ทำไมญี่ปุ่นเตรียมยกเลิกกฎ ‘ห้ามล่าหมี’ ครั้งแรกในรอบ 20 ปี

รัฐบาลท้องถิ่นของกรุงโตเกียวเตรียมพิจารณายกเลิกคำสั่ง ‘ห้ามล่าหมี’ เป็นครั้งแรกในรอบ 20 ปี เพื่อรับมือปัญหาหมีป่าที่รุกเข้าพื้นที่ชุมชนและทำร้ายประชาชนมากขึ้น หลังมีผู้เสียชีวิตจากเหตุหมีทำร้ายสูงเป็นประวัติการณ์ถึง 13 รายในปี 2025

ประเด็นสำคัญ

รัฐบาลโตเกียวเตรียมยกเลิกกฎหมายห้ามล่าหมี หลังเกิดเหตุทำร้ายคนซ้ำ
ทำไมรัฐบาลโตเกียวพิจารณายกเลิกกฎห้ามล่าหมี เพราะอะไร
ชาวญี่ปุ่นรับมืออย่างไร

รัฐบาลโตเกียวเตรียมยกเลิกกฎหมายห้ามล่าหมี หลังเกิดเหตุทำร้ายคนซ้ำ

เมื่อวานนี้ (9 กรกฎาคม) NHK รายงานว่า รัฐบาลกรุงโตเกียวเตรียมผ่อนคลายคำสั่งห้ามล่าหมีดำเอเชียเป็นครั้งแรกในรอบ 20 ปี หลังเผชิญปัญหาหมีป่ารุกเข้าพื้นที่ชุมชนและทำร้ายประชาชนจนได้รับบาดเจ็บหลายครั้ง

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นหลังเกิดเหตุหมีทำร้ายประชาชนเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคมที่ผ่านมา โดยชายวัย 50 ปีเผชิญหน้ากับหมีในหมู่บ้านฮิโนฮาระ ก่อนตกจากทางลาดสูงประมาณ 10 เมตร จนได้รับบาดเจ็บที่ใบหน้าและร่างกายหลายแห่ง

ทั้งนี้ รัฐบาลกรุงโตเกียวได้ประชุมร่วมกับคณะผู้เชี่ยวชาญเพื่อวางแผนยกเลิกคำสั่งดังกล่าว โดยหารือถึงหลักเกณฑ์สำคัญในการอนุญาตให้ล่าหมี เช่น คุณสมบัติของผู้ล่า จำนวนหมีที่อนุญาตให้ล่า และแนวทางการตรวจสอบหมีที่จับได้

อนึ่ง ผู้เชี่ยวชาญบางรายเสนอว่า ผู้ที่จะได้รับอนุญาตให้ล่าหมีควรมีประสบการณ์ล่าสัตว์อย่างน้อย 10 ปี เนื่องจากเป็นภารกิจที่มีความเสี่ยงสูง ขณะที่ผู้เชี่ยวชาญอีกส่วนหนึ่ง เสนอให้มีการตรวจสอบหมีที่จับได้อย่างละเอียดเพื่อศึกษาพฤติกรรมและระบบนิเวศของหมี

ขณะที่ในแนวทางการรับมือระยะสั้น ฮิโรทากะ อิชิฮาระ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสิ่งแวดล้อมญี่ปุ่น ได้ลงพื้นที่เมืองฮาจิโอจิเพื่อติดตามสถานการณ์หมีป่าที่รุกเข้าพื้นที่ชุมชน หลังกล้องตรวจจับความเคลื่อนไหวบันทึกภาพหมีได้ในพื้นที่ใกล้โรงเรียนประถมและย่านที่อยู่อาศัยเมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา

สำหรับมาตรการรับมือเบื้องต้น คาซูโอะ ชิยาเกะ นายกเทศมนตรีเมืองฮาจิโอจิ ระบุว่า โรงเรียนประถมและมัธยมต้นในพื้นที่ได้แจก ‘กระดิ่งไล่หมี’ ให้แก่นักเรียน พร้อมดำเนินมาตรการป้องกันอื่นๆ เพิ่มเติมแล้ว

ด้านนายกเทศมนตรีเมืองฮาจิโอจิกล่าวว่า ประชาชนมีความกังวลต่อปัญหาหมีเพิ่มขึ้น ขณะที่เมืองยังขาดผู้เชี่ยวชาญและบุคลากรในการรับมือ พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลกลางสนับสนุนทรัพยากรและเสริมศักยภาพในการจัดการปัญหาดังกล่าว

เบื้องต้น มีการคาดการณ์ว่า รัฐบาลกรุงโตเกียวจะจัดทำแผนบริหารจัดการหมีดำเอเชียฉบับใหม่ โดยตั้งเป้ายกเลิกคำสั่งห้ามล่าหมีภายในปีงบประมาณ 2027 ซึ่งจะเริ่มในเดือนเมษายน 2027

ทำไมรัฐบาลโตเกียวพิจารณายกเลิกกฎห้ามล่าหมี เพราะอะไร

ปัจจุบัน หลายพื้นที่ในญี่ปุ่นต้องเผชิญกับปัญหาหมีป่าบุกรุกเข้าพื้นที่ชุมชนมากขึ้น ทำให้รัฐบาลต้องส่งกองกำลังป้องกันตนเองญี่ปุ่น (SDF) เข้าไปช่วยรับมือ ขณะที่หลายประเทศออกคำแนะนำให้พลเมืองที่เดินทางไปญี่ปุ่นเพิ่มความระมัดระวัง

ทั้งนี้ รายงานด้านสิ่งแวดล้อมประจำปี 2026 ของรัฐบาลญี่ปุ่นระบุว่า หมีได้กลายเป็น ‘ภัยคุกคามร้ายแรง’ ต่อความปลอดภัยและความสงบสุขของประชาชน หลังในช่วงเดือนเมษายน 2025 – มีนาคม 2026 มีรายงานการพบเห็นหมีมากกว่า 5 หมื่นครั้ง ขณะที่มีผู้ได้รับบาดเจ็บจากการเผชิญหน้ากับหมีสูงเป็นประวัติการณ์ 238 คน และมีผู้เสียชีวิต 13 คน

เควิน ชอร์ต นักธรรมชาติวิทยาและอดีตศาสตราจารย์ด้านมานุษยวิทยาวัฒนธรรมแห่ง Tokyo University of Information Sciences ให้สัมภาษณ์กับ DW ว่า ปัญหาการเผชิญหน้าระหว่างคนกับหมีที่เพิ่มขึ้นเกิดจากหลายปัจจัย

หนึ่งในสาเหตุสำคัญคือการสูญเสียแหล่งอาหารตามธรรมชาติของหมี เนื่องจากผลผลิตลูกบีช ลูกโอ๊ก และอาหารในป่ามีไม่เพียงพอ หมีจึงขยายพื้นที่หาอาหารเข้าไปยังพื้นที่เกษตร นาข้าว และชุมชนใกล้เคียงที่มีต้นแอปเปิล ต้นพลับ รวมถึงขยะที่กลายเป็นแหล่งอาหารได้ง่าย

ขณะเดียวกัน จำนวนนักล่าในพื้นที่ชนบทของญี่ปุ่นที่ลดลง ทำให้หมีเคลื่อนตัวเข้าใกล้เขตชานเมืองได้บ่อยขึ้น โดยงานวิจัยจากหมีที่ถูกกำจัดยังพบว่า หมีรุ่นใหม่มีความหวาดกลัวมนุษย์น้อยลง และชอบเข้าไปในพื้นที่ที่มีผู้คนอาศัยอยู่มากกว่าในอดีต

นอกจากนี้ ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยังส่งผลให้แหล่งอาหารของสัตว์มีความผันผวน หมีจึงต้องออกหาอาหารนานขึ้น และมีพฤติกรรมก้าวร้าวมากขึ้นเพื่อสะสมพลังงานก่อนจำศีล ขณะที่ฤดูหนาวที่อบอุ่นกว่าปกติยังทำให้หมีออกจากจำศีลเร็วขึ้น และเริ่มหาอาหารในพื้นที่ชานเมืองเร็วกว่าที่เคย

“หนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สุด ผมเชื่อว่า คือการสูญเสียแหล่งอาหารดั้งเดิมของหมี” ชอร์ตระบุ

อนึ่ง เหตุหมีทำร้ายประชาชนเกิดขึ้นบ่อยครั้งในญี่ปุ่น โดยในเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา หมีดำบุกโรงงานเหล็กในจังหวัดฟุกุชิมะ ทำให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บ 4 คน ขณะที่ทางการเมืองอุตสึโนะมิยะต้องสั่งปิดโรงเรียนของรัฐเกือบ 100 แห่ง หลังพบหมีเดินอยู่ในเขตเมือง ส่วนในเดือนพฤษภาคม นักเดินป่าชาวรัสเซียได้รับบาดเจ็บสาหัสจากการถูกหมีทำร้ายในเขตโอคุทามะ ทางตะวันตกของกรุงโตเกียว

ชาวญี่ปุ่นรับมืออย่างไร

ทั้งนี้ รัฐบาลเรียกร้องให้ประชาชนในพื้นที่ชนบทหันมาล่าสัตว์เป็นกิจกรรมยามว่างมากขึ้น เพื่อเป็นหนึ่งในแนวทางแก้ปัญหา ขณะที่บางฝ่ายหันมาใช้เทคโนโลยี เช่น Monster Wolf ซึ่งเป็น ‘หุ่นไล่สัตว์’ ขนาดใหญ่ที่พัฒนาโดยบริษัท Ohta Seiki ในฮอกไกโด มีลักษณะขนยาวรุงรังและดวงตาเรืองแสงสีแดง

ขณะที่ ยูสุเกะ ฟูกาซาวะ รองศาสตราจารย์ด้านแมชชีนเลิร์นนิงประยุกต์จาก Sophia University ในกรุงโตเกียว ได้พัฒนาระบบที่ใช้ AI ประเมินความเป็นไปได้ที่หมีจะปรากฏตัวในพื้นที่ขนาด 1 ตารางกิโลเมตร

ส่วนในบางพื้นที่ เช่น จังหวัดอาคิตะ ได้ลงนามข้อตกลงกับกระทรวงกลาโหมญี่ปุ่น เพื่อส่งกำลัง SDF เข้าช่วยวางกับดัก สนับสนุนนักล่าท้องถิ่น และกำจัดซากหมี โดยเจ้าหน้าที่ระบุว่า ทหารจะไม่ใช้อาวุธปืนในการกำจัดหมี

ภาพ: Kyodo via Reuters Connect

อ้างอิง: