สรุปเหตุการณ์ สว.ฟิลิปปินส์กบดานในสภา หนีหมายจับ ICC กรณีปราบปรามสงครามยาเสพติด

โรนัลด์ บาโต เดลา โรซา อดีตผู้บัญชาการตำรวจฟิลิปปินส์ และมือขวาของอดีตประธานาธิบดี โรดริโก ดูเตอร์เต กบดานในรัฐสภาเข้าวันที่ 4 เพื่อหนีการจับกุมของทางการภายใต้หมายจับของศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ในข้อหาอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ กรณีสมรู้ร่วมคิดก่อสงครามยาเสพติดระหว่างปี 2016-2018

เกิดอะไรขึ้นกับมือขวาดูเตอร์เต ทำไม ICC ออกหมายจับกุม

วันที่ 11 พฤษภาคมที่ผ่านมา ICC ยืนยันการออกหมายจับ เดลา โรซา ในข้อหาอาชญากรรมต่อมนุษยชาติ หลังสมรู้ร่วมคิดกับดูเตอร์เตในสงครามยาเสพติดช่วงปี 2016-2018 ซึ่งนำไปสู่การกวาดล้างประชาชนหลายพันคน

หมายจับของ ICC ระบุว่า เดลา โรซา เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตของบุคคลไม่น้อยกว่า 32 ราย ตั้งแต่วันที่ 3 กรกฎาคม 2016 จนถึงสิ้นเดือนเมษายน 2018 ในประเทศฟิลิปปินส์ โดยชี้ว่า เป็น ‘ตัวการร่วมทางอ้อม’ และ ‘สร้างแผนการร่วมกัน’ เพื่อสังหารผู้ที่ถูกกล่าวหาว่า เป็นอาชญากร ตลอดจนประชาชนที่ต้องสงสัยว่าเกี่ยวข้องกับยาเสพติด

ตามรายงานของ Reuters เดลา โรซา มีบทบาทสำคัญในฐานะอดีตผู้บัญชาการตำรวจเมืองดาเวา และผู้บัญชาการตำรวจฟิลิปปินส์ โดยดูเตอร์เตมอบอำนาจให้เขาในการประกาศทำสงครามกับยาเสพติดตั้งแต่ปี 2016 เป็นต้นมา

“ท่านมอบหมายทุกอย่างไว้ที่ผม” เดลา โรซา เคยให้สัมภาษณ์กับ Reuters ซึ่งปรากฏว่า วันแรกของการดำรงตำแหน่ง เขาได้เปิดปฏิบัติการกวาดล้างยาเสพติดทั่วประเทศในชื่อ Project Double Barrel ซึ่งเป็นโมเดลปราบปรามเหมือนกับสมัยดูเตอร์เตดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีเมืองดาเวา

เดลา โรซา ได้รับฉายาว่า ‘บาโต’ (แปลว่าก้อนหิน) จุดเด่นของเขาคือการใช้ถ้อยคำรุนแรงในการปราบปรามประชาชน ซึ่งคำแถลงบางส่วนถูกนำไปอ้างถึงในเอกสารของศาลที่ยื่นต่อ ICC เช่น ใช้คำว่าจะ ‘บดขยี้’ เจ้าพ่อยาเสพติด หรือเคยกล่าวสุนทรพจน์ข่มขู่ให้ผู้ค้ายามอบตัว พร้อมประกาศปลุกใจพลเมืองให้สังหารและเผาบ้านเจ้าพ่อรายใหญ่

นอกจากนี้ เขาเคยให้สัมภาษณ์กับ CNN ในปี 2016 ว่า เขารู้สึก ‘ก้ำกึ่ง’ สงสารผู้เสียชีวิตจากการปราบปรามสงครามยาเสพติด แต่ก็มองว่า เป็นการลดจำนวนอาชญากรในสังคมได้ 1 คนในเวลาเดียวกัน

ทั้งนี้ รัฐบาลฟิลิปปินส์ประกาศว่า ผู้เสียชีวิตจากสงครามยาเสพติดมีจำนวน 6,248 คน แต่นักกิจกรรมด้านสิทธิมนุษยชนโต้แย้งว่า จำนวนผู้เสียชีวิตที่แท้จริงสูงกว่าตัวเลขของทางการ โดยมีการตั้งข้อสังเกตว่า ผู้ต้องสงสัยและกลุ่มคนยากจนจำนวนหนึ่งถูกสังหารอย่างมีเงื่อนงำ ซึ่งปรากฏว่า พวกเขาอยู่ลิสต์รายชื่อบัญชีเฝ้าระวังของดูเตอร์เต

ปฏิบัติการจับกุมมือขวาดูเตอร์เตเป็นอย่างไร

ต้องย้อนความว่า ก่อนหน้านี้ เดลา โรซา ไม่ได้ปรากฏตัวต่อหน้าสาธารณะตั้งแต่ช่วงปลายปี 2025 หรือประมาณ 6 เดือนเต็ม ท่ามกลางกระแสข่าวว่า ICC ได้ออกหมายจับลับ (Secret Warrant) ทำให้เขาเก็บตัวเงียบ ไม่เข้าประชุมวุฒิสภา และไม่ให้สัมภาษณ์สื่อเพื่อหลีกเลี่ยงการจับกุม

ประเด็นสำคัญที่ทำให้มือขวาของดูเตอร์เตต้องเข้าอาคารวุฒิสภาในวันที่ 11 พฤษภาคมที่ผ่านมา เพราะเกิดเรื่องใหญ่ทางการเมืองอย่างศึกสายเลือดทางการเมืองระหว่างตระกูลดูเตอร์เตกับตระกูลมาร์กอส (รัฐบาลชุดปัจจุบัน)

อย่างแรกคือการเปลี่ยนตัวประธาน สว. เดลา โรซา ต้องมาลงคะแนนเสียงให้ อลัน ปีเตอร์ คาเยตาโน ซึ่งพันธมิตรของดูเตอร์เต ขึ้นเป็นประธานคนใหม่ ขณะที่ ซารา ดูเตอร์เต รองประธานาธิบดีฟิลิปปินส์ ถูกสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรลงมติถอดถอนออกจากตำแหน่ง (Impeachment) และต้องรอการพิจารณาในชั้น สว. ต่อไป

แต่เมื่อเขาปรากฏตัวในรอบ 6 เดือน เจ้าหน้าที่หน่วยสืบสวนเข้าประชิดตัวเพื่อจับกุม จนเกิดภาพหลบหนีในอาคารวุฒิสภาที่เป็นไวรัลทั่วโลก ปรากฏให้เห็น เดลา โรซา วิ่งหนีเจ้าหน้าที่ตามทางเดินแคบๆ ขึ้นบันไดหนีไฟ มุดผ่านประตูหลายชั้น โดยบางจังหวะเขาล้มลงกับพื้น แต่ก็รีบลุกขึ้นมาวิ่งต่อ จนสามารถพุ่งตัวเข้าไปในห้องประชุม สว.ได้สำเร็จ

สาเหตุที่ เดลา โรซา เลือกห้องประชุม สว. เพราะเจ้าหน้าที่ตำรวจไม่มีอำนาจเข้าไปจับกุมสมาชิกสภา โดยไม่ได้รับอนุญาตจากประธาน สว. หรือระหว่างที่สภากำลังดำเนินการประชุมอยู่ ขณะที่ สว. ประกาศใช้มติคุ้มครอง (Protective Custody) เดลา โรซา โดยอ้างว่า เป็นการรักษาความปลอดภัยและความศักดิ์สิทธิ์ของฝ่ายนิติบัญญัติ

ในช่วง 3 วันที่ผ่านมา สถานการณ์ยังคงดุเดือด เพราะ เดลา โรซา ยังปักหลักอยู่ในอาคารวุฒิสภา 2 คืน โดยเปิดใจผ่าน Facebook Live ทั้งน้ำตาว่า นี่คือ ‘จุดที่ต่ำที่สุดในชีวิต’ พร้อมยืนยันว่า ICC ไม่มีอำนาจจับกุมเขา หากไม่ผ่านความเห็นชอบจากศาลสูงสุดฟิลิปปินส์

อย่างไรก็ดี Inquirer สื่อฟิลิปปินส์ รายงานว่า หลังเกิดเหตุเสียงปืนดังหลายนัดในช่วงเย็นวันที่ 13 พฤษภาคมที่ผ่านมา ซึ่งไม่ทราบว่าใครคือผู้ก่อเหตุ ท่ามกลางกระแสคาดเดาว่า เจ้าหน้าที่บุกจับตัว เดลา โรซา ปรากฏว่า แหล่งข่าวหลายรายให้ข้อมูลตรงกันว่า สว. รายนี้เดินทางออกจากพื้นที่ไปเรียบร้อยแล้ว ซึ่งสำนักข่าวกำลังรอข้อเท็จจริงจากฝ่ายรักษาความปลอดภัยของวุฒิสภาอย่างเป็นทางการ

ขณะเดียวกัน อิสราเอลิโต ตอร์เรออน ทนายความส่วนตัวของ เดลา โรซา ได้โพสต์รูปภาพของอดีต ผบ.ตร.ว่า ยังคงอยู่ในสภาเมื่อเวลา 1.11 น. ของวันนี้ (14 พฤษภาคม) เพื่อสยบข่าวลือทั้งหมด

“ผมได้คุยกับเขาในฐานะทนายความของเขาว่า ‘คุณวางแผนออกจากสภาไหม?’ เขาบอกว่าเขาไม่มีแผนอะไรเลย” ทนายให้สัมภาษณ์เป็นภาษาตากาล็อก

ภาพ: Eloisa Lopez / Reuters

อ้างอิง: