ถกปม ‘เพกาซัส’ สอดแนม สส. ฝ่ายค้าน กมธ. พัฒนาการเมืองฯ จี้รัฐเปิดชื่อผู้สั่งการ

คณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การสื่อสารมวลชน และการมีส่วนร่วมของประชาชน สภาผู้แทนราษฎร เชิญตัวแทนจากหน่วยงานด้านความมั่นคงและกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เข้าหารือกรณีการใช้สปายแวร์เพกาซัส (Pegasus Spyware) สอดแนมโทรศัพท์มือถือของผู้นำฝ่ายค้านและหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์

พร้อมตั้งคำถามถึงการใช้งบประมาณหลายร้อยล้านบาทในการจัดซื้อโปรแกรมเพื่อติดตามฝ่ายตรงข้ามทางการเมือง ด้าน ภคมน หนุนอนันต์ ประธาน กมธ. สวนกลับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงดีอี กรณีระบุว่าการแจ้งเตือนไม่ได้แปลว่าถูกแฮกข้อมูล โดยเรียกร้องให้กระทรวงพิสูจน์บทบาทในการปกป้องสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน

วันนี้ (12 พฤศจิกายน) ที่อาคารรัฐสภา ภคมน หนุนอนันต์ สส. แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ ได้เชิญผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ, ปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม, เลขาธิการกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร (กอ.รมน.), ผู้อำนวยการข่าวกรองแห่งชาติ, กรมข่าวทหารบก และคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (บอร์ดไซเบอร์แห่งชาติ) เพื่อพิจารณาศึกษาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการจัดหาและการใช้โปรแกรมสอดแนมเพกาซัส สปายแวร์ ซึ่งหน่วยงานส่วนใหญ่ได้มอบหมายให้ตัวแทนระดับเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานเข้าร่วมประชุมแทน

ภคมนกล่าวว่า การประชุมในวันนี้มุ่งเน้นไปที่สถานการณ์กรณีผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎรและหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ ถูกสปายแวร์ติดตามในเครื่องโทรศัพท์ ซึ่งคณะกรรมาธิการฯ จำเป็นต้องพิจารณาเรื่องนี้ด้วยเหตุผลสำคัญ 2 ประการ ได้แก่

1. ข้อมูลส่วนตัวของประชาชนไม่ได้รับการปกป้องจากภาครัฐ ซึ่งในฐานะผู้แทนราษฎรไม่สามารถยอมรับได้ เนื่องจากไม่มั่นใจว่าข้อมูลหลุดรอดไปที่ใดและถูกนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ใด
2. การใช้สปายแวร์โดยภาครัฐถูกนำมาเป็นเครื่องมือทางการเมือง เนื่องจากไม่ปรากฏว่ามี สส. ฝ่ายรัฐบาลถูกติดตามผ่านสปายแวร์เลย

ภคมนระบุว่า สามารถสรุปได้อย่างชัดเจนว่าบุคคลที่ถูกสปายแวร์เพกาซัสติดตามโทรศัพท์มือถือ ส่วนใหญ่เป็นนักการเมืองฝ่ายค้าน นักเคลื่อนไหว หรือนักวิชาการที่ยืนอยู่ฝั่งตรงข้ามรัฐบาล จึงนำมาสู่การตั้งคำถามในสถานการณ์การเมืองปัจจุบันที่มีความพยายามควบคุมทุกองคาพยพในประเทศ

“วันนี้ สส. ฝ่ายค้านถึง 2 คน ถูกเพกาซัสติดตาม ดังนั้นจึงต้องตั้งคำถามกับรัฐบาลว่า นี่คือความพยายามทางการเมืองหรือไม่ ที่จะติดตามเพื่อสอดแนม สิ่งที่เรายอมรับไม่ได้เด็ดขาดคือ รัฐไทยใช้งบประมาณแผ่นดินซื้อโปรแกรมเหล่านี้มาติดตามคนที่อยู่ฝั่งตรงข้ามทางการเมือง” ภคมนกล่าว

ภคมนกล่าวต่อไปว่า ในการประชุมวันนี้ซึ่งมีตัวแทนจากกระทรวงดีอีเข้าร่วม จะมีการซักถามถึงแนวนโยบายที่ได้รับมอบหมายจากรัฐมนตรีว่าการกระทรวงดีอี โดยผู้ที่ร่วมซักถามล้วนเป็นบุคคลที่เคยถูกเพกาซัสติดตามทั้งสิ้น นอกจากนี้ หากพิจารณารายการงบประมาณปี 2570 พบว่ามีการจัดซื้อจัดจ้างที่อาจเข้าข่ายเป็นโปรแกรมสอดแนมหรือติดตามประชาชนมูลค่าหลายร้อยล้านบาท ซึ่งจะมีการสอบถามตัวแทนจากตำรวจด้วยเช่นกันว่าในปีนี้มีการจัดซื้ออุปกรณ์เหล่านี้หรือไม่

“และประเด็นที่สำคัญที่สุดคือ ต้องการทราบว่าบุคคลใดหรือหน่วยงานใดเป็นผู้กำหนดรายชื่อและออกนโยบายให้ติดตามบุคคลเป้าหมาย”

ภคมนเปรียบเทียบว่า ในอดีตยุครัฐบาลของ พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา ซึ่งเป็นผลพวงจากการรัฐประหาร มีการใช้เพกาซัสติดตามนักเคลื่อนไหว แต่ปัจจุบันซึ่งเป็นรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้ง เหตุใดจึงยังพบการใช้โปรแกรมนี้ติดตามประชาชน รัฐบาลจำเป็นต้องชี้แจงในประเด็นนี้

สวนกลับ รมว.ดีอี จี้รัฐพิสูจน์การปกป้องสิทธิประชาชน

ส่วนกรณีที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดีอีระบุว่า การได้รับการแจ้งเตือนไม่ได้แปลว่าถูกแฮกข้อมูลนั้น ภคมนกล่าวว่า “อยากจะสาธุ” พร้อมแนะว่ารัฐมนตรีควรพิสูจน์ให้เห็นเป็นรูปธรรมมากกว่าเพียงคำพูด

เนื่องจากตั้งแต่ปี 2554 ประเทศไทยมีการค้นพบว่าภาครัฐนำเพกาซัสมาใช้กับประชาชน กระทรวงดีอีจึงควรแสดงบทบาทในการปกป้องประชาชน ไม่ว่าจะสังกัดฝ่ายค้านหรือรัฐบาล เพราะการปกป้องข้อมูลขั้นพื้นฐานเป็นสิทธิที่ประชาชนพึงได้รับโดยไม่ต้องร้องขอหรือกลายเป็นประเด็นวิวาทะทางการเมือง