เว้นแต่จะเกิดเป็นคดีความขึ้นมาแล้วเท่านั้น
ใช้คำว่าศรัทธา บังหน้า: เมื่อมีเงินก้อนโตโอนเข้าบัญชีวัด มักจะถูกอ้างว่าเป็นเงินทำบุญบริจาคด้วยความเลื่อมใส หรืออ้างว่ารับมาโดยสุจริตเพื่อสร้างศาสนสถานสาธารณประโยชน์ ซึ่งอ้างได้ง่ายและไม่มีภาระหนี้ผูกพันต่อกัน
ฟอกเงินบาป ให้เป็นเงินบุญ: ช่องโหว่เหล่านี้ทำให้อาชญากรฉวยโอกาสใช้ศาสนธุรกิจเป็น เครื่องซักผ้า นำทรัพย์สินที่ได้จากการทำผิดกฎหมายมาแปรสภาพให้กลายเป็นเงินสะอาดที่ดูเหมือนได้มาอย่างถูกต้อง
เส้นทางการเงินกระจัดกระจาย: เมื่อเงินถูกฟอกผ่านวัดสำเร็จ ก็จะถูกกระจายและโอนต่อไปยังบุคคลหรือบริษัทต่างๆ ทั่วประเทศ เกิดเป็นเครือข่ายธุรกรรมที่ซับซ้อน ทำให้เจ้าหน้าที่รัฐตามแกะรอยแหล่งที่มาและยึดทรัพย์คืนได้ยากลำบากยิ่งขึ้น

ทำไมคดีอาญาถึงยุติ ?

ขาดอายุความ 15 ปี: ข้อหาสมคบฟอกเงิน ร่วมกันฟอกเงิน และรับของโจร มีอายุความ 15 ปี นับจากวันที่สั่งจ่ายเช็คใบสุดท้ายเมื่อปี 2554
ปิดฉากการตามล่า: เมื่อเจ้าหน้าที่รัฐไม่สามารถติดตามนำตัว พระเทพญาณมหามุนี (อดีตพระธัมมชโย) และพวก มาส่งฟ้องศาลได้ทันเวลา สิทธินำคดีอาญามาฟ้องจึงต้องระงับไปตามกฎหมาย แจ้งคำสั่งยุติคดีอย่างเป็นทางการเมื่อ 20 มี.ค. 2569

แม้ว่ากรมสอบสวนคดีพิเศษ จะมีคำสั่งยุติการดำเนินคดีอาญาพระธัมมชโย แต่ พ.ต.ต.วรณัน ศรีล้ำ โฆษก DSI ได้ออกมาระบุว่า ขณะนี้กำลังอยู่ระหว่างการตรวจสอบจำนวนคดีที่เหลือให้ชัดเจน โดยพบว่า ยังมีคดีมูลฐานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับคดีฟอกเงิน และคดีที่เกี่ยวกับการรับโอนหรือเปลี่ยนแปลงสภาพทรัพย์สิน ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลักที่ยังคงอยู่

นอกจากนี้ หากย้อนไปดูข้อมูลการสืบสวนในอดีต เคยมีการระบุว่าดีเอสไอและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ดำเนินคดีกับพระธัมมชโยและพวกไว้มากถึงกว่า 200 คดี การยุติดำเนินคดีอาญาครั้งนี้จึงยังไม่อาจสรุปได้ว่าพระธัมมชโยได้หลุดพ้นจากบ่วงกรรมทางกฎหมายทั้งหมดจนสามารถกลับเข้าประเทศได้โดยไม่มีความเสี่ยงที่จะถูกดำเนินคดีในข้อหาอื่นๆ ที่ยังไม่หมดอายุความหรือไม่

และแม้คดีอาญานี้จะจบลง แต่สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินยืนยันว่าการยึดอายัดทรัพย์สินทางแพ่งได้ถึงที่สุดไปก่อนหน้านี้แล้ว ปัจจุบันอยู่ในสถานะรอการขายทอดตลาด เพื่อนำเงินมาเฉลี่ยคืนผู้เสียหายจากสหกรณ์คลองจั่น

อสังหาริมทรัพย์และที่ดิน:

อาคารโครงการ 100 ปี คุณยายอาจารย์ฯ (อาคารลูกโลก) ภายในวัดพระธรรมกาย พร้อมโฉนดที่ดิน 91 แปลง
สถานปฏิบัติธรรม-ธุดงคสถานใน จ.นครราชสีมา, พิจิตร, ชุมพร
ที่ดิน จ.เพชรบูรณ์ 23 แปลง (มูลค่า 19 ล้านบาท)
ที่ดินแปลงใหญ่ใกล้วัด