ซิกเว่ เบรกเก้ ประธานคณะผู้บริหารกลุ่ม บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) เสนอมุมมองต่อการลงทุนด้านปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ว่า ประเทศไทยมีโอกาสใช้เทคโนโลยีนี้ยกระดับขีดความสามารถทางเศรษฐกิจ แต่ต้องต่อยอดการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานให้ธุรกิจนำไปใช้ได้จริง โดยเฉพาะธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ SME เพื่อเพิ่มผลิตภาพและสร้างการเติบโตที่คนไทยทุกระดับมีส่วนร่วม
ข้อมูลสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ระบุว่า ในครึ่งแรกของปี 2569 ไทยมีคำขอรับการส่งเสริมการลงทุนมูลค่ารวม 1.47 ล้านล้านบาท เพิ่มขึ้น 37% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยโครงการด้านดิจิทัลมีมูลค่า 1.12 ล้านล้านบาท หรือประมาณ 76% ของทั้งหมด ท่ามกลางการลงทุนทั่วโลกที่ครอบคลุมตั้งแต่ดาต้าเซ็นเตอร์และเซิร์ฟเวอร์ การพัฒนาโมเดล AI ไปจนถึง AI Agents ที่สามารถดำเนินงานแทนผู้ใช้ได้
ซิกเว่มองว่า การลงทุนเหล่านี้กำลังเพิ่มบทบาทของไทยในฐานะจุดยุทธศาสตร์ด้านโครงสร้างพื้นฐาน AI ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อย่างไรก็ตาม การมีโครงสร้างพื้นฐานเพียงอย่างเดียวยังไม่เพียงพอ ผลทางเศรษฐกิจในระยะยาวขึ้นอยู่กับความสามารถในการเปลี่ยนเม็ดเงินลงทุนให้เป็นเครื่องมือและทักษะที่ธุรกิจใช้เพิ่มประสิทธิภาพ พัฒนาสินค้าและบริการ และขยายตลาดได้
ทำไม SME จึงเป็นหัวใจของโจทย์เศรษฐกิจไทย
ซิกเว่ชี้ว่า การยกระดับ SME เป็นส่วนสำคัญของการแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างและกับดักรายได้ปานกลางของไทย โดยอ้างข้อมูลธนาคารโลกว่า ธุรกิจไทย 99.5% เป็น SME และมีสัดส่วนการจ้างงานถึง 69.5% ของตลาดแรงงาน แต่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจประมาณ 35.3% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP)
เมื่อพิจารณาขนาดธุรกิจ พบว่าประมาณ 85% ของ SME ไทยเป็นธุรกิจรายย่อย หรือ Micro SME ซึ่งมีการจ้างงานไม่เกิน 5 คน และรายได้ต่ำกว่า 1.8 ล้านบาทต่อปี ซิกเว่มองว่า ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนความท้าทายด้านผลิตภาพ ซึ่งเกี่ยวข้องกับข้อจำกัดด้านทักษะ ทรัพยากร และการเข้าถึงเทคโนโลยี
ในบริบทปัจจุบัน การมาถึงของ AI จึงอาจช่วยให้ผู้ประกอบการรายเล็กเข้าถึงเครื่องมือทางธุรกิจที่ในอดีตมักกระจุกตัวอยู่ในบริษัทขนาดใหญ่ พร้อมต่อยอดจุดแข็งเดิม ทั้งภูมิปัญญาท้องถิ่นและความเข้าใจลูกค้า ให้เข้าถึงตลาดได้กว้างขึ้น
แม้ SME ไทยเริ่มนำ AI มาใช้มากขึ้น แต่การใช้งานส่วนใหญ่ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น รายงานของ Salesforce พบว่า ประมาณ 70% ของ SME ไทยใช้งานหรืออยู่ระหว่างทดลองใช้ AI ส่วนรายงาน Unlocking Thailand’s AI Potential 2026 ของ AWS พบว่า ในกลุ่มธุรกิจที่ใช้ AI ประมาณ 74% ยังใช้งานในระดับพื้นฐาน เช่น ใช้แชตบอตและเครื่องมือสำเร็จรูปค้นหาข้อมูลหรือสรุปความ ขณะที่ 17% ใช้ในระดับกลาง และ 9% ใช้ในระดับสูง
ภายใต้เศรษฐกิจยุค AI อาจแบ่งระดับการดึงศักยภาพของ AI มาสร้างมูลค่าได้เป็น 3 ระดับ ได้แก่
- AI-assisted หรือการใช้ AI ช่วยงาน เช่น ร้านค้าออนไลน์ใช้ AI เขียนคำบรรยายสินค้า ตกแต่งภาพ และตอบแชตลูกค้า เพื่อให้งานเสร็จเร็วขึ้น โดยมนุษย์ยังเป็นผู้ตัดสินใจหลัก
- AI-operated หรือการใช้ AI ขับเคลื่อนการดำเนินงาน เป็นการออกแบบกระบวนการใหม่ให้ AI เชื่อมงานทั้งระบบ ตั้งแต่รวมยอดขายจากทุกแพลตฟอร์ม คาดการณ์ความต้องการ สั่งสินค้าเข้าสต็อก ปรับราคา ไปจนถึงจัดสรรงบโฆษณา ขณะที่เจ้าของธุรกิจทำหน้าที่กำกับดูแล
- AI-native หรือธุรกิจที่มี AI เป็นแกนหลัก เป็นการสร้างสินค้าและบริการจากความสามารถของ AI โดยตรง เช่น ร้านค้านำระบบ AI ที่พัฒนาและใช้งานได้ผลกับธุรกิจของตัวเองไปให้บริการแก่ร้านค้ารายอื่น ทำให้รายได้หลักมาจากบริการ AI แทนการขายสินค้า
3 กลยุทธ์ดัน SMEs ไทยสู่เศรษฐกิจยุค AI
สำหรับผู้ประกอบการที่ต้องการเปลี่ยนผ่านธุรกิจ ซิกเว่เสนอกลยุทธ์ Reimagine, Transform and Lead เพื่อใช้มองหาโอกาส ปรับวิธีทำงาน และสร้างการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นจริง
1. Reimagine: คิดใหม่ว่า AI เปิดโอกาสอะไรให้ธุรกิจ
ผู้ประกอบการควรทบทวนว่า AI ทำให้ธุรกิจทำอะไรได้มากขึ้น โดยไม่ยึดติดกับข้อจำกัดเดิมด้านบุคลากรและงบประมาณ โดยเฉพาะเมื่อ AI เข้ามามีบทบาทในเส้นทางการซื้อของผู้บริโภค ทั้งการค้นหา เปรียบเทียบ และแนะนำสินค้า
รายงานของ BCG ที่ซิกเว่อ้างถึงพบว่า ประมาณ 63% ของการซื้อที่มี AI ช่วย AI นำผู้บริโภคไปรู้จักแบรนด์ที่ไม่เคยอยู่ในตัวเลือกมาก่อน ซิกเว่มองว่า นี่เป็นโอกาสให้ธุรกิจรายเล็กเข้าถึงลูกค้าใหม่ โดยต้องมีสินค้าและบริการที่ตอบโจทย์ พร้อมจัดเตรียมข้อมูลสินค้า ราคา และบริการให้ชัดเจนเพียงพอสำหรับการค้นหาและแนะนำผ่าน AI
2. Transform: เปลี่ยนกระบวนการให้ AI สร้างผลต่อธุรกิจ
การเปลี่ยนผ่านต้องทบทวนทั้งกรอบความคิดและวิธีทำงานที่เคยใช้ เพราะการนำ AI มาเพิ่มในกระบวนการเดิมอาจยังไม่เพียงพอที่จะสร้างความเปลี่ยนแปลงในระดับธุรกิจ ซิกเว่เสนอให้ผู้ประกอบการพัฒนาทีละขั้นตามความพร้อม ตั้งแต่ใช้ AI ช่วยงาน ไปสู่การให้ AI ขับเคลื่อนการดำเนินงาน และการสร้างธุรกิจที่มี AI เป็นแกน โดยพิจารณาว่าแต่ละขั้นช่วยเพิ่มประสิทธิภาพหรือสร้างมูลค่าให้ธุรกิจอย่างไร
3. Lead: กำหนดทิศทางและนำองค์กรให้ทันความเปลี่ยนแปลง
เมื่อ AI พัฒนาอย่างรวดเร็ว ผู้นำต้องกำหนดทิศทางที่ชัดเจน พร้อมปรับแผนตามสถานการณ์ และพาคนในองค์กรเรียนรู้ไปด้วยกัน ซิกเว่มองว่า SME มีข้อได้เปรียบด้านความยืดหยุ่นและความเร็วในการตัดสินใจ ซึ่งอาจช่วยให้แข่งขันกับผู้เล่นรายใหญ่ได้
อย่างไรก็ตาม ทั้งสามกลยุทธ์ต้องมีระบบสนับสนุนควบคู่กัน ไม่ว่าจะเป็นเครื่องมือ AI ที่มีราคาเข้าถึงได้ ข้อมูลที่มีคุณภาพ ทักษะที่นำไปใช้กับธุรกิจได้จริง แพลตฟอร์มที่เชื่อถือได้ และกติกาที่รองรับการใช้งานอย่างรับผิดชอบ
ความร่วมมือคือแรงส่งให้เติบโต
ซิกเว่ระบุว่า การเปลี่ยนผ่านของ SME ต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ องค์กรขนาดใหญ่ พันธมิตรด้านเทคโนโลยี และผู้ประกอบการ
สำหรับทรูมุ่งสนับสนุนให้ธุรกิจขนาดเล็กเข้าถึงและใช้งาน AI ได้จริง ผ่านการลดข้อจำกัดด้านต้นทุนและการพัฒนาทักษะ โดยเสนอ True AI Hub รวมโมเดล AI มากกว่า 50 ตัวไว้ในแพลตฟอร์มเดียว พร้อมแพ็กเกจเริ่มต้น 399 บาทต่อผู้ใช้ต่อเดือน โดยไม่ต้องลงทุนก้อนใหญ่ล่วงหน้า และช่วยลดความยุ่งยากในการสมัครใช้บริการ AI หลายราย
ด้านการพัฒนาบุคลากร ทรูร่วมมือกับเครือเจริญโภคภัณฑ์ Arise Ventures Group, AWS และ Amazon โดยตั้งเป้าสร้างขีดความสามารถด้าน AI ให้คนไทย 3 ล้านคน พร้อมพัฒนาระบบนิเวศสนับสนุนผู้ประกอบการและสตาร์ทอัพ
ซิกเว่ยังเสนอให้ภาครัฐและเอกชนร่วมกันออกแบบกรอบธรรมาภิบาล AI ที่คุ้มครองผู้ใช้งานโดยไม่ปิดกั้นการเติบโต รวมถึงพื้นที่ทดลอง หรือแซนด์บ็อกซ์ ที่เปิดให้ SME ทดสอบการใช้งานอย่างปลอดภัยก่อนขยายผล โดยระบุว่าประสบการณ์จากการลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์สะท้อนให้เห็นว่า เทคโนโลยีมักพัฒนาเร็วกว่ากฎระเบียบ
Access Partnership ประเมินว่า การนำ AI มาใช้อาจสร้างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจให้ธุรกิจไทยได้อย่างน้อย 2.6 ล้านล้านบาทภายในปี 2573 แต่การกระจายประโยชน์ดังกล่าวต้องมีระบบที่ช่วยให้ผู้ประกอบการทุกขนาดเข้าถึงและนำเทคโนโลยีไปใช้ได้
ซิกเว่สรุปส่งท้ายว่า หัวใจของการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจ AI จึงอยู่ที่การเชื่อมโครงสร้างพื้นฐานเข้ากับการใช้งานจริง เพิ่มผลิตภาพของ SME และต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เป็นสินค้าและบริการที่เข้าถึงตลาดได้กว้างขึ้น เพื่อให้การลงทุนสร้างผลต่อรายได้ โอกาสทางธุรกิจ และคุณภาพชีวิตของคนไทยในระยะยาว
