การประชุมสุดยอดด้านสภาพภูมิอากาศของสหประชาชาติ (COP31) ที่จัดขึ้น ณ เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี ต้องเผชิญกับภาวะชะงักงันจนต้อง ‘ขยายเวลาเจรจา’ (Overtime) ข้ามคืน หลังตัวแทนจากเกือบ 200 ประเทศไม่สามารถหาข้อตกลงร่วมกันได้ทันตามกำหนดเดิมเมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา (20 พฤศจิกายน) ท่ามกลางความขัดแย้งดุเดือดระหว่างกลุ่มประเทศที่ต้องการเลิกใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล กับกลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมันยักษ์ใหญ่
ประเด็นสำคัญ
ชนวนขัดแย้ง: ตัดคำว่า “ถ่านหิน น้ำมัน ก๊าซ” ออกจากข้อตกลง
ประเด็นร้อนแรงที่สุดเกิดขึ้นเมื่อร่างข้อตกลงฉบับปรับปรุงใหม่ ได้ตัดการพูดถึงเชื้อเพลิงฟอสซิล (ถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ) ออกไปจนหมดเกลี้ยง หลังจากถูก ‘คัดค้านอย่างหนัก’ โดยซาอุดีอาระเบียและกลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมัน
ขณะที่สหภาพยุโรป (EU) ออกมาแสดงความไม่พอใจอย่างรุนแรง พร้อมเตือนว่า การทำเช่นนี้กำลังจะเปลี่ยนเวทีแก้วิกฤตโลกร้อนให้กลายเป็น ‘การประชุมฟอสซิล’
ทางด้านปานามาและกลุ่มพันธมิตร ยื่นคำขาดเรียกร้องให้นำข้อความเรื่อง “การเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิล” กลับเข้ามาในเอกสารทันที และขู่ว่าจะ วอล์กเอาต์ถอนตัวจากการเจรจา หากไม่มีการระบุถึงเรื่องนี้
‘เทคโนโลยีดักจับคาร์บอน’ ตัวช่วยกู้โลก จริงหรือ?
อีกหนึ่งจุดที่ถกเถียงกันคือ กลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมันพยายามผลักดันให้บรรจุ เทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCUS) ลงในข้อตกลงสุดท้าย โดยอ้างว่าเทคโนโลยีนี้จะช่วยลดคาร์บอนได้
ทว่า กลุ่มประเทศผู้รักสิ่งแวดล้อมและผู้เชี่ยวชาญต่างออกมาประสานเสียงเตือนว่า เทคโนโลยีนี้เป็นเหมือน ‘ม้าโทรจัน’ และเป็นเพียงทางออกที่เปิดช่องให้บรรดาผู้ก่อมลพิษรายใหญ่ยังคงขุดเจาะและเผาผลาญเชื้อเพลิงฟอสซิลต่อไปได้เหมือนเดิม
กลุ่มประเทศแอฟริกาเดือด: “เราไม่ได้มาขอทาน” หลังงบช่วยชาติยากจนถูกหั่น
ความตึงเครียดยังลามไปถึงเรื่อง เงินทุนช่วยเหลือด้านสภาพภูมิอากาศ (Climate Finance) เมื่อร่างข้อตกลงฉบับใหม่ได้ ตัดเป้าหมายเงินช่วยเหลือ 1.2 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่เดิมจะนำมาช่วยกลุ่มประเทศยากจนในการรับมือภัยพิบัติออกไป
เหตุการณ์นี้ทำให้รัฐมนตรีจากกลุ่มประเทศในทวีปแอฟริกาออกมาประท้วงอย่างหนัก โดยระบุชัดเจนว่า “พวกเราไม่ได้เดินทางมาเพื่อขอทาน” แต่มาทวงถามความรับผิดชอบและความเป็นธรรมจากกลุ่มประเทศร่ำรวยซึ่งเป็นต้นเหตุหลักของการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ขณะที่ฝั่ง EU ชี้แจงว่า ตนเองเป็นผู้สนับสนุนเงินทุนด้านสิ่งแวดล้อมรายใหญ่ที่สุดของโลกอยู่แล้ว
จับตาบทสรุป: เวที COP31 ที่อาจแย่ที่สุดในประวัติศาสตร์?
กลุ่มประชาสังคมและนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมต่างวิจารณ์การประชุมครั้งนี้อย่างเผ็ดร้อนว่า ขาดความมุ่งมั่นจริงใจ และอาจกลายเป็นหนึ่งใน “การประชุม COP ที่ล้มเหลวและแย่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา”
นอกจากนี้ การประชุมยังขาดแรงขับเคลื่อนสำคัญจากการที่ สหรัฐอเมริกา ภายใต้รัฐบาลของโดนัลด์ ทรัมป์ ไม่ส่งตัวแทนเข้าร่วมเป็นปีที่สองติดต่อกัน ประกอบกับความสนใจของประชาคมโลกถูกเบี่ยงเบนไปด้วยภาวะสงครามและปัญหาค่าครองชีพ ทำให้ขณะนี้ทุกสายตายังคงเฝ้ารอว่า ร่างข้อตกลงฉบับสุดท้ายที่จะคลอดออกมาหลังการต่อเวลา จะสามารถกอบกู้วิกฤตศรัทธาของเวทีโลกร้อนครั้งนี้ได้หรือไม่
ภาพ: Murad Sezer / Reuters
อ้างอิง:

