วันนี้ (11 กรกฎาคม) จากกรณีที่ทางการไทยขัดขวาง จาง ซิ่น เยี่ยน (Zhang Xin Yan) วัย 54 ปี นักรณรงค์เพื่อประชาธิปไตยชาวจีนและสมาชิกกลุ่ม ‘Hong Kong Parliament’ ไม่ให้เดินทางไปลี้ภัยยังประเทศแคนาดา และนำตัวไปกักขังที่สถานกักกันคนต่างด้าว (ตม. สวนพลู) ในข้อหาอยู่เกินกำหนด (Overstay) เมื่อวันที่ 9 กรกฎาคมที่ผ่านมานั้น
สรศักดิ์ สมรไกรสรกิจ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน ได้แสดงความกังวลอย่างยิ่งต่อการกระทำของรัฐบาลไทย โดยชี้ว่า เป็นการทำลายโอกาสในการแสวงหาความปลอดภัยของผู้ลี้ภัย และเสี่ยงที่จะนำไปสู่การผลักดันส่งกลับประเทศจีน ซึ่งเธอตกเป็นผู้ต้องหาคดีความมั่นคงและมีค่าหัวสูงถึง 200,000 ดอลลาร์ฮ่องกง ซึ่งถือเป็นการกระทำที่ขัดต่อหลักมนุษยธรรมและบรรทัดฐานสากลอย่างร้ายแรง ใน 3 ประเด็นหลัก คือ
- ละเมิดกฎหมายจารีตประเพณีระหว่างประเทศ: แม้ไทยไม่ได้เป็นภาคีอนุสัญญาผู้ลี้ภัย ค.ศ.1951 แต่หลักการห้ามผลักดันกลับ ถือเป็นกฎหมายจารีตประเพณีที่ทุกรัฐต้องปฏิบัติตาม การใช้ข้อหา Overstay มาจับกุมผู้ที่ประเทศที่สามตอบรับแล้ว จึงเป็นการเพิกเฉยต่อสถานะผู้ลี้ภัยทางการเมือง
- ฝ่าฝืนกฎหมายภายในประเทศ: การส่งตัวกลับในลักษณะนี้ ถือเป็นการฝ่าฝืน พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ.2565 มาตรา 13 อย่างชัดเจน ที่ห้ามมิให้รัฐขับไล่หรือส่งบุคคลกลับไปเผชิญอันตรายหรือการซ้อมทรมาน
- ทำลายความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ: การขัดขวางไม่ให้เดินทางไปแคนาดาทั้งที่แคนาดาตอบรับการตั้งถิ่นฐานแล้ว เป็นการปฏิบัติที่ไร้หลักการ ตอกย้ำภาพลักษณ์ว่ารัฐบาลพร้อมละทิ้งพันธกรณีทางจริยธรรมเพื่อเอาใจมหาอำนาจ ซึ่งจะทำให้ประเทศไทยยิ่งแปลกแยกจากสังคมโลก
สรศักดิ์ยังเสนอข้อเรียกร้องต่อรัฐบาลไทยว่า
- ปล่อยตัวและอนุญาตให้ ‘จาง ซิ่น เยี่ยน’ เดินทางไปแคนาดาทันที ยุติการขัดขวางและห้ามส่งกลับประเทศจีนเด็ดขาด
- หยุดใช้กฎหมายคนเข้าเมืองเป็นเครื่องมือละเมิดสิทธิ เลิกปฏิบัติต่อผู้แสวงหาที่ลี้ภัยในฐานะผู้เข้าเมืองผิดกฎหมาย และไม่โอนอ่อนต่อแรงกดดันภายนอก
- บังคับใช้ พ.ร.บ. ป้องกันการทรมานฯ มาตรา 13 อย่างจริงจัง เพื่อเป็นเกราะคุ้มครองผู้แสวงหาที่ลี้ภัยทุกคนจากการถูกส่งกลับไปจองจำ ทรมาน และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต
- สร้างกลไกรับรองสถานะและพำนักชั่วคราว เพื่อให้ผู้ลี้ภัยที่รอเดินทางไปประเทศที่สามมีสถานะทางกฎหมายที่ถูกต้อง
