ทำไมอินโดนีเซียเสนอ เก็บค่าผ่านทาง ช่องแคบมะละกา

รัฐบาลอินโดนีเซียกำลังพิจารณาข้อเสนอในการเก็บภาษีหรือค่าธรรมเนียมเรือขนส่งสินค้าที่แล่นผ่านช่องแคบมะละกา (Strait of Malacca) ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่สำคัญด้านโลจิสติกส์ในย่านอาเซียน และเป็นเส้นทางเดินเรือที่หนาแน่นที่สุดในโลก มีเรือสัญจรผ่านกว่า 100,000 เที่ยวในปีที่ผ่านมา เพิ่มขึ้น 8.72% จากปี 2024

ทำไมอินโดนีเซียถึงเสนอเก็บค่าผ่านทาง

ข้อเสนอดังกล่าวเริ่มต้นจาก ปูร์บายา ยูดี ซาเดวา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังของอินโดนีเซีย ที่ได้เสนอแนวคิดที่จะจัดเก็บค่าธรรมเนียมจากเรือพาณิชย์ที่แล่นผ่านช่องแคบนี้ เพื่อสร้างแหล่งรายได้ใหม่ให้กับรัฐ ข้อเสนอนี้ ‘สอดคล้อง’ กับแนวนโยบายของปราโบโว ซูเบียนโต ประธานาธิบดีอินโดนีเซีย ที่ต้องการยกระดับบทบาทของอินโดนีเซียให้เป็นผู้เล่นสำคัญในเศรษฐกิจโลก ไม่ใช่แค่เพียงประเทศชายขอบ

แนวคิดในการจัดเก็บค่าผ่านทางนี้ ได้รับแรงบันดาลใจมาจากแผนการของรัฐสภาอิหร่านที่เตรียมพิจารณาจัดเก็บค่าผ่านทางสำหรับเรือที่แล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ

อินโดนีเซียยอมรับว่า แม้ตนจะมีพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ในช่องแคบมะละกามากที่สุด แต่ก็ไม่สามารถดำเนินนโยบายนี้ได้ ‘เพียงฝ่ายเดียว’ จึงมีข้อเสนอว่า อาจใช้วิธีแบ่งปันผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจระหว่าง 3 ประเทศที่ใช้พื้นที่ร่วมกัน ได้แก่ อินโดนีเซีย มาเลเซีย และสิงคโปร์ ปัจจุบันข้อเสนอนี้ยังเป็นเพียงแนวคิดริเริ่มที่ต้องพิจารณาผลกระทบอย่างรอบคอบอีกในอนาคต

ผลกระทบที่เกิดขึ้นตามมา

สิงคโปร์และมาเลเซียได้แสดงจุดยืน ‘คัดค้านอย่างชัดเจน’ โดยอ้างอิงถึง ‘หลักเสรีภาพในการเดินเรือ’ (Freedom of Navigation) ทางด้าน ดร. วิเวียน บาลากริชนัน รัฐมนตรีต่างประเทศสิงคโปร์เน้นย้ำว่า ‘สิทธิในการผ่านแดน’ เป็นสิ่งที่ได้รับการคุ้มครองตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS) ซึ่งเป็น ‘สิทธิ’ ไม่ใช่ใบอนุญาตหรือสิ่งที่ต้องจ่ายค่าผ่านทาง เช่นเดียวกับมาเลเซียที่ยืนยันความมุ่งมั่นต่อระบบที่อิงตามกฎหมายระหว่างประเทศ

ช่องแคบมะละกาเป็นเส้นทางเดินเรือที่สำคัญและคับคั่งมาก โดยมีเรือสัญจรผ่านถึง 200-220 เที่ยวต่อวัน และเป็นเส้นทางหลักในการขนส่งน้ำมันเข้าสู่ประเทศจีนถึง 80% ทำให้นักวิเคราะห์บางส่วนกังวลว่า หากมีการจัดเก็บค่าผ่านทางที่ช่องแคบฮอร์มุซและมะละกาสำเร็จ อาจเป็น ‘จุดสิ้นสุด’ ของยุคเสรีภาพในการเดินเรือ และอาจเป็นบรรทัดฐานให้ประเทศอื่น เช่น จีน นำไปอ้างสิทธิ์ในการเก็บค่าผ่านทางในพื้นที่พิพาทอย่างทะเลจีนใต้ได้ในอนาคต

อ้างอิง: