‘เอกนัฏ’ เร่งหาทางเพิ่มสภาพคล่องกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง หลังติดลบราว 1 แสนล้านบาท เล็งใช้เงินสะสมกองทุนอนุรักษ์พลังงาน พร้อมขอคลังพิจารณานำเงินปันผลบริษัทน้ำมันช่วยประชาชน จ่อเก็บเงินจากค่าการกลั่นรอบใหม่อีก 1,200 ล้านบาท ย้ำรัฐบาลยังใช้มาตรการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ชี้เป็นทางเลือกสุดท้าย
วันที่ 22 ต.ค. เอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เปิดเผยภายในงาน สัมมนาวิชาการประจำปี Energy Symposium 2026 เรื่อง “Thailand Pragmatic Energy Transition พลังงานยุคใหม่ ยกระดับอุตสาหกรรมไทยสู่การแข่งขันโลกอย่างยั่งยืน” จัดโดย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) ว่า แนวทางแก้ไขปัญหาฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่ยังติดลบประมาณ 100,000 ล้านบาทนั้น ขณะนี้อยู่ระหว่างศึกษาหลายแนวทางเพื่อเพิ่มสภาพคล่องให้กองทุน
โดยมีเป้าหมายลดภาระทางการเงินโดยไม่ต้องกู้เงินเพิ่ม หนึ่งในทางเลือกคือการพิจารณานำเงินจากกองทุนอื่นที่มีเงินสะสมอยู่แต่ยังไม่ได้ใช้มาเติมให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อช่วยลดภาระการชดเชยราคาน้ำมันและบรรเทาผลกระทบต่อประชาชน
“เรากำลังพิจารณากองทุนอนุรักษ์พลังงาน ซึ่งมีเงินสะสมจากการจัดเก็บเงินที่เกี่ยวข้องกับผู้ใช้น้ำมัน ซึ่งกำลังศึกษาว่าจะสามารถนำเงินส่วนที่ยังไม่ได้ใช้มาช่วยเหลือกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงได้หรือไม่ เนื่องจากในช่วงที่ราคาน้ำมันอยู่ในระดับสูง การนำเงินที่มีอยู่มาใช้บรรเทาผลกระทบให้ประชาชนถือเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่ควรพิจารณา”
อย่างไรก็ตาม แนวทางดังกล่าวยังอยู่ในขั้นตอนการศึกษา โดยต้องพิจารณารายละเอียดและวัตถุประสงค์ของแต่ละกองทุนให้ชัดเจนก่อน ขณะนี้ ยังไม่มีข้อสรุปว่าจะนำเงินมาใช้ได้เท่าใดหรือจะดำเนินการได้เมื่อใด
นอกจากการพิจารณาเงินจากกองทุนอื่นแล้ว ยังขอให้กระทรวงการคลังพิจารณาแนวทางนำเงินปันผลจากบริษัทน้ำมันที่มีกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้น มาช่วยบรรเทาภาระของประชาชนในช่วงวิกฤตราคาพลังงาน
โดยเห็นว่าเมื่อบริษัทมีรายได้และกำไรเพิ่มขึ้นจนมีเงินปันผลมากขึ้น ก็ควรพิจารณานำรายได้ดังกล่าวมาช่วยลดผลกระทบต่อผู้ใช้น้ำมันในช่วงที่ประชาชนกำลังเผชิญกับต้นทุนพลังงานที่สูงขึ้น
สำหรับสถานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงในปัจจุบัน ยังอยู่ในระดับติดลบประมาณ 100,000 ล้านบาท แต่หากเปรียบเทียบกับช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน ซึ่งกองทุนเคยติดลบถึง 150,000 ล้านบาท จะเห็นว่ายังมีทางเลือกในการบริหารจัดการอีกหลายด้าน โดยเฉพาะการนำเงินจากกองทุนอื่นมาเสริมสภาพคล่อง และการใช้มาตรการทางภาษีหากมีความจำเป็น
ย้ำยังไม่ใช้มาตรการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน ชี้เป็นทางเลือกสุดท้าย
ทั้งนี้ รัฐบาลยังไม่ได้เริ่มใช้มาตรการลดภาษีสรรพสามิตน้ำมัน เพราะเป็นมาตรการที่ควรเก็บไว้เป็นทางเลือกสุดท้าย เนื่องจากประสบการณ์ในช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน การลดภาษีสรรพสามิตลงประมาณ 3-5 บาทต่อลิตรเป็นเวลานาน ส่งผลให้รายได้ภาครัฐลดลง และเพิ่มความจำเป็นในการกู้เงินเพื่อชดเชยรายได้ที่หายไป
ในระหว่างนี้ รัฐบาลได้ใช้กลไกกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงควบคู่กับการนำส่วนต่างผลประโยชน์จากค่าการกลั่นมาใช้ช่วยพยุงราคาน้ำมัน มีการใช้กลไกค่าการกลั่นไปแล้วเกือบ 30,000 ล้านบาท และปรับลดราคาน้ำมันลง 4 บาท เพื่อไม่ให้ราคาขายปลีกปรับเพิ่มขึ้นตามราคาตลาดโลกทั้งหมด หลังราคาน้ำมันดิบและน้ำมันดีเซลปรับสูงขึ้นอย่างมากในช่วงกว่า 2 เดือนที่ผ่านมา
ส่วนมาตรการภาษี เบื้องต้น มีการหารือกับกระทรวงการคลังถึงแนวทางลดภาษีสรรพสามิตสำหรับน้ำมันที่มีส่วนผสมของเชื้อเพลิงชีวภาพ คือ E20 และ B20 ซึ่งเป็นการช่วยเหลือแบบมุ่งเป้า
โดย B20 เน้นภาคขนส่ง ขณะที่ E20 ใช้ในกลุ่มผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ ไรเดอร์ และผู้ใช้อุปกรณ์การเกษตร ปัจจุบันน้ำมันทั้งสองชนิดมีราคาถูกกว่าน้ำมันพื้นฐานอย่าง B7 และ E10 ประมาณ 6 บาทต่อลิตร
โดยรัฐบาลต้องการรักษาส่วนต่างราคานี้ไว้เพื่อช่วยลดต้นทุนให้กลุ่มผู้ใช้งานที่จำเป็น สำหรับปริมาณการใช้ B20 เพิ่มขึ้นจากเดิมที่มีการใช้น้อยมากมาอยู่ที่ประมาณวันละ 6 ล้านลิตร
สะท้อนว่ามาตรการส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพเริ่มมีบทบาทในการช่วยเหลือภาคขนส่ง ขณะเดียวกันหากสถานการณ์ราคาพลังงานโลกคลี่คลายลง รัฐบาลก็พร้อมพิจารณาปรับลดราคาน้ำมันตามต้นทุนตลาด โดยไม่เพิ่มภาระให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมากไปกว่าเดิม
“เรื่องการเก็บเงินจากโรงกลั่นในรอบถัดไปก็ต้องเก็บ และคงไม่ได้เก็บอีกแค่ครั้งเดียว ผมจะเก็บไปเรื่อยๆ จนกว่าสถานการณ์ราคาน้ำมันจะดีขึ้น”
ส่วนความคืบหน้าการจัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย (PDP 2026) อยู่ระหว่างกระบวนการพิจารณาหลังเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน
โดยเบื้องต้นมีการเสนอไว้ 4 ทางเลือก ซึ่งกำหนดกรอบการเพิ่มสัดส่วนไฟฟ้าสะอาดในช่วง 10 ปีแรกจากปัจจุบันประมาณ 20% เศษ เป็น 50% ก่อนพิจารณาเพิ่มสัดส่วนในระยะต่อไป โดยคาดว่าทั้ง 4 ทางเลือกจะมีสัดส่วนไฟฟ้าสะอาดตั้งแต่ 65% ไปจนถึงเกือบ 90%
ขณะนี้ ยังไม่ได้สรุปว่าจะเป็นทางเลือกใด แต่ก็พยายามทำทั้ง 4 ทางเลือกมาพิจารณาและอาจปรับบางอย่างให้เหมาะสมเพิ่มเติม เพื่อพัฒนาเป็นแนวทางใหม่ตามนโยบายและแผน สำหรับกรอบการพัฒนา PDP 2026 ในช่วง 10 ปีแรก ทุกทางเลือกจะมีเป้าหมายเพิ่มสัดส่วนไฟฟ้าสะอาดจากระดับประมาณ 20% เศษ เป็น 50% เหมือนกัน
ส่วนการเพิ่มสัดส่วนหลังจากนั้น จะพิจารณาความเหมาะสมระหว่างการผลิตไฟฟ้าสะอาดกับเทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS) โดยเปรียบเทียบต้นทุนและความคุ้มค่า เพื่อเลือกแนวทางที่เหมาะสมที่สุด
ทั้งนี้ ได้เรียกทุกหน่วยงานมาหารือเพราะเราต้องการขยับสัดส่วนไฟฟ้าสะอาดให้สูงขึ้น โดยเป้าหมายเบื้องต้นในแต่ละทางเลือกอยู่ที่ 65% เป็นอย่างน้อย และมีความพยายามผลักดันให้สูงกว่า 70% ควบคู่กับการพิจารณาเทคโนโลยีด้านคาร์บอน เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการเพิ่มพลังงานสะอาด ความมั่นคงของระบบไฟฟ้า และต้นทุนค่าไฟฟ้าในระยะยาว
“แผน PDP ฉบับนี้ถือเป็นวาระสำคัญที่สุดของประเทศที่รอคอยมากว่า 8-10 ปี ท่ามกลางวิกฤตพลังงานโลกจากความตึงเครียดในภูมิภาคตะวันออกกลาง การเปิดตลาดซื้อขายไฟฟ้าสะอาดเสรี (Direct PPA) ปลดล็อกให้ภาคอุตสาหกรรมและ Data Center สามารถจับคู่ซื้อขายพลังงานสะอาดกับผู้ผลิตเอกชนได้โดยตรง รวมถึงปรับบทบาท กฟผ. (EGAT) มุ่งเน้นการบริหารจัดการและยกระดับโครงข่ายไฟฟ้า (Grid Modernization) ให้มีความทันสมัย”
จ่อคลอด PDP 2026
ทั้งนี้ แหล่งข่าวพลังงาน เปิดเผยว่า แผน PDP 2026 อยู่ที่ เอกนัฏเรียบร้อยแล้ว และน่าจะมีแนวทางที่ 5 หรือ 4 พลัส ซึ่งเป็นแนวทางที่ท่านเอกนัฏนำมาปรับให้เป็นแนวทางที่เหมาะสมและดีที่สุดในแบบฉบับของตนเอง ที่จะต้องพิจารณาเรื่องการต่ออายุโรงไฟฟ้าเก่า
การเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนที่ต้องสอดคล้องกันกับทุกส่วนให้มากที่สุด อย่างไรก็ตามยังมั่นใจแผน PDP ฉบับนี้จะถูกประกาศออกมาให้เห็นภายในปี 2569 นี้อย่างแน่นอน
แหล่งข่าวยังเปิดเผยเพิ่มเติมอีกว่า สำหรับการใช้กลไกค่าการกลั่นในหลายรอบที่ผ่านมาก็ช่วยตรึงราคาน้ำมันขายปลีกในประเทศไม่ให้มันดีดขึ้นจนมากเกินไปหรือขึ้นทันที และในรอบใหม่นี้ได้มีการประชุม กบง. ไปแล้ววานนี้ (21 ต.ค. 2569)
สรุปจากการคำนวณของรอบเดือน ก.ย. ที่ผ่านมาซึ่งจะเก็บเข้ามาอีก 1,200 ล้านบาท แต่ก็กำลังรอประกาศเพราะตัวเดิมที่เก็บไป 4 บาท จะสิ้นสุดวันที่ 31 ต.ค. นี้ ซึ่งก็ต้องประกาศก่อนสิ้นเดือน
