×

ครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ศาลโลกตัดสินเมียนมา ‘ฆ่าล้างเผ่าพันธุ์’ โรฮิงญา

19.11.2026
ภาพชาวโรฮิงญาอพยพหลบหนีความรุนแรงจากเมียนมาข้ามพรมแดนเข้าสู่บังกลาเทศ

วันนี้ (19 พฤศจิกายน) ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (International Court of Justice: ICJ) มีคำพิพากษาด้วยคะแนนเสียง 9 ต่อ 6 ว่า เมียนมากระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวโรฮิงญาระหว่างปฏิบัติการทางทหารในรัฐยะไข่เมื่อปี 2017 นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ 80 ปีของ ICJ ที่มีคำตัดสินให้รัฐรับผิดชอบต่อการกระทำฆ่าล้างเผ่าพันธุ์

 

อิวาซาวะ ยูจิ (Iwasawa Yuji) ประธานศาล ICJ ใช้เวลาเกือบ 3 ชั่วโมงในการอ่านคำพิพากษา โดยระบุว่า ความรุนแรงและลักษณะของการกระทำอันโหดร้ายที่กองกำลังความมั่นคงเมียนมากระทำต่อชาวโรฮิงญาเกินกว่าจะอธิบายได้ว่าเป็นเพียงปฏิบัติการลงโทษประชาชน แต่สะท้อนถึงเจตนาที่จะทำลายประชากรกลุ่มนี้เป็นจำนวนมาก

 

“ศาลเห็นว่า ข้อสรุปที่สมเหตุสมผลเพียงประการเดียวในการอธิบายการกระทำของเมียนมา คือการมีเจตนาที่จะทำลายประชากรส่วนสำคัญของกลุ่มที่ได้รับความคุ้มครองตามอนุสัญญา ซึ่งก็คือชาวโรฮิงญาในพื้นที่ตอนเหนือของรัฐยะไข่” อิวาซาวะกล่าว

 

น่าสนใจว่า ศาลให้ความสำคัญกับหลักฐานการใช้ความรุนแรงทางเพศอย่างแพร่หลาย การใช้ความรุนแรงอย่างโหดร้ายต่อเด็ก ตลอดจนการที่กองกำลังความมั่นคงเมียนมาโจมตีชาวโรฮิงญาระหว่างหลบหนีข้ามพรมแดนเข้าสู่บังกลาเทศ โดยอิวาซาวะระบุว่า หลักฐานแสดงให้เห็นว่า กองกำลังเมียนมาสังหารชาวโรฮิงญาไปประมาณ 10,000 คน

 

นอกจากนี้ ศาลยังพิจารณาหลักฐานเกี่ยวกับการบังคับใช้มาตรการควบคุมการเกิดกับชาวโรฮิงญา ซึ่งเป็นหนึ่งในพฤติการณ์ที่เกี่ยวข้องกับการพิสูจน์เจตนาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ โดยศาลเห็นว่า การกระทำของกองกำลังเมียนมาในหลายกรณีสะท้อนถึงเจตนาที่จะทำลายชาวโรฮิงญาในฐานะกลุ่มชาติพันธุ์

 

ศาลยังปฏิเสธข้อแก้ต่างของเมียนมาที่อ้างว่า ปฏิบัติการทางทหารดังกล่าวเป็นมาตรการต่อต้านการก่อการร้ายที่ชอบด้วยกฎหมาย เพื่อตอบโต้การโจมตีสถานีตำรวจของกองกำลังปลดปล่อยชาวโรฮิงญาแห่งอาระกัน (Arakan Rohingya Salvation Army: ARSA) โดยชี้ว่า กองทัพเมียนมาไม่ได้แยกแยะระหว่างสมาชิกกลุ่มติดอาวุธกับพลเรือน

 

ขณะเดียวกัน ศาลยังวินิจฉัยว่า เมียนมาควรตระหนักถึงความเสี่ยงที่จะเกิดการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ เมื่อมีกลุ่มพลเรือนติดอาวุธเข้าร่วมปฏิบัติการทางทหารดังกล่าว จึงถือว่าเมียนมาละเมิดพันธกรณีในการป้องกันการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ตามอนุสัญญาระหว่างประเทศด้วย

 

คดีนี้เริ่มต้นขึ้นในเดือนพฤศจิกายน 2019 เมื่อแกมเบียยื่นฟ้องเมียนมาต่อศาล ICJ โดยกล่าวหาว่าละเมิดอนุสัญญาว่าด้วยการป้องกันและการลงโทษอาชญากรรมฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ค.ศ. 1948 หลังจากปฏิบัติการปราบปรามของกองทัพเมียนมาในปี 2017 ทำให้ชาวโรฮิงญามากกว่า 730,000 คนต้องหลบหนีไปยังบังกลาเทศ ท่ามกลางรายงานการสังหารหมู่ การข่มขืน และการเผาทำลายหมู่บ้าน

 

ในการยื่นฟ้องครั้งนั้น แกมเบียขอให้ศาลวินิจฉัยว่า เมียนมาละเมิดอนุสัญญาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ พร้อมเรียกร้องให้เมียนมายุติการกระทำที่ผิดกฎหมายต่อชาวโรฮิงญา และดำเนินการให้ผู้ที่มีส่วนรับผิดชอบต่อการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ได้รับการลงโทษ

 

อนึ่ง คำพิพากษาครั้งนี้ยังอาจส่งผลต่อการพิจารณาคดีฆ่าล้างเผ่าพันธุ์อื่นๆ ในศาล ICJ เนื่องจากเป็นการวางบรรทัดฐานสำคัญเกี่ยวกับการใช้หลักฐานและการพิสูจน์เจตนาฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการพิสูจน์เจตนาที่จะทำลายกลุ่มประชากรทั้งหมดหรือบางส่วน ซึ่งถือเป็นองค์ประกอบที่พิสูจน์ได้ยากที่สุดประการหนึ่งของคดีฆ่าล้างเผ่าพันธุ์

 

อย่างไรก็ตาม แม้คำพิพากษาของ ICJ จะมีผลผูกพันทางกฎหมายต่อรัฐคู่กรณีและไม่สามารถอุทธรณ์ได้ แต่ศาลไม่มีอำนาจบังคับให้รัฐปฏิบัติตามคำพิพากษาโดยตรง ทำให้การดำเนินการเพื่อให้เมียนมารับผิดชอบและการเยียวยาผู้เสียหายยังเป็นประเด็นที่ต้องติดตามต่อไป

 

ภาพ: Mohammad Ponir Hossain / Reuters

 

อ้างอิง:


READ MORE






Latest Stories