เวลาพูดถึง ‘ฮอร์โมน’ คนทั่วไปมักเชื่อมโยงกับเรื่องใกล้ตัวอย่างฮอร์โมนที่ทำให้เกิดสิว ฮอร์โมนความสุข รวมไปถึง ฮอร์โมนเพศ แต่ความจริงแล้วฮอร์โมนในร่างกายมีมากกว่า 50 ชนิด ทำหน้าที่เป็นผู้ส่งสารเคมีจากต่อมต่างๆ เพื่อประสานการทำงานของเซลล์ อวัยวะ และระบบต่างๆ ให้สมดุล ตั้งแต่การนอนหลับ การเติบโต การย่อยอาหาร ไปจนถึงอารมณ์ หากฮอร์โมนเกิดความไม่สมดุล อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพและส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวันโดยที่เราไม่รู้ตัว
ลองสังเกตดูก็ได้ว่า พออายุเปลี่ยนไป จากที่เคยมีพลังทำงานติดต่อกันหลายชั่วโมง กลายเป็นหมดพลังตั้งแต่บ่าย หรือจากที่เคยหลับสนิทก็ตื่นกลางดึกอยู่บ่อยๆ ไปจนถึงสายออกกำลังกายอาจเริ่มสังเกตว่าการสร้างกล้ามเนื้อเป็นเรื่องที่ยากขึ้นมากๆ เพราะหนึ่งในตัวแปรสำคัญคือ ‘ฮอร์โมน’ ที่เปลี่ยนแปลงไป
การเข้าใจและรู้จัก ‘ฮอร์โมน’ อย่างลึกซึ้ง จึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้เราสามารถวางแผนสุขภาพและออกแบบชีวิตได้อย่างที่ต้องการ โดยเฉพาะปัจจุบัน คนให้ความสำคัญกับสุขภาพของตัวเองในเชิงรุกมากขึ้น หันมาดูแลสุขภาพแบบองค์รวมทั้งกายและใจที่เน้นการป้องกันก่อนป่วย ‘Longevity’ จึงกลายเป็นเรื่องของคนทุกวัยที่อยากมีคุณภาพชีวิตที่ดี
ภัทราลักษณ์ คงถาวร ผู้จัดการประจำประเทศไทย บริษัท เบซินส์ เฮลธ์แคร์ (ไทยแลนด์) จำกัด บอกว่า โจทย์ที่ท้าทายคือ ทำอย่างไรเราถึงจะมีชีวิตยืนยาวอย่างมีคุณภาพ
“เวลาที่เราพูดว่า ป้องกันย่อมดีกว่ารอให้เจ็บป่วยค่อยรักษา หัวใจสำคัญคือ การทำความเข้าใจการเปลี่ยนแปลงของร่างกายก่อน ซึ่งตัวชี้วัดสุขภาพและคุณภาพชีวิตเป็นเรื่องใกล้ตัวที่เรามักมองข้าม ไม่ว่าจะเป็นคุณภาพการนอน สมดุลของอารมณ์ พลังงานในร่างกาย และพลังใจในการใช้ชีวิต ซึ่ง ‘สมดุลของฮอร์โมน’ คือหนึ่งในกลไกสำคัญที่เกี่ยวข้อง และเป็นเทรนด์สุขภาพที่กำลังถูกพูดถึงในวงกว้าง”
เมื่อเทรนด์ขยับมาในทิศทางนี้ทำให้ ‘นิยามของสุขภาพที่ดี’ และรูปแบบการดูแลตัวเองของคนยุคนี้ มองลึกไปกว่าร่างกายที่ปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ แต่ต้องเต็มเปี่ยมไปด้วย ‘พลังกาย’ และ ‘พลังใจ’ ในการใช้ชีวิต
“สมัยก่อนเราบอกว่า การไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ แต่ตอนนี้มันคือการใช้ชีวิตได้ตามที่ต้องการ เช่น ออกไปเที่ยวได้นานๆ ออกกำลังกายได้ยาวๆ พลังในการทำงานไม่ลด เพราะหลายคนเจอกับสภาวะที่ ‘ใจสู้แต่กายไม่ไหว’ ตรงนี้เองที่ทำให้เราต้องย้อนกลับมาตั้งคำถามว่า สาเหตุที่แท้จริงที่ซ่อนอยู่ภายใต้ความเหนื่อยล้าเหล่านั้นคืออะไร”
‘ฮอร์โมน’ รหัสลับสุขภาพที่ใกล้ตัวกว่าที่คิด
ภัทราลักษณ์ บอกว่า อารมณ์ คุณภาพการนอน พลังกาย สมาธิ หรือน้ำหนักตัว ล้วนได้รับอิทธิพลจากฮอร์โมน
ยกตัวอย่าง ‘ฮอร์โมนความสุข’ ที่เราได้ยินกันบ่อยๆ เช่น โดปามีน เซโรโทนิน ออกซิโทซิน และเอ็นดอร์ฟิน นอกจากนี้ยังมี ฮอร์โมนเพศ ทั้งฮอร์โมนเอสโตรเจน ที่เสมือนน้ำพุแห่งความเยาว์วัยของผู้หญิง และฮอร์โมนเทสโทสเทอโรน หรือฮอร์โมนพลังหนุ่มของผู้ชาย เมื่อไรก็ตามที่ฮอร์โมนเหล่านี้ไม่สมดุลอาจส่งผลให้รู้สึกซึมเศร้า เบื่อหน่าย อ่อนเพลีย หรือหงุดหงิดง่ายโดยไม่มีเหตุผล ส่งผลกระทบไปถึงคุณภาพการนอน ความอยากอาหาร สมาธิ ระดับพลังงานในร่างกาย และความสัมพันธ์
“เราเชื่อเสมอว่าฮอร์โมนเป็นตัวแปรสำคัญที่เชื่อมโยงกับปัจจัยพื้นฐานของชีวิต แต่ในประเทศไทยยังมีข้อจำกัดของความรู้เรื่องฮอร์โมนเยอะมาก โดยเฉพาะเมื่อคนคิดว่าฮอร์โมนเกี่ยวข้องแค่วัยที่เปลี่ยนไป และการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนขึ้นอยู่กับอายุที่เพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่จริงๆ แล้ว ยังเชื่อมโยงกับไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตที่เร่งรีบ ความเครียด และการพักผ่อนไม่เพียงพอ ก็ส่งผลกระทบต่อสมดุลของฮอร์โมนด้วยเช่นกัน ซึ่งข้อมูลเหล่านี้มักจำกัดอยู่แค่บุคลากรทางการแพทย์ หรือข้อมูลที่เผยแพร่ออกไปตามโซเชียลมีเดียก็ไม่ครบถ้วน ไม่ถูกต้อง และไม่เป็นปัจจุบัน”
ภัทราลักษณ์ อธิบายเพิ่มเติมว่า ‘ฮอร์โมนบำบัด’ จะถูกแยกออกเป็น 2 แกน คือ เรื่องของการรักษา เช่น การประคับประคองการตั้งครรภ์ อีกส่วนคือการ ‘คงไว้ซึ่งพลังของชีวิต’ ที่ประกอบด้วยร่างกาย อารมณ์ และจิตใจ หรือการเติมฮอร์โมนในกรณีที่จำเป็น
จุดเริ่มต้นคือการเข้าใจก่อนว่าฮอร์โมนมีบทบาทอย่างไร สิ่งที่เราเรียกว่า ‘สุขภาพดี’ หรือ ‘คุณภาพชีวิตที่ดี’ หมายถึงการใช้ชีวิตได้อย่างเต็มศักยภาพ ทั้งร่างกายและจิตใจ เช่น อยากออกกำลังกายต่ออีก 20 นาที หรือจากเดิน 40 นาที พัฒนาไปเป็นวิ่งได้ 40 นาที นั่นคือการเพิ่มพลังกายและพลังใจให้สอดคล้องกัน
ฮอร์โมนที่เบซินส์ เฮลธ์แคร์ผลิต วิจัย และพัฒนา มีบทบาทตั้งแต่เริ่มตั้งครรภ์ วัยเจริญพันธุ์ ไปจนถึงวัยหมดประจำเดือนในผู้หญิง ในส่วนฮอร์โมนในผู้ชายเอง ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน
“ปัญหาคือผู้ชายมักขาดข้อมูลหรือไม่สนใจว่าพลังงานที่ถดถอยนั้นเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนตัวเองด้วย แต่ถ้าเรามีความรู้และข้อมูลเกี่ยวกับฮอร์โมนมากขึ้น ก็สามารถใช้ข้อมูลเหล่านั้นปรึกษากับบุคลากรทางการแพทย์ แล้วนำฮอร์โมนมาเป็นส่วนหนึ่งของการบำบัดเพื่อเสริมคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น”
‘เบซินส์ เฮลธ์แคร์’ ยกระดับ Quality of Life ภายใต้ ‘Standard of Care’
เมื่อ ‘ฮอร์โมน’ เป็นเรื่องที่คนทุกช่วงวัยต้องทำความเข้าใจอย่างถูกต้องเพื่อสร้างบรรทัดฐานใหม่ของการดูแลสุขภาพเชิงลึกในระยะยาวและเป็นพื้นฐานของ Well‑being
เบซินส์ เฮลธ์แคร์ ดำเนินงานโดยยึดองค์ความรู้ด้านฮอร์โมนที่พัฒนาอย่างต่อเนื่องมากกว่าศตวรรษ จึงมุ่งมั่นที่จะสร้างความเข้าใจถึงความสำคัญของฮอร์โมนทั้งในการรักษาและส่งเสริมคุณภาพชีวิต โดยทำงานร่วมกับบุคลากรทางการแพทย์ ส่งเสริมการสื่อสารที่ถูกต้อง เพื่อให้คนไทยดูแลตัวเองได้เหมาะสมและยั่งยืน
ภัทราลักษณ์ บอกว่า การพูดถึงฮอร์โมนจะไม่ใช่แค่เรื่องทางการแพทย์ซับซ้อนอีกต่อไป แต่จะยกระดับเป็นมิติไลฟ์สไตล์และคุณภาพชีวิต (Quality of Life) ในวงกว้าง เพื่อให้ทุกคนออกแบบชีวิตให้สมดุลและมีพลังได้จริง
“สิ่งที่เรายึดถือคือการทำงานตาม Standard of Care ในระดับสากล ที่รวมองค์ความรู้ด้านข้อมูลเข้ากับการดูแลแบบเฉพาะบุคคล (Personalized Care) เลือกใช้ฮอร์โมนที่เหมาะกับความต้องการของแต่ละบุคคล เพื่อคืนสมดุลคุณภาพชีวิตให้พวกเขากลับมาใช้ชีวิตได้ดีขึ้นอย่างยั่งยืน”
เบซินส์ เฮลธ์แคร์ ยังวางตัวเองเป็น ‘Hormone Partner’ ที่แตกต่างจากคู่แข่งในตลาดด้วยผลิตภัณฑ์กลุ่ม Body-identical Hormone ซึ่งมีโครงสร้างเหมือนกับฮอร์โมนตามธรรมชาติของมนุษย์ นอกจากนี้ยังเป็นผู้บุกเบิกนวัตกรรมฮอร์โมนชนิดทารายแรก ได้รับความไว้วางใจและวางจำหน่ายในสถานพยาบาลครอบคลุมทั่วประเทศ ไม่ว่าจะเป็นโรงพยาบาล โรงเรียนแพทย์ โรงพยาบาลรัฐบาล โรงพยาบาลเอกชน และคลินิกชั้นนