ปมการนำเข้าเนื้อสุกรจากสหรัฐอเมริกา โดยเฉพาะประเด็นการใช้สารเร่งเนื้อแดง กลายเป็นข้อกังวลสำคัญภายหลังไทยและสหรัฐฯ ลงนามแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement) ว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade: ART)
ประเด็นสำคัญ
โดยพูนพงษ์ นัยนาภากรณ์ ปลัดกระทรวงพาณิชย์ ยืนยันว่า ไทยไม่มีนโยบายอนุญาตให้นำเข้าเนื้อสุกรที่ใช้สารเร่งเนื้อแดง พร้อมย้ำว่าการเจรจาไม่ได้มีเป้าหมายเปิดตลาดให้สินค้าที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพประชาชน
“การลงนามแถลงการณ์ร่วมเป็นเพียงการแสดงเจตนารมณ์ร่วมกัน ยังไม่ใช่การลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์”
ขณะนี้รายละเอียดตัวบทความตกลงและตารางลดภาษีรายสินค้ายังอยู่ระหว่างเตรียมเข้าสู่กระบวนการตรวจสอบถ้อยคำทางกฎหมาย (Legal Scrubbing) โดยยังไม่สามารถเปิดเผยได้ เนื่องจากเป็นข้อมูลที่ต้องรักษาความลับตามแนวปฏิบัติการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ
สำหรับการจัดซื้อสินค้าเกษตรหรือการเปิดตลาดให้สินค้าจากสหรัฐฯ ส่วนใหญ่เป็นสินค้าที่ไทยมีความต้องการนำเข้าอยู่แล้ว เนื่องจากผลิตได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการ เช่น ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์และถั่วเหลือง รวมถึงสินค้าบางรายการที่มีสัญญาจัดซื้ออยู่ก่อนแล้ว เช่น เครื่องบินและอาวุธยุทโธปกรณ์
นอกจากนี้ ยังมีสินค้าบางส่วนที่ไทยเพียงปรับเปลี่ยนแหล่งนำเข้าจากประเทศอื่นมาเป็นสหรัฐฯ มากขึ้น เพื่อช่วยปรับสมดุลทางการค้า
ตลาดสหรัฐฯ สำคัญ ส่งออกเกือบ 25% จ้างงานกว่า 2 ล้านคน
พูนพงษ์ระบุว่า สหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย โดยมีสัดส่วนเพิ่มขึ้นต่อเนื่องจาก 18.3% ในปี 2567 เป็น 21.4% ในปี 2568 และ 24.6% ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569
ในช่วงดังกล่าว ไทยส่งออกไปสหรัฐฯ มูลค่า 74,934 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพิ่มขึ้น 43.57% ขณะที่นำเข้า 22,449 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ส่งผลให้ไทยเกินดุลการค้า 52,486 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และเป็นประเทศที่สหรัฐฯ ขาดดุลการค้าด้วยมากเป็นอันดับ 5 ของโลก
ข่าวที่เกี่ยวข้อง:
- สมาคมสุกรโอดถูกจับเป็น ‘ตัวประกัน’ ดีล ART ไทย-สหรัฐฯ ค้านเปิดตลาดนำเนื้อสัตว์จากสหรัฐฯ หวั่นซ้ำเติมเกษตรกรพังทั้งระบบ
- เปิด 5 ข้อเสนอที่ขุนคลังสหรัฐฯ เอ่ยปากชมไทย เผยเบื้องหลังกุนซือทีมไทยแลนด์ อัปเดตประเทศไหนเจรจาไปแล้วบ้าง?:
- หมูไทยแพ้สหรัฐฯ ทุกทาง KResearch เตือน อาจเสียหายกว่า 112,330 ล้านบาท หากไทยเปิดทางให้หมูสหรัฐฯ ตีตลาด
