ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ พร้อมด้วยประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน และประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย ร่วมการประชุมไตรภาคี นอกรอบการประชุมผู้นำเขตเศรษฐกิจ APEC ครั้งที่ 33 ที่เมืองเซินเจิ้น ในวันนี้ (19 พฤศจิกายน) โดยใช้เวลาในการหารือนานกว่า 1.30 ชั่วโมง
ประเด็นสำคัญ
การประชุมไตรภาคีครั้งประวัติศาสตร์ของผู้นำทั้ง 3 ชาติมหาอำนาจนี้ เกิดขึ้นเป็นครั้งแรก ท่ามกลางสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ที่เต็มไปด้วยความขัดแย้งและผันผวน โดยทั้งสามผู้นำได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันอย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับสถานการณ์ระหว่างประเทศในปัจจุบัน พร้อมทั้งให้คำมั่นที่จะรักษาเสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์และความมั่นคงระหว่างประเทศไว้
และนี่คือรายละเอียดการประชุมครั้งสำคัญที่เกิดขึ้นท่ามกลางการจับตามองจากทั่วโลก
สามผู้นำคุยอะไรกันบ้าง?
การหารือเป็นไปอย่างราบรื่น โดยสถานีโทรทัศน์ CCTV ของจีนรายงานว่า ทั้งสามผู้นำทั้งสามได้แลกเปลี่ยนมุมมองกันในประเด็น “วิกฤตการณ์ในยูเครน การป้องกันการแพร่ขยายของอาวุธนิวเคลียร์ สถานการณ์ในตะวันออกกลาง และสถานการณ์บนคาบสมุทรเกาหลี”
สีจิ้นผิง ในฐานะเจ้าภาพเป็นผู้กล่าวเปิดการประชุม โดยสื่อทางการจีนรายงานถ้อยแถลงบางส่วน ซึ่งสีกล่าวอย่างหนักแน่นและตรงไปตรงมาว่า “ทั้งสามประเทศควรทำงานร่วมกันเพื่อรับมือกับความท้าทายระดับโลก”
“ประวัติศาสตร์สอนเราว่า เมื่อมหาอำนาจอยู่ร่วมกันอย่างสมานฉันท์ โลกย่อมสงบสุข แต่หากมหาอำนาจขัดแย้งกัน โลกย่อมตกอยู่ในความวุ่นวาย”
เขาระบุว่า การปฏิสัมพันธ์เชิงสร้างสรรค์ระหว่างประเทศมหาอำนาจนั้นไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นสิ่งที่จำเป็นต้องเกิดขึ้น
“จีน รัสเซีย และสหรัฐอเมริกา ควรเป็นแบบอย่างที่ดี โดยร่วมมือกันรับมือกับความท้าทายระดับโลก ร่วมกันปกป้องสันติภาพและเสถียรภาพของโลก และสร้างคุณประโยชน์ที่มากขึ้นให้แก่ความก้าวหน้าของมนุษยชาติ” เขากล่าว
ขณะที่ทรัมป์ กล่าวว่า “เรากำลังสร้างประวัติศาสตร์” และเวทีนี้จะเป็นการหารือเกี่ยวกับ “ปัญหาทุกอย่างที่กำลังเป็นประเด็นถกเถียงกันอยู่ทั่วโลก”
“ผมรู้สึกยินดีเป็นอย่างยิ่งที่การเดินทางครั้งนี้เปิดโอกาสให้เราได้จัดการประชุมสามฝ่ายเป็นครั้งแรกระหว่างผู้นำสหรัฐอเมริกา รัสเซีย และจีน ดังนั้น ในแง่นี้ รวมถึงในอีกหลายๆ ด้าน ผมคิดว่าเรากำลังสร้างประวัติศาสตร์กันจริงๆ ครับ”
ด้านปูตินกล่าวกับสีและทรัมป์ (ผ่านล่าม) ว่า “ประเทศของเราทั้งสามมีความรับผิดชอบร่วมกันในการรักษาไว้ซึ่งสันติภาพและความมั่นคง” ซึ่งหมายถึงการแก้ไขความขัดแย้งต่างๆ รวมถึงสงครามในยูเครน
ประธานาธิบดีรัสเซียกล่าวว่า “เราควรหารือเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทั้งในระดับโลกและระดับภูมิภาค รวมถึงเรื่องความมั่นคงทางพลังงาน” พร้อมทั้งกล่าวเสริมว่า “สหรัฐฯ สามารถมีส่วนช่วยเสริมสร้างเสถียรภาพของโลกได้ หากร่วมมือกันอย่างสร้างสรรค์”
หนุนควบคุมอาวุธนิวเคลียร์
หนึ่งในประเด็นสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นหารืองรวมถึงเรื่องอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งทั้งรัสเซีย สหรัฐฯ และจีน ต่างเป็นมหาอำนาจนิวเคลียร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก
ทรัมป์ชี้ว่า สหรัฐฯ จีน และรัสเซีย อยู่ใน ‘สถานะพิเศษ’ ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการหารือเรื่องอาวุธนิวเคลียร์ โดยการประชุมไตรภาคีครั้งนี้ ยังเป็นโอกาสสำคัญในการกำหนดกฎเกณฑ์เพื่อควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ และเหมาะสมอย่างยิ่งที่ทั้งสามประเทศจะหารือกันเรื่องการลดคลังอาวุธนิวเคลียร์ของตน พร้อมทั้งย้ำว่า “ไม่มีสันติภาพใดเกิดขึ้นจากการปฏิเสธโอกาส”
ขณะที่สี กล่าวต่อปูตินและทรัมป์ว่า “อาวุธนิวเคลียร์ควรถูกห้ามและทำลายทิ้งให้หมดสิ้น”
Xinhua รายงานคำกล่าวของว่าสี ในระหว่างการประชุมว่า “อาวุธนิวเคลียร์เปรียบเสมือน ‘ดาบแห่งดาโมค’ (Sword of Damocles) ที่แขวนอยู่เหนือมนุษยชาติ จึงควรมีการห้ามและกำจัดทิ้งอย่างเบ็ดเสร็จ โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการสร้างโลกที่ปราศจากอาวุธนิวเคลียร์”
สี ยังกล่าวด้วยว่า สงครามนิวเคลียร์เป็นสิ่งที่ไม่มีใครชนะและไม่ควรเกิดขึ้นอย่างเด็ดขาด พร้อมเสริมว่า “ต้องทำทุกวิถีทางเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดสงครามนิวเคลียร์ขึ้น”
ทรัมป์แนะ สหรัฐฯ จีน รัสเซีย แบนศาลอาญาระหว่างประเทศ
ระหว่างการกล่าวถ้อยแถลงในช่วงเริ่มต้นของการประชุม ทรัมป์ยังได้เสนอแนะว่าสหรัฐฯ รัสเซีย และจีน ควรผนึกกำลังกันเพื่อต่อต้านศาลอาญาระหว่างประเทศ (International Criminal Court หรือ ICC)
“ในอีกประเด็นหนึ่งที่เราอาจร่วมมือกันได้ ผมจะเสนอแนวทางในการปกป้องอธิปไตยของชาติเราจากองค์กรระดับโลกที่มีพฤติกรรมนอกลู่นอกทาง อย่างเช่นศาลอาญาระหว่างประเทศ” ทรัมป์กล่าวกับสี และปูติน
เขาระบุว่าศาลแห่งนี้ “ควบคุมไม่ได้แล้ว” และเชื่อว่าทุกคนคงเห็นตรงกันว่า ศาลอาญาระหว่างประเทศได้เบี่ยงเบนออกไปไกลเกินกว่าขอบเขตอำนาจหน้าที่ของตนเองอย่างแท้จริง
โดยเมื่อเดือนที่แล้ว รัฐบาลของทรัมป์ได้ประกาศใช้มาตรการคว่ำบาตรต่อ ICC โดยตัวเขาเองแสดงท่าทีเป็นปฏิปักษ์ต่อศาลแห่งนี้มาโดยตลอด ซึ่ง ICC จัดตั้งขึ้นในปี 2002 เพื่อดำเนินคดีกับผู้กระทำความผิดในคดีอาชญากรรมสงคราม อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ และการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
ขณะที่ในปี 2023 ผู้พิพากษาของ ICC ได้ออกหมายจับปูติน โดยกล่าวหาว่าเขามีส่วนเกี่ยวข้องกับอาชญากรรมสงครามจากการบังคับโยกย้ายเด็กหลายร้อยคนออกจากยูเครนโดยมิชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งทางรัสเซียได้ปฏิเสธข้อกล่าวหานี้
รัฐบาลวอชิงตันได้วิพากษ์วิจารณ์ศาลแห่งนี้อย่างรุนแรง จากกรณีการออกหมายจับเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิสราเอล รวมถึงนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู อีกทั้งยังมีการสอบสวนการกระทำของทหารสหรัฐฯ ในอัฟกานิสถาน ซึ่งทาง ICC ระบุว่าได้ “ลดลำดับความสำคัญ” ของกรณีดังกล่าวลงแล้ว
โดยทั้งสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย ต่างไม่ได้เป็นสมาชิกของ ICC และไม่ยอมรับอำนาจของศาลแห่งนี้
แถลงการณ์ร่วมมุ่งรักษาเสถียรภาพโลก
ภายหลังการประชุม ทั้งสามผู้นำได้ออกแถลงการณ์ร่วมโดยให้คำมั่นที่จะรักษาเสถียรภาพเชิงยุทธศาสตร์และความมั่นคงระหว่างประเทศไว้ พร้อมทั้งระบุถึงการแก้ปัญหาในหลายประเด็นระดับโลก ได้แก่
- ในฐานะสมาชิกถาวรของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ จีน รัสเซีย และสหรัฐอเมริกา ได้ให้คำมั่นที่จะปฏิรูปองค์การสหประชาชาติ เพื่อให้สามารถรับมือกับความท้าทายระดับโลกได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น และสอดคล้องกับภารกิจพื้นฐานขององค์การในการธำรงไว้ซึ่งสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ
- ทั้งสามประเทศมีแผนที่จะเพิ่มกำลังการผลิตและการจัดหาปิโตรเลียมสำเร็จรูปเพื่อประโยชน์ของนานาประเทศ พร้อมทั้งย้ำถึงความสำคัญของการไหลเวียนด้านพลังงานที่มีเสถียรภาพ
- ผู้นำทั้งสามท่านตระหนักว่าหลักการเรื่องความยินยอมของรัฐและการเคารพในเอกสิทธิ์คุ้มกันของเจ้าหน้าที่รัฐนั้นมีความสำคัญยิ่งยวด โดยเห็นพ้องกันว่าศาลอาญาระหว่างประเทศและองค์กรอื่น ๆ ในลักษณะเดียวกัน จะต้องไม่ใช้อำนาจศาลในทางที่มิชอบ
- ผู้นำทั้งสามท่านยืนยันอีกครั้งว่า สงครามนิวเคลียร์เป็นสงครามที่ไม่มีผู้ชนะและไม่ควรเกิดขึ้นอย่างเด็ดขาด ทั้งสามประเทศจะดำเนินการหารือร่วมกันในประเด็นการลดความเสี่ยงด้านนิวเคลียร์และการป้องกันการแพร่ขยายของอาวุธนิวเคลียร์
ทั้งนี้ ภายหลังการประชุมไตรภาคี ปูตินได้ให้ความเห็นว่า การหารือของทั้งสามฝ่ายเป็นไปอย่าง ‘เปิดกว้าง และ ‘มีประโยชน์อย่างยิ่ง’ และเรียกเหตุการณ์นี้ว่าเป็น “หน้าใหม่ของประวัติศาสตร์การทูต”
ขณะที่ทรัมป์ ให้สัมภาษณ์ Fox News โดยตอบคำถามเกี่ยวกับสิ่งที่เขาคาดหวังที่จะบรรลุผลสำเร็จในการประชุมไตรภาคีครั้งนี้ ซึ่งทรัมป์ชี้ว่า “เขาได้รับชัยชนะแบบเดียวกับที่เขาได้รับในจีน”
ภาพ: Sputnik/Sergei Bobylyov/Pool via REUTERS
อ้างอิง:

