สมาคมนักวิเคราะห์การลงทุน (IAA) เดินหน้ายกระดับมาตรฐานวิชาชีพนักวิเคราะห์การลงทุนไทย ประกาศทิศทางใหม่เพื่อสอดรับการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมการเงินและตลาดทุน คุมเข้มเกณฑ์การใช้ AI
ประเด็นสำคัญ
ไพบูลย์ นลินทรางกูร นายกสมาคมนักวิเคราะห์การลงทุน (IAA) เปิดเผยว่า ทาง IAA กำลังเดินหน้ายกระดับมาตรฐานวิชาชีพนักวิเคราะห์การลงทุนไทยให้สอดรับกับการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมการเงินและตลาดทุน ภายใต้แนวคิด ‘ยกระดับนักวิเคราะห์ไทย สู่มาตรฐานใหม่’ ผ่านการพัฒนาศักยภาพบุคลากร การกำหนดมาตรฐานวิชาชีพ และการสร้างความเชื่อมั่นต่อผู้ลงทุนและสาธารณชน โดยได้ดำเนินโครงการที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ไว้หลากหลายโครงการ
ในการขับเคลื่อนเพื่อส่งเสริมการพัฒนาความรู้และทักษะอย่างต่อเนื่อง สมาคมฯ ได้พัฒนาหลักสูตรอบรมเพื่อการต่ออายุใบอนุญาตนักวิเคราะห์การลงทุนที่ออกแบบให้ตอบโจทย์การทำงานของนักวิเคราะห์โดยเฉพาะ ครอบคลุมทั้งองค์ความรู้ด้านการวิเคราะห์หลักทรัพย์ จริยธรรมวิชาชีพ กฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนประเด็นใหม่ที่ส่งผลต่อการประกอบวิชาชีพ โดยนับตั้งแต่ตุลาคม 2568 ถึง กรกฎาคม 2569 มีผู้เข้ารับการอบรมแล้วจำนวน 325 คน ลงทะเบียนล่วงหน้าอีก 100 คน และอยู่ระหว่างการอบรมเพิ่มเติมอีกกว่า 150 คน
นอกจากนี้ สมาคมฯ ได้ดำเนินโครงการพัฒนานักวิเคราะห์รุ่นใหม่จำนวน 34 คน ภายใต้โครงการทุนอบรมหลักสูตรพัฒนาความรู้และทักษะด้านการสื่อสารต่อสาธารณชนและสื่อมวลชน สำหรับนักวิเคราะห์การลงทุน ซึ่งจัดร่วมกับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ณ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของนักวิเคราะห์รุ่นใหม่ให้มีความพร้อมในด้านการสื่อสาร และการนำเสนอข้อมูลต่อสาธารณะ รวมถึงการพัฒนาทักษะการให้สัมภาษณ์และการสื่อสารผ่านสื่อต่าง ๆ เพื่อเพิ่มบทบาทของนักวิเคราะห์ไทยในฐานะแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือของตลาดทุน
ลุยคุมเข้มคุณภาพบทวิเคราะห์ ประกาศเกณฑ์ใช้ AI-ESG
ด้านสมบัติ นราวุฒิชัย เลขาธิการสมาคมนักวิเคราะห์การลงทุน กล่าวว่า IAA ได้ประกาศ หลักเกณฑ์การใช้ AI ในการจัดทำบทวิเคราะห์ที่มีคุณภาพ เพื่อใช้ AI เป็นเครื่องมือสนับสนุนการทำงาน โดยยังคงยึดหลักความรับผิดชอบ ความโปร่งใส ความถูกต้องของข้อมูล และการใช้ดุลยพินิจของนักวิเคราะห์เป็นสำคัญ เพื่อรักษามาตรฐานและความน่าเชื่อถือของบทวิเคราะห์ในยุคเทคโนโลยี
หลักเกณฑ์การจัดทำบทวิเคราะห์ที่มีคุณภาพของสมาคมฯ มีการกำหนดรายละเอียดขั้นต่ำแยกตามรายด้าน ดังนี้
ก. ด้านวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐาน
- การศึกษาข้อมูลรอบด้าน ผลงานการวิเคราะห์ต้องมาจากการศึกษาข้อมูลที่เกี่ยวข้องอย่างรอบคอบ เพียงพอ และมีการสอบทานข้อมูล
- เนื้อหาสำคัญในบทวิเคราะห์รายบริษัท (Company Report) ที่นำเสนอต่อนักลงทุน อย่างน้อยควรประกอบไปด้วย
- การปฏิสัมพันธ์กับบริษัทจดทะเบียน: มีการเข้าสัมภาษณ์ หรือติดต่อขอข้อมูลจากผู้บริหาร หรือ IR ของบริษัทที่ทำการวิเคราะห์ทุก ๆ ประมาณ 3 เดือน เว้นแต่เหตุสุดวิสัย ซึ่งต้องเปิดเผยให้ทราบถึงข้อจำกัดการใช้ข้อมูลดังกล่าว อันเนื่องจากการติดต่อขอข้อมูลในช่วงประมาณ 3 เดือนล่าสุดไม่ได้
- ข้อมูลแนวโน้มธุรกิจ โครงการอนาคต และความคืบหน้าล่าสุด
- ประมาณการทางการเงินอย่างน้อย 2 ปี ได้แก่ EPS, DPS, รายได้, กำไรสุทธิ และ D/E RATIO
- วิธีการประเมินมูลค่าหุ้น ตัวเลขที่เลือกใช้ ที่มาของการใช้ค่าตัวเลขดังกล่าว และผลประเมิน
- ระบุถึงความเสี่ยงที่สามารถเป็นไปได้ ที่จะมีผลต่อมูลค่าหุ้นที่ประเมินไป (ถ้ามี)
- การวิเคราะห์ประเด็น ESG ในกรณีเป็นบทวิเคราะห์ฉบับเต็ม ให้มีการวิเคราะห์ประเด็นสำคัญด้าน ESG ในส่วนที่เกี่ยวข้องและมีผลกับการดำเนินธุรกิจของบริษัทในมุมต่าง ๆ ดังนี้
- ทำข้อสรุปให้ผู้อ่านทราบว่าบริษัทนั้น ๆ มีการดำเนินการอะไรบ้าง ในส่วนที่มีผลช่วยลดความเสี่ยงของ ESG ผลดังกล่าวเห็นได้อย่างชัดเจนหรือไม่
- การดำเนินการด้าน ESG ดังกล่าว มีส่วนเสริมศักยภาพการแข่งขัน การเพิ่มรายได้ให้บริษัทได้ชัดเจนหรือไม่ อย่างไร
- ให้ข้อมูล ESG Rating ของ SET หรือ Rating ที่ตนได้จัดทำขึ้นมาใส่ในบทวิเคราะห์
- คำแนะนำและความเห็นของนักวิเคราะห์ที่มีทฤษฎีวิชาการรองรับ มีเหตุผลชัดเจนและตรงประเด็น
- ระบบควบคุมคุณภาพงานวิเคราะห์ขั้นต่ำ ฝ่ายวิเคราะห์ต้องมีหลักเกณฑ์ขั้นต่ำประกอบด้วย
- มีข้อมูลการทำธุรกิจของบริษัทและภาพรวมของอุตสาหกรรม
- มีการทำโมเดลทางการเงินประกอบการวิเคราะห์ และกำหนดสมมติฐานที่ใช้ในการวิเคราะห์
- จำนวนบริษัทที่วิเคราะห์เฉลี่ยต่อนักวิเคราะห์ไม่เกิน 15 บริษัท เว้นแต่จะมีกระบวนการทำงานเข้ามาสนับสนุนการทำงานอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งต้องมีบทวิเคราะห์รายบริษัทตามมาตรฐาน
- เกณฑ์การใช้ AI การใช้ AI เข้าช่วยในการจัดทำบทวิเคราะห์นั้น จะต้องเป็นเพียงการช่วยเหลืองานนักวิเคราะห์ โดยที่นักวิเคราะห์ยังคงต้องลงนามเป็นผู้เขียนบทวิเคราะห์ และรับผิดชอบตรวจทานความถูกต้องและคุณภาพงาน
- มีทฤษฎีและเหตุผลที่เป็นมาตรฐานและใช้อย่างต่อเนื่อง หากมีการเปลี่ยนแปลงจะต้องมีการเปิดเผยในบทวิเคราะห์
- มีการติดตามผลการดำเนินงานและทำการทบทวนการวิเคราะห์อย่างสม่ำเสมอ รวมถึงกรณีเมื่อมีข่าวที่ส่งผลกระทบต่อบริษัท
- มีระบบการกลั่นกรองตรวจสอบบทวิเคราะห์ก่อนที่จะเผยแพร่
- มีระบบการจัดเก็บข้อมูลที่ใช้ในการวิเคราะห์และบทวิเคราะห์เพื่อเก็บข้อมูลย้อนหลังไม่น้อยกว่า 2 ปี
มาตรฐานการขึ้นทะเบียนและการว่าจ้างภายนอก (Outsourcing)
- นักวิเคราะห์ในสังกัดของบริษัทหลักทรัพย์ไทยต้องได้รับการขึ้นทะเบียนจากสำนักงาน ก.ล.ต. และต้องเป็นสมาชิกสมาคมนักวิเคราะห์การลงทุน
- กรณีใช้นักวิเคราะห์ต่างประเทศ (บริษัทเครือข่าย/ผู้ถือหุ้นต่างประเทศ หรือจ้างทำบทวิเคราะห์): นักวิเคราะห์ต้องสังกัดผู้ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ต่างประเทศที่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานกำกับดูแลที่เป็นสมาชิกของ IOSCO โดยนักวิเคราะห์ต่างประเทศไม่จำเป็นต้องขึ้นทะเบียนสมาชิกสมาคมฯ เอง แต่บริษัทหลักทรัพย์ไทยผู้ใช้บทวิจัยต้องเป็นสมาชิกสมาคมฯ และดูแลให้บทวิเคราะห์มีคุณภาพตามหลักเกณฑ์ของสมาคมฯ
- กรณีว่าจ้างบริษัทอื่นในประเทศไทย บริษัทที่รับจ้างต้องได้รับอนุญาตจากสำนักงาน ก.ล.ต. และต้องเป็นสมาชิกสมาคมฯ รวมถึงตัวนักวิเคราะห์ของบริษัทที่รับจ้างก็ต้องมีใบอนุญาตขึ้นทะเบียนจากสำนักงาน ก.ล.ต. และเป็นสมาชิกสมาคมฯ เช่นกัน
ข. ด้านการวิเคราะห์ทางเทคนิค
- การอ้างอิงทางวิชาการ การวิเคราะห์ทางเทคนิคจะต้องมีทฤษฎีหรือผลการทดสอบวิจัยมารองรับ และให้ผู้อ่าน/ผู้ฟังสามารถเข้าใจได้ว่าใช้ทฤษฎีหรือผลการทดสอบวิจัยใดมาวิเคราะห์
- เนื้อหาบทวิเคราะห์เทคนิคขั้นต่ำ อย่างน้อยควรประกอบด้วย
- มีกราฟราคาตลอดจน Indicators ในช่วงระยะเวลาครอบคลุมกับเนื้อหา หรือได้เขียนอธิบายสัญญาณทางเทคนิคประกอบการวิเคราะห์
- แสดงแนวรับ แนวต้านที่อธิบายถึงที่มาได้
- คาดการณ์แนวโน้มถัดไปโดยมีเหตุผลทางหลักวิชาทางเทคนิคประกอบ
- ข้อห้ามเรื่องสภาพคล่อง ต้องไม่ใช้การวิเคราะห์ทางเทคนิคกับหุ้น/หลักทรัพย์ที่ไม่มีสภาพคล่องในการซื้อขายเพียงพอ
- เกณฑ์การใช้ AI การใช้ AI เข้าช่วยทำการวิเคราะห์ทางเทคนิค จะต้องมีนักวิเคราะห์ทางเทคนิคตรวจทานความถูกต้อง และรับผิดชอบโดยลงนามเป็นผู้เขียนบทวิเคราะห์
- มาตรฐานบุคลากรและการว่าจ้าง ผู้ทำหน้าที่วิเคราะห์ทางเทคนิคต้องได้รับการขึ้นทะเบียนจากสำนักงาน ก.ล.ต. และเป็นสมาชิกสมาคมฯ ตลอดจนมีเกณฑ์ควบคุมด้านการใช้นักวิเคราะห์ต่างประเทศและการว่าจ้างบริษัทภายนอกในลักษณะเดียวกับด้านปัจจัยพื้นฐาน
ค. การจัดโครงสร้างสายงานวิเคราะห์
สมาคมฯ เน้นย้ำโครงสร้างเชิงระบบว่า สายงานวิเคราะห์ควรมีความเป็นอิสระจากฝ่ายงานหารายได้ เพื่อให้นักวิเคราะห์สามารถวิเคราะห์วิจัยตามความเป็นจริง ไม่ถูกกดดันแทรกแซงจากฝ่ายหารายได้ต่าง ๆ และต้องมีพื้นที่ทำงานที่เป็น Chinese Wall อย่างชัดเจน
เปิดตัวเครื่องหมายรับรอง IAA ต่อท้ายชื่อ สัญลักษณ์ใหม่การันตีคุณภาพวิชาชีพ
อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือ การเปิดตัวเครื่องหมายรับรอง IAA สำหรับสมาชิกนักวิเคราะห์การลงทุนที่มีคุณสมบัติครบถ้วน เพื่อเป็นสัญลักษณ์แสดงถึงการเป็นนักวิเคราะห์การลงทุนที่มีใบอนุญาต ผ่านประสบการณ์กับทีมวิเคราะห์ที่มีคุณภาพ และเป็นผู้มีมาตรฐาน คุณธรรม และพัฒนาความรู้อย่างต่อเนื่อง โดยมีแนวทางการใช้เครื่องหมายรับรอง มีผลตั้งแต่วันที่ 6 สิงหาคม 2569 เป็นต้นไป ดังนี้
- คุณสมบัติผู้มีสิทธิใช้เครื่องหมายรับรอง IAA ต้องครบถ้วนทุกข้อ
- เป็นสมาชิกของสมาคมนักวิเคราะห์การลงทุน และเป็นมาแล้วไม่น้อยกว่า 1 ปี
- เป็นผู้ได้รับใบอนุญาตนักวิเคราะห์การลงทุนตามหลักเกณฑ์ที่สำนักงาน ก.ล.ต. กำหนด
- มีประสบการณ์ทำงานวิเคราะห์หลักทรัพย์ไม่น้อยกว่า 1 ปี ในฝ่ายวิเคราะห์ของบริษัทที่เป็นสมาชิกตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) หรือบริษัทสมาชิกตลาดสัญญาซื้อขายล่วงหน้า (TFEX) โดยมีหลักฐานชัดเจน
- ไม่มีประวัติการกระทำผิดด้านจริยธรรมหรือการถูกลงโทษทางจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพที่มีผลกระทบต่อความเหมาะสม
- การอบรมต่อเนื่องพ้นกำหนดปี 2571 ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2571 เป็นต้นไป สมาชิกผู้ใช้เครื่องหมายรับรอง IAA ต้องผ่านการอบรมต่ออายุใบอนุญาต (Refresher Course) ตามที่สมาคมฯ กำหนดเท่านั้น ไม่น้อยกว่า 15 ชั่วโมงในรอบระยะเวลา 2 ปี ให้สอดคล้องกับประกาศของสำนักงาน ก.ล.ต.
- วิธีการแสดงเครื่องหมาย
- ใช้อักษร IAA ต่อท้ายชื่อ-สกุล เช่น นายสมชาย ใจดี, IAA หรือ Somchai Jaidee, IAA
- ใช้ตราสัญลักษณ์ (Logo) ของสมาคมฯ ต่อท้ายชื่อ-สกุล ตามแบบที่กำหนด
- กรณีมีคุณวุฒิอื่นร่วมด้วย เช่น AISA หรือ CISA ให้แสดงเครื่องหมาย IAA ก่อน แล้วตามด้วยคุณวุฒิอื่น เช่น นายสมชาย ใจดี, IAA, CISA
- การรักษาสิทธิ สมาชิกต้องดำรงคุณสมบัติตลอดเวลา หากขาดคุณสมบัติ ให้สิทธิสิ้นสุดลงนับแต่วันที่ขาดคุณสมบัติ โดยให้คำตัดสินของคณะกรรมการสมาคมถือเป็นที่สุด
ภายในงานยังได้มีการประกาศรายชื่อสมาชิกผู้ได้รับสิทธิใช้เครื่องหมายรับรอง IAA รุ่นแรกอย่างเป็นทางการ (อัปเดต ณ วันที่ 4 สิงหาคม 2569) ซึ่งผู้ลงทุนสามารถติดตามและตรวจสอบรายชื่ออัปเดตเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ของสมาคมฯ (https://www.iaathai.org/)
ครั้งแรกของวงการ รางวัลนักวิเคราะห์ขวัญใจสื่อมวลชน
สมาคมฯ ยังได้เปิดตัว โครงการรางวัลนักวิเคราะห์ผู้ส่งเสริมความรู้ทางการลงทุนผ่านสื่อ หรือ นักวิเคราะห์ขวัญใจสื่อ ภายใต้งาน IAA Best Analyst Awards ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่เปิดโอกาสให้ผู้สื่อข่าวสายเศรษฐกิจและตลาดทุนร่วมลงคะแนนคัดเลือกนักวิเคราะห์ที่มีความโดดเด่นด้านการสื่อสารข้อมูล ความน่าเชื่อถือ ความรวดเร็ว และการให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ เพื่อเชิดชูบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงข้อมูลข่าวสารระหว่างภาคธุรกิจ ตลาดทุน และประชาชน
สมาคมนักวิเคราะห์การลงทุนเชื่อมั่นว่า การดำเนินโครงการต่าง ๆ ในครั้งนี้จะเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับมาตรฐานวิชาชีพนักวิเคราะห์ไทย สร้างความเชื่อมั่นและส่งเสริมให้ตลาดทุนไทยเติบโตอย่างมีคุณภาพ โปร่งใส และยั่งยืน