ตลาดสหรัฐฯ จึงมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทยอย่างมาก โดยคาดว่ามูลค่าการค้าตลอดปี 2569 จะสูงกว่า 3 ล้านล้านบาท อีกทั้งยังเกี่ยวข้องกับการรักษาคำสั่งซื้อ การผลิต การใช้วัตถุดิบในประเทศ และการจ้างงานทั้งทางตรงและทางอ้อมกว่า 2 ล้านคนตลอดห่วงโซ่อุปทาน
ไทยจึงจำเป็นต้องรักษาอัตราภาษีนำเข้าของสหรัฐฯ ให้อยู่ในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่ง เพื่อไม่ให้สินค้าไทยสูญเสียความสามารถในการแข่งขันและกระทบต่อการส่งออก การลงทุน และการจ้างงาน อย่างไรก็ตาม การเจรจาต้องคำนึงถึงความสมดุลระหว่างภาคส่งออก ภาคอุตสาหกรรม และเกษตรกรในประเทศด้วย
สำหรับข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ปัจจุบันไทยผลิตได้ประมาณ 5 ล้านตันต่อปี ขณะที่มีความต้องการใช้ภายในประเทศถึง 9 ล้านตัน การเพิ่มทางเลือกในการนำเข้าจึงช่วยลดต้นทุนวัตถุดิบให้กับอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อผู้เลี้ยงสุกร ไก่ กุ้ง และปลา แต่ต้องดำเนินควบคู่กับมาตรการดูแลเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดในประเทศ เพื่อป้องกันผลกระทบต่อราคาผลผลิต

สินค้าเกษตรบางรายการมีช่วงปรับตัว เร่งสหรัฐฯ ลดภาษีเหลือ 10%
ด้านโชติมา เอี่ยมสวัสดิกุล อธิบดีกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กล่าวว่า การเปิดตลาดสินค้าเกษตรภายใต้ ART ไม่ได้หมายความว่าสินค้าทุกรายการจะต้องลดภาษีทันที เนื่องจากแต่ละรายการมีเงื่อนไขแตกต่างกัน โดยบางรายการกำหนดระยะเวลาผ่อนผัน (Transition Period) เพื่อให้เกษตรกรและผู้ประกอบการมีเวลาปรับตัว แต่ขณะนี้ยังไม่สามารถเปิดเผยระยะเวลาสูงสุดได้
ส่วนมาตรการช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบ แม้กองทุน FTA ที่กระทรวงพาณิชย์เสนอจัดตั้งยังไม่เกิดขึ้น แต่ยังมีกลไกสนับสนุนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง และสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.) เพื่อช่วยให้เกษตรกรและผู้ประกอบการเตรียมความพร้อมและปรับตัว
สำหรับประเด็นภาษีตามมาตรา 301 ที่เกี่ยวข้องกับการใช้แรงงานบังคับ (Forced Labor) ไทยได้เสนอให้สหรัฐฯ ปรับลดอัตราภาษีจาก 12.5% เหลือ 10% แล้ว แต่ยังไม่มีผลอย่างเป็นทางการ เนื่องจากสหรัฐฯ ต้องแก้ไขประกาศที่เกี่ยวข้องก่อน
ขณะเดียวกัน ไทยยังต้องติดตามผลการสอบสวนตามมาตรา 301 ในประเด็นกำลังการผลิตส่วนเกิน (Excess Capacity) ซึ่งสหรัฐฯ ระบุว่าจะประกาศผลในเร็วๆ นี้
โดยสหรัฐฯ อาจพิจารณาการปรับลดภาษีทั้งสองกรณีร่วมกัน หรือแยกประกาศเป็นรายกรณี
ทั้งนี้ ไทยต้องการรักษาอัตราภาษีให้อยู่ในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งสำคัญในภูมิภาค ทั้งมาเลเซีย อินโดนีเซีย และเวียดนาม เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐฯ โดยเฉพาะสินค้าเกษตรสำคัญ เช่น ข้าว มันสำปะหลัง และกุ้ง
ART ยังไม่บังคับใช้ทันที ต้องผ่านขั้นตอนกฎหมาย
สำหรับขั้นตอนต่อไป ไทยและสหรัฐฯ จะร่วมกันตรวจสอบถ้อยคำทางกฎหมาย ก่อนลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์ ขณะที่ฝ่ายไทยยังต้องดำเนินกระบวนการภายใน ทั้งเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณา เผยแพร่รายละเอียดความตกลง รับฟังความคิดเห็นจากประชาชน และเสนอรัฐสภาพิจารณา ก่อนที่ความตกลงจะมีผลบังคับใช้
พูนพงษ์ย้ำว่า การเจรจาต้องคำนึงถึงผลประโยชน์ของทุกภาคส่วน ทั้งภาคอุตสาหกรรม ภาคส่งออก และภาคเกษตรกร โดยต้องรักษาสมดุลและไม่ปล่อยให้เกิดความเสียหายต่อผู้ประกอบการและประชาชนในประเทศ
“ถ้าวันนี้การลงนามแล้วฝ่ายไทยเสีย หรือเสียมากกว่าได้ เราไม่ลงหรอกครับ” พูนพงษ์กล่าว
พิมพ์ใจ ลี้อิสสระนุกูล สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) เปิดเผยว่า เอกชนสนับสนุนรัฐบาลเดินหน้าเจรจาความตกลง ART ไทย-สหรัฐฯ
การลงนาม Joint Statement เป็นสัญญาณบวกต่อเศรษฐกิจและช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ภาคธุรกิจ โดยคาดหวังผลเจรจาขั้นสุดท้ายให้สินค้าไทยมีอัตราภาษีที่แข่งขันได้ ไม่สูงกว่าประเทศคู่แข่งสำคัญในภูมิภาค เนื่องจากสหรัฐฯ เป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย มีมูลค่าการค้ารวม 3.13 ล้านล้านบาทในช่วง 9 เดือนแรกปี 2569
พร้อมเสนอให้การเปิดตลาดเน้นสินค้าที่ช่วยเพิ่มศักยภาพการผลิต เช่น พลังงาน เครื่องจักรเทคโนโลยีขั้นสูง และวัตถุดิบที่ไทยผลิตไม่เพียงพอ ควบคู่กับการดูแลอุตสาหกรรมที่อาจได้รับผลกระทบ
ทั้งนี้ Joint Statement ยังไม่ใช่ข้อตกลงฉบับสมบูรณ์และยังไม่มีผลเปลี่ยนแปลงภาษีในทันที

อธิบดีกรมเจรจาการค้าฯ เร่งชิงความได้เปรียบตลาดสหรัฐฯ
โชติมา เอี่ยมสวัสดิกุล อธิบดีกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ เปิดเผยว่า เป้าหมายสำคัญของการเจรจา ART ครั้งนี้ คือการทำให้ประเทศไทยได้รับอัตราภาษีนำเข้าจากสหรัฐฯ ในระดับที่ใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาค ซึ่งหลายประเทศได้ข้อสรุปการเจรจาไปก่อนหน้านี้แล้ว
ขณะที่บางประเทศซึ่งเป็นคู่แข่งทางการค้าของไทยยังไม่สามารถสรุปผลการเจรจากับสหรัฐฯ หากไทยได้รับอัตราภาษีที่ชัดเจนและอยู่ในระดับที่แข่งขันได้ จะช่วยให้สินค้าไทยได้เปรียบด้านราคาเมื่อเข้าสู่ตลาดสหรัฐฯ
ขณะนี้ สหรัฐฯ เก็บภาษีนำเข้าสินค้าจากไทยตามมาตรา 301เรื่อง แรงงานภาคบังคับ อยู่ที่ 12.5% แต่ภายหลังความตกลง ART สหรัฐฯ อยู่หว่างการพิจารณาลดอัตราภาษีอยู่ที่ 10 %
จึงขอให้ผู้ประกอบการวางแผนการผลิตและการส่งออกให้เหมาะสม เพื่อใช้ประโยชน์จากความตกลง โดยสินค้าที่ได้รับประโยชน์ไม่ใช่เฉพาะสินค้าอุตสาหกรรมเท่านั้น แต่ยังรวมถึงสินค้าเกษตรที่มีโอกาสขยายตลาดในสหรัฐฯ ด้วย
“ช่วงที่บางประเทศซึ่งเป็นคู่แข่งของเราในตลาดสหรัฐฯ ยังไม่ได้ข้อสรุปการเจรจา ถือเป็นโอกาสที่ดีของไทย หากเราได้รับอัตราภาษีที่ชัดเจน ผู้ประกอบการก็ควรใช้โอกาสนี้เร่งวางแผนการผลิตและส่งออก เพราะสินค้าไทยจะมีราคาที่แข่งขันได้ในตลาดสหรัฐฯ”
ส่วนความกังวลเรื่องสินค้าเกษตรสหรัฐฯเข้ามาตีตลาดไทย เช่น การนำเข้าหมู ยืนยันว่า “ไทยไม่อนุญาตให้มีการนำเข้าหมูที่มีใช้สารเร่งเนื้อแดง”
เมื่อถามว่า หากเป็นหมูที่ไม่ใช่สารเร่งเนื้อแดง จะมีการนำเข้าหรือไม่นั้น โชติมา ระบุว่า “ต้องรอให้กระบวนการเจรจาและการลงนามความตกลงฉบับสมบูรณ์มีความชัดเจนก่อน จึงจะสามารถเปิดเผยรายละเอียดได้”
ทั้งนี้รายละเอียดต่างๆ จะมีการเปิดเผยและนำเข้าสู่กระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียได้
ส่วนความกังวลของผู้ประกอบการและเกษตรกรเกี่ยวกับผลกระทบจากการเปิดตลาดภายใต้ความตกลง ART
โชติมา ระบุว่า ความตกลงฉบับนี้มีหลักการใกล้เคียงกับความตกลงการค้าเสรี หรือ FTA ที่ไทยเคยทำกับประเทศคู่ค้าอื่น และมีแนวทางและกลไกช่วยเหลือผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการเปิดเสรีทางการค้า
โดยผู้ได้รับผลกระทบ ทั้งผู้ประกอบการ เกษตรกร ที่มีความกังวลใจ สามารถขอคำปรึกษาและความช่วยเหลือจากกองทุน FTA จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต ยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน
ขณะที่รัฐบาลได้จัดตั้งคณะทำงานดูแลการเจรจากับสหรัฐฯ และมีคณะทำงานรับผิดชอบมาตรการรองรับและเยียวยาผลกระทบ ทั้งการสนับสนุนการปรับตัวและการหาตลาดส่งออกใหม่
จึงแนะผู้ประกอบการที่ต้องการความช่วยเหลือสำรวจปัญหาและความต้องการเสนอให้ภาครัฐพิจารณา เพื่อให้สามารถออกแบบมาตรการช่วยเหลือได้ตรงกับความจำเป็น เช่นการปรับปรุงกระบวนการผลิต การเพิ่มประสิทธิภาพ หรือการขยายตลาดไปยังประเทศอื่น
สำหรับระยะเวลาการบังคับใช้ความตกลง โชติมา ระบุว่า แม้ไทยและสหรัฐฯ จะมีการลงนามข้อตกลงเจรจา แต่ยังต้องมีกระบวนการภายในอีกหลายขั้นตอน โดยทั่วไปความตกลงการค้าระหว่างประเทศหลังจากลงนามแล้ว อาจใช้เวลาประมาณ 1-2 ปี ก่อนมีผลบังคับใช้
อย่างไรก็ตาม ภายใต้ มาตรา 301 แม้ไทยจะได้ลดอัตราภาษีแรงงานบังคับเหลือ 10% แต่ยังต้องจับตา มาตรการภาษีในส่วนกำลังการผลิตส่วนเกิน (Excess Capacity) ขณะนี้สหรัฐฯ อยู่ระหว่างดำเนินการ โดยอาจพิจารณาประกาศแนวทางภาษีทั้งสองประเด็นในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน หรือแยกประกาศเป็นคนละกรณี ซึ่งเป็นปัจจัยที่มีผลต่อการส่งออกสินค้าไทยไปสหรัฐฯ
ไทยปิดดีล FTA แล้ว 14 ฉบับ 18 ประเทศ
ปัจจุบันไทยมี FTA ที่มีผลใช้บังคับแล้ว 14 ฉบับ กับ 18 ประเทศ ได้แก่ อาเซียน จีน ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ อินเดีย เปรู ชิลี และฮ่องกง และในปี 2567-2568 ได้ลงนาม FTA เพิ่ม 3 ฉบับ
คือ ไทย-สมาคมการค้าเสรีแห่งยุโรป (EFTA)ไทย-ภูฏาน และไทย-ศรีลังกา ซึ่งเป็นไปตามนโยบายของรัฐบาลและรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ (ศุภจี สุธรรมพันธุ์) ที่ให้ความสำคัญกับการเจรจาจัดทำ FTA เพื่อเพิ่มโอกาสและสร้างขีดความสามารถทางการแข่งขันให้กับผู้ประกอบการไทย
ความตกลงการค้าเสรี หรือ FTA ที่กำลังจะมีผลใช้บังคับในปลายปี 2569-2570 ได้แก่พิธีสารเพื่อยกระดับความตกลงอาเซียน-จีน (ACFTA 3.0) จะมีผลใช้บังคับในวันที่ 1 ธ.ค. 2569
FTA ไทย-EFTA ฉบับที่ 2 เพื่อแก้ไขความตกลงการค้าสินค้าของอาเซียน (ATIGA) ประเทศสมาชิกอยู่ระหว่างดำเนินกระบวนการภายใน เพื่อยื่นสัตยาบันต่อสำนักเลขาธิการอาเซียน
โดยจะใช้บังคับในวันที่ 1 มิ.ย. 2570 ส่วนความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (DEFA) ได้ลงนามความตกลงแล้ว เมื่อวันที่ 14 พ.ย. 2569 และจะเสนอรัฐสภาพิจารณาก่อนให้สัตยาบันคาดมีผลใช้บังคับช่วงเดือน พ.ค. 2570
สำหรับความตกลงที่กำลังจะตามมา คือ ความตกลงด้านการลงทุนอาเซียน-ฮ่องกง (AHKIA) ไทยอยู่ระหว่างเสนอรัฐสภาเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบต่อพิธีสาร FTA ไทย-เปรู ที่ได้ลงนามความตกลง เมื่อวันที่ 19 พ.ย. ที่ผ่านมา ในช่วงการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค ณ สาธารณรัฐประชาชนจีน
ส่วนความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจที่ครอบคลุมระหว่างไทย-สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ที่สามารถสรุปผลการเจรจาไปเมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา คาดว่าจะลงนามความตกลงภายในไตรมาสแรกของปี 2570
โชติมา เสริมว่า กรมกำลังเร่งเดินหน้าขับเคลื่อน FTA ที่อยู่ระหว่างการเจรจาที่สำคัญ ได้แก่ FTA ไทย-สหภาพยุโรป (EU) ซึ่งภาพรวมมีความคืบหน้าอย่างมาก
ทั้งสองฝ่ายได้หารือประเด็นคงค้างอย่างต่อเนื่อง ตั้งเป้าสรุปผลภายในปี 2569 อาเซียน-แคนาดา ได้มีการประกาศสรุปผลการเจรจาความตกลงอย่างมีนัยสำคัญแล้ว จะเจรจาให้จบ และตั้งเป้าจะลงนามความตกลงภายในปี 2570
ในส่วนของ FTA ไทย-แคนาดา การเจรจาทบทวนความตกลงการค้าสินค้าอาเซียน-อินเดีย (AITIGA) และการเจรจายกระดับ FTA อาเซียน-สาธารณรัฐเกาหลี (Upgraded AKFTA) ตั้งเป้า สรุปผลภายในปี 2570
ทั้งนี้ ในส่วนของความตกลง RCEP สมาชิกมีกำหนดทบทวนความตกลง ในปี 2570 โดยขณะนี้อยู่ระหว่างการหารือประเด็นที่จะทบทวน รวมถึง FTA อาเซียน-ญี่ปุ่น (AJCEP) ขณะนี้กำลังศึกษาความเป็นไปได้ในการยกระดับความตกลงหลังมีผลใช้บังคับมาเกือบ 20 ปี
ในปี 2568 การค้าของไทยกับประเทศคู่ FTA ที่สรุปการเจรจาแล้ว ครอบคลุมความตกลงการค้าเสรี (FTA) จำนวน 17 กรอบความตกลง รวม 24 ประเทศ มีมูลค่าการค้ารวม 421,265.39 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 61.6% ของการค้าไทยทั้งหมด
โดยการส่งออกไปประเทศคู่ FTA มีมูลค่า 192,282.21 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 56.5% ของการส่งออกทั้งหมด ขณะที่การนำเข้าจากประเทศคู่ FTA มีมูลค่า 228,983.17 ล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นสัดส่วน 66.6% ของการนำเข้าทั้งหมด

