เอปสตีนไฟล์ คืออะไร? ชำแหละเอกสารล้านหน้าที่ (อาจ) เอาผิดใครไม่ได้

“เขาไม่เคยเป็นเจ้าชายสำหรับเรา… และสำหรับผู้รอดชีวิตทุกหนแห่ง โปรดรู้ไว้ว่า สิ่งที่เวอร์จิเนียทำ เธอทำเพื่อพวกคุณทุกคน”

นี่คือเสียงสะท้อนจากครอบครัวของ เวอร์จิเนีย จุฟเฟร (Virginia Giuffre) เหยื่อผู้ล่วงลับ และผู้หญิงที่ลุกขึ้นต่อสู้ในคดีล่วงละเมิดทางเพศกับ แอนดรูว์ เมานต์แบทเทน-วินด์เซอร์ ถึงสถานการณ์ล่าสุด หลังเมื่อวานนี้ (19 กุมภาพันธ์) ตำรวจสหราชอาณาจักรจับกุมอดีตเจ้าชายในข้อหา ‘ประพฤติมิชอบในตำแหน่งหน้าที่’ จากการปล่อยเอกสารลับของทางการให้ เจฟฟรีย์ เอปสตีน ผู้ต้องหาคดีล่วงละเมิดทางเพศเด็กและค้ามนุษย์ ขณะดำรงตำแหน่งทูตการค้าอังกฤษ

จากเหตุการณ์ครั้งนี้ กล่าวได้ว่า ‘เอปสตีนไฟล์’ (Epstein Files) ไม่ใช่เพียงบันทึกอาชญากรรมของเอปสตีน แต่เป็น ‘ไดอารี่แห่งอำนาจ’ ที่บันทึกเส้นสายความสัมพันธ์ของชนชั้นนำระดับโลกไว้อย่างละเอียด จนกลายเป็นบททดสอบสำคัญของระบบยุติธรรมและความโปร่งใสในยุคใหม่

ดังคำกล่าวของ อังคุช คาโดรี (Ankush Khardori) นักเขียนอาวุโส และอดีตอัยการรัฐบาลกลางประจำกระทรวงยุติธรรม ผู้เขียนบทความกฎการอ่านเอปสตีนไฟล์ 5 ข้อใน Politico ว่า หากจะตัดสินว่า บุคคลสำคัญมีความใกล้ชิดกับเอปสตีนมากน้อยเพียงใด จุดเริ่มต้นที่ดีที่สุดคือการตรวจสอบบุคคลที่มีอำนาจมากที่สุดในโลกก่อน

เอปสตีนไฟล์คืออะไร มีอะไรที่ต้องระวังในการรับสาร แล้วหลักฐานเหล่านี้เพียงพอจะเอาผิดใครได้จริงหรือไม่? THE STANDARD ชำแหละเอกสารล้านหน้าและคำถามใหญ่ที่ยังไร้คำตอบ

จาก ‘ครูสอนคณิตศาสตร์’ สู่ ‘มหาเศรษฐีค้ามนุษย์’ เจฟฟรีย์ เอปสตีน คือใคร?

“ผมไม่ใช่ผู้กระทำความผิดทางเพศ ผมเป็นแค่ ‘ผู้กระทำผิด’ เท่านั้น”

นี่คือคือสิ่งที่เอปสตีนเคยให้สัมภาษณ์กับ New York Times ในปี 2011 ว่า คำทั้งสองต่างกันเหมือนกับคำว่า ‘ฆาตกร’ และ ‘คนที่ขโมยเบเกิล’ นับเป็นประโยคสั้นๆ ที่ทำให้โลกรู้จักตัวตนของเขามากขึ้น

เอปสตีนเกิดในปี 1953 ที่บรูคลิน มหานครนิวยอร์ก เขาเข้าเรียนด้านฟิสิกส์ที่ Cooper Union และมหาวิทยาลัยนิวยอร์ก (NYU) แต่ไม่ได้รับปริญญาจากทั้งสองแห่ง โดยไม่มีคำอธิบายอย่างเป็นทางการจากตัวเขาเอง

เอปสตีนเริ่มต้นอาชีพในฐานะครูสอนคณิตศาสตร์ที่ Dalton School โรงเรียนเอกชนชื่อดังของครอบครัวผู้มีฐานะในนิวยอร์ก แต่ถูกปลดออกจากตำแหน่ง เนื่องจากผลงานการสอนไม่เป็นที่น่าพอใจ ทว่าเส้นทางชีวิตของเขาไม่ได้หยุดอยู่แค่วงการการศึกษา เอปสตีนก้าวเข้าสู่โลกการเงิน หลังผู้ปกครองนักเรียนรายหนึ่งแนะนำให้เขารู้จักกับ เอซ กรีนเบิร์ก ผู้บริหารระดับสูงของธนาคารเพื่อการลงทุน Bear Stearns ก่อนที่จะได้ร่วมงาน และไต่เต้าขึ้นเป็นหุ้นส่วนของสถาบันการเงินระดับโลกแห่งนี้

เอปสตีนก่อตั้งบริษัทบริหารสินทรัพย์ของตนเอง คือ J Epstein & Co. ในปี 1982 เขาเริ่มสร้างเครือข่ายกับมหาเศรษฐี นักการเมือง และคนดัง โดยหนึ่งในนั้นคือ เลสลี เว็กซ์เนอร์ นักธุรกิจชาวอเมริกัน และอดีต CEO Victoria’s Secret ทำให้เขามีอำนาจทางการเงินอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน

ในช่วงทศวรรษ 1990-2000 เอปสตีนเป็นที่รู้จักในฐานะผู้ใช้ชีวิตหรูหรา มีคฤหาสน์ในแมนฮัตตัน ปาล์มบีช ฟาร์มในนิวเม็กซิโก และเกาะส่วนตัวอย่างลิตเติลเซนส์เจมส์ ขณะที่คบหากับ กิสเลน แม็กซ์เวลล์ (Ghislaine Maxwell) ชนชั้นสูงเชื้อสายอังกฤษ-ฝรั่งเศส หรือลูกสาวของ โรเบิร์ต แม็กซ์เวลล์ (Robert Maxwell) มหาเศรษฐีอังกฤษ

จุดเริ่มต้นของคดีค้ามนุษย์และล่วงละเมิดทางเพศของเจฟฟรีย์ เอปสตีน (Jeffrey Epstein) ถูกเปิดเผยในปี 2005 เมื่อผู้ปกครองเด็กหญิงวัย 14 ปี แจ้งตำรวจเมืองปาล์มบีช รัฐฟลอริดาว่า เขาจ่ายเงินให้ลูกสาว ‘ทำงานนวด’

การสอบสวนดำเนินอยู่ราว 3 ปี ซึ่งพบว่า เด็กผู้หญิงมากกว่า 30 คนถูกล่วงละเมิดทางเพศ ต่อมาสำนักงานอัยการสหรัฐฯ เขตฟลอริดาตอนใต้ ทำข้อตกลงเสนอลดโทษกับเอปสตีน โดยให้รับสารภาพข้อหา 2 กระทงและโทษจำคุก

เอปสตีนรับสารภาพในปี 2008 ถูกตัดสินจำคุก 18 เดือน และได้รับการปล่อยตัวในเดือนกรกฎาคม 2009 แต่แล้ว คดีดังกล่าวก็กลับมาเป็นประเด็นในปี 2018 หลัง Miami Herald หนังสือพิมพ์ชื่อดัง ตีพิมพ์บทความเจาะลึกเบื้องหลังคดีในปี 2006-2008 ทำให้กระแสกดดันสาธารณะพุ่งสูง จนในปี 2019 เอปสตีนถูกจับกุมในข้อหาค้ามนุษย์ทางเพศเยาวชน

อย่างไรก็ดี เอปสตีนเสียชีวิตในเรือนจำ Metropolitan Correctional Center ระหว่างรอพิจารณาคดีเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2019 โดยรายงานของนิติเวชระบุว่า เขาตัดสินใจปลิดชีพด้วยการแขวนคอในคืนวันนั้น แม้จะมีคำถามและข้อสงสัยตามมาจากสาธารณชนอีกมาก

เอปสตีนไฟล์คืออะไร ทำไมได้รับความสนใจจากทั่วโลก?

‘เอปสตีนไฟล์’ คือคำเรียกรวมของชุดเอกสาร และหลักฐานทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับคดีของ เจฟฟรีย์ เอปสตีน โดยอัยการและหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายรวบรวมมาตั้งแต่ปี 2005 หลังเขาถูกกล่าวหาว่าล่วงละเมิดเด็กหญิงในรัฐฟลอริดา

ทั้งนี้ กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ปล่อยเอกสารดังกล่าว 3-3.5 ล้านหน้า ครอบคลุมการสอบสวนอาญา 2 ระยะหลัก คือ คดีในฟลอริดาระหว่างปี 2006–2008 และคดีรัฐบาลกลางในนิวยอร์กปี 2019 ภายใต้กฎหมาย Epstein Files Transparency Act ที่สภาคองเกรสอนุมัติ โดยทั้งรีพับลิกันและเดโมแครตเห็นพ้องทั้งสองฝ่าย (Bipartisan)

ในเอปสตีนไฟล์ประกอบด้วยจดหมาย อีเมล โทรสาร บันทึกทางการเงิน ข้อมูลการเดินทาง ภาพถ่าย วิดีโอ และบันทึกการติดต่อสื่อสาร ซึ่งสะท้อนทั้งเส้นทางการเงิน เครือข่ายบุคคล และกระบวนการสอบสวนของรัฐ

สาเหตุที่เอกสารชุดนี้ได้รับความสนใจอย่างมาก ไม่ใช่แค่เพราะความร้ายแรงของขบวนการค้ามนุษย์และล่วงละเมิดทางเพศผู้เยาว์ แต่เนื้อหายังเชื่อมโยงถึงบุคคลผู้มีอิทธิพลในแวดวงการเงิน การเมือง และสังคมชั้นสูง เช่น

โดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ และอดีตเพื่อนสนิท
แอนดรูว์ เมานต์แบทเทน-วินด์เซอร์ พระอนุชาของพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3
บิล คลินตัน อดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ
เอฮุด บารัก อดีตนายกรัฐมนตรีอิสราเอล
ปีเตอร์ แมนเดอร์สัน อดีตเอกอัครราชทูตอังกฤษประจำสหรัฐอเมริกา
สตีฟ แบนนอน อดีตที่ปรึกษาทรัมป์
ซาราห์ เฟอร์กูสัน อดีตภรรยาแอนดรูว์
บิล เกตส์ มหาเศรษฐีผู้ก่อตั้ง Microsoft
อีลอน มัสก์ มหาเศรษฐีเจ้าของ Tesla และ X
นอม ชอมสกี นักภาษาศาสตร์และนักปรัชญา
ไมเคิล แจ็กสัน ราชาเพลงป๊อปตลอดกาล

นอกจากนี้มีการประเมินว่า ผู้เสียหายในคดีดังกล่าวมีจำนวนมาก และมาจากหลายประเทศทั่วโลก หนึ่งในนั้นคือเหยื่อผู้ล่วงลับอย่าง เวอร์จิเนีย จุฟเฟร อดีตพนักงานในรีสอร์ทมาร์อาลาโกของทรัมป์ที่ออกมาเปิดเผยว่า เธอถูกแอนดรูว์และชนชั้นนำหลายคน ข่มขืนและล่วงละเมิดทางเพศตั้งแต่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ

อนึ่ง การปล่อยเอกสารดังกล่าวก็มีผลลัพธ์ที่เป็นลบ เพราะมีการเปิดเผยตัวตนเหยื่อ แม้บางส่วนถูกขีดฆ่าทิ้งแต่ก็ยังอ่านได้ โดยกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ระบุว่า กำลังเร่งแก้ไขและปกปิดข้อมูลเพิ่มเติม

ขณะที่ฟากเดโมแครตยังตั้งคำถามกับรัฐบาลสหรัฐฯ ว่า เพราะเหตุใดกระทรวงยุติธรรมจึงปล่อยเอกสารเพียง 3.5 ล้านหน้า จากทั้งหมด 6 ล้านหน้า ซึ่งเชื่อกันว่า ทางการยังถือครองเอกสารอีก 2.5 ล้านหน้าอยู่

แม้จะมีการเปิดเอปสตีนไฟล์ตามแรงกดดันของสาธารณะ แต่คำถามยังคงอยู่ว่า ข้อมูลชุดล่าสุดเป็นที่สิ้นสุดแล้วจริงหรือไม่ หลายฝ่ายโดยเฉพาะฐานเสียงของทรัมป์เชื่อว่า มีความพยายามปกปิดเอกสารเพื่อปกปิดความผิดให้กับชนชั้นนำ หรือ ‘กลุ่ม Deep State’

อย่างไรก็ตาม ท็อดด์ แบลนช์ รองอัยการสูงสุดสหรัฐฯ ตอบคำถามว่า นอกเหนือจากเอกสารบางส่วนที่ต้องรอคำสั่งศาล การทบทวนเอปสตีนไฟล์ถือเป็นหน้าที่ที่สิ้นสุดของกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ แล้ว

ไม่ใช่ทุกอย่างจะเป็นแบบที่คิดและเห็น คือสิ่งที่ต้องระวังในการอ่านเอปสตีนไฟล์

น่าสนใจว่า Politico ออกบทความ ‘กฎทั้ง 5 ข้อในการอ่านเอปสตีนไฟล์’ ที่มีผู้เขียน คือ คาโดรี อดีตอัยการรัฐบาลกลางประจำกระทรวงยุติธรรม โดยมองว่า การเผยแพร่ไฟล์ดิบจากคดีอาญาระดับโลกเป็นเรื่องที่ไม่ควรเกิดขึ้นมาก่อน ดังนั้นจึงไม่ควรรีบด่วนสรุป และไม่ควรปล่อยให้ ‘การเมือง’ ชี้นำการตีความ พร้อมออกคำแนะนำในการอ่านดังต่อไปนี้

1. อย่าอ่านแล้วตีความเองทันที – การดูแค่อีเมลหรือข้อความบางส่วนโดยปราศจากบริบทรอบด้าน อาจทำให้เกิดความเข้าใจผิด ขณะที่ผู้อ่านควรหลีกเลี่ยงเอกสารที่มาจากโซเชียลมีเดีย ภาพถ่ายหน้าจอ แต่ต้องเลือกรับสารจากสื่อที่น่าเชื่อถือ และสำนักข่าวที่เชี่ยวชาญในการทำงานสืบสวน

2. เข้าใจประเภทของเอกสารที่กำลังอ่าน – เนื่องจากเอกสารบางส่วนเป็นบันทึกการสัมภาษณ์ของ FBI โดยสรุปสิ่งที่พยานพูด ไม่ได้หมายความว่า ข้อความเหล่านั้นเป็นความจริง และเป็นไปได้ว่า พยานอาจกล่าวโทษคนอื่นหรือคาดเดาสิ่งที่เกิดขึ้น

3. ความเลวร้ายทางศีลธรรม ≠ อาชญากรรม – ส่วนนี้น่าสนใจ คาโดรีมองว่า จุดประสงค์ของการเปิดเผยเอปสตีนไฟล์ตั้งแต่แรก คือ การเปิดโปงชนชั้นนำที่มีส่วนร่วมในอาชญากรรมและหลีกเลี่ยงความผิด ซึ่งนั่นไม่ได้หมายความว่า การใกล้ชิดกับเอปสตีนหรือพฤติกรรมที่น่ารังเกียจบางอย่างผิดกฎหมาย เช่น การเป็นเพื่อนกับผู้กระทำความผิด

บทความชี้ว่า การรับรู้ความผิดและไม่ทำอะไรเลย ถือเป็น ‘ความเลวร้ายทางศีลธรรม’ แต่อาชญากรรมตามกฎหมาย คือ มีส่วนช่วยเหลือหรือปกปิดความผิดอย่างรู้เห็น

4. ตั้งคำถามเยอะๆ กับการปล่อยเอปสตีนไฟล์ – บทความมองว่า ไม่มีอะไรการันตีว่า รัฐบาลทรัมป์จะไม่วางแผน หรือจัดลำดับข้อมูลเปิดเผยเพื่อหวังผลทางการเมือง เป็นไปได้ว่า อาจปล่อยข้อมูลที่เป็นโทษกับฝ่ายตรงข้ามก่อน แล้วค่อยหักล้างภายหลัง

คาโดรีหมายเหตุไว้ว่า รัฐบาลทรัมป์เปลี่ยนท่าทีเรื่องเอปสตีนไฟล์มาตลอด จึงยากที่จะเชื่อถือในประเด็นดังกล่าว

5. ถามตัวเองว่า ‘ทรัมป์’ อยู่ไหนในสมการนี้ – คาโดรีมองว่า เอกสารที่เกี่ยวข้องกับทรัมป์ควรถูกเปิดเผยได้ง่ายสุด เพราะเขาไม่ได้อยู่ในการสอบสวนครั้งใหม่ แต่กลับมีรายงานว่า FBI โดนสั่งให้ทำเครื่องหมายชี้ทุกจุดที่เอ่ยถึงทรัมป์ จึงมีความเป็นไปได้ว่า มีการกันข้อมูลอะไรบางอย่างไว้หรือไม่

“หากเราจะตัดสินว่า บุคคลสำคัญเหล่านั้นมีความใกล้ชิดกับเอปสตีนมากน้อยเพียงใด จุดเริ่มต้นที่ดีที่สุด คือการตรวจสอบบุคคลที่มีอำนาจมากที่สุดในโลกก่อน” คาโดรีทิ้งท้ายในบทความ

เปิดเผยมากมาย แต่สุดท้ายเอาผิดใครไม่ได้: เรื่องจริง (อันน่าเศร้า) ของเอปสตีนไฟล์

แม้จะมีการปล่อยเอปสตีนไฟล์เป็นล้านหน้า แต่รองอัยการสูงสุดสหรัฐฯ ชี้ชัดว่า จะไม่มีการตั้งข้อหาใหม่เพิ่ม เพราะแม้จะมีอีเมล รูปถ่าย ข้อมูล หรือหลักฐานมากมาย แต่ไม่มากพอที่จะ ‘เอาผิด’

“เราต้องแยกสองเรื่องนี้ออกจากกัน คือการมีไฟล์เอปสตีนกับการมีใครที่เราจะสามารถดำเนินคดีได้” แบลนช์กล่าวในรายการ State of the Union

แดเนียล เบนสกี นักบัลเลต์ผู้เป็นเหยื่อ ออกมาให้สัมภาษณ์กับ CNN ว่า การที่กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ เปิดเผยข้อมูลออกมาโดยมีชื่อของเหยื่อหลายคนปรากฏในเอกสาร ทำให้พวกเธอรู้สึกโกรธมาก แม้จะได้รับคำมั่นว่ารัฐจะปกป้องพวกเธอ

“ถ้าคุณไม่ได้ปกป้องผู้รอดชีวิต แล้วคุณกำลังปกป้องใคร?” เธอตั้งคำถาม

ขณะที่มีการเปรียบเทียบสถานการณ์ในยุโรปว่า สื่อและสังคมพยายามกดดันให้มีการรับผิดทางกฎหมายและจริยธรรม เช่น กรณีสหราชอาณาจักรจับกุมแอนดรูว์ หรือ เคียร์ สตาร์เมอร์ นายกฯ อังกฤษสั่งสอบสวนความเกี่ยวข้องของแมนเดอร์สันในเอปสตีนไฟล์

เช่นเดียวกันกับทางการฝรั่งเศส หลังอัยการเปิดสอบสวนสองคดีการล่วงละเมิดทางเพศและการกระทำผิดทางการเงินที่เกี่ยวข้องกับเอปสตีน โดยใช้เอกสารที่ปล่อยจากสหรัฐฯ เป็นฐานข้อมูล

ปัจจุบัน สหรัฐฯ พยายามกดดันให้เกิดการลงโทษอย่างเป็นทางการ โดย โธมัส แมสซี สส.รีพับลิกันเขียนข้อความบน X ว่า แอนดรูว์เพิ่งถูกจับกุม และสหรัฐฯ ต้องการความยุติธรรม

ภาพ: Jonathan Raa / Reuters

อ้างอิง: