วันนี้ (22 พฤศจิกายน) ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม พร้อมคณะ ลงพื้นที่จังหวัดเชียงรายเพื่อติดตามสถานการณ์สารปนเปื้อนในแม่น้ำสาย โดยเริ่มภารกิจเข้าเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการวิเคราะห์โลหะหนัก ภายในห้องปฏิบัติการกลางสำหรับงานวิจัย ศูนย์เครื่องมือวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง (มฟล.)
การลงพื้นที่ตรวจสอบความพร้อมของห้องปฏิบัติการ ถือเป็นเงื่อนไขสำคัญในการรับมือปัญหาสารพิษ เนื่องจากสารหนูและโลหะหนักไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่า การระบุชนิดและปริมาณที่แม่นยำจึงเป็นข้อมูลพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ที่จำเป็นสำหรับการแกะรอยหาแหล่งกำเนิด เพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหาที่ต้นตออย่างตรงจุด
ภายในห้องปฏิบัติการ เจ้าหน้าที่ได้สาธิตกระบวนการตรวจวิเคราะห์ เริ่มจากการใช้เครื่องย่อยตัวอย่างด้วยเทคนิคคลื่นไมโครเวฟ (Microwave Digestion) เพื่อให้สารแตกตัวเป็นธาตุอิสระ ก่อนนำเข้าสู่เครื่องวิเคราะห์ชนิดและปริมาณของธาตุด้วยเทคนิค ICP-MS/MS ซึ่งมีระบบล็อกการตรวจวัดแม่นยำขั้นสูง โดยเฉพาะการตรวจหา “สารหนู” ที่สามารถคัดแยกสารรบกวนออกเพื่อให้ได้ค่าความเข้มข้นที่ถูกต้องที่สุด โดย ศ.ดร.ยศชนัน ได้ติดตามข้อมูลผ่านระบบแผนที่ดิจิทัลตามแนวลำน้ำร่วมกับทีมนักวิจัยอย่างใกล้ชิด
ปัญหาการปนเปื้อนในแม่น้ำสายถือเป็นประเด็นลำน้ำข้ามพรมแดน ซึ่งรัฐบาลไทยกำลังใช้แนวทางการทูตเพื่อแก้ไขปัญหาร่วมกับเมียนมาและจีน โดยเตรียมนำข้อมูลเชิงประจักษ์จากห้องปฏิบัติการไปเป็นเครื่องมือสำคัญในการเจรจาชี้ข้อเท็จจริงใน การประชุมระดับรัฐมนตรีวันที่ 24 พฤศจิกายน และ การประชุมคณะทำงานร่วม 3 ฝ่ายระหว่างวันที่ 25–26 พฤศจิกายน ที่ประเทศไทย
สำหรับท่าทีของรัฐบาลจีน ล่าสุดได้รับทราบข้อห่วงใยดังกล่าวและยืนยันพร้อมให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่ ทั้งนี้ ภายหลังเสร็จสิ้นการประชุมเจรจาระหว่างประเทศ ศ.ดร.ยศชนัน และคณะ มีกำหนดการจะลงพื้นที่เพื่อตรวจสอบเหมืองต้นเหตุด้วยตนเองอีกครั้ง

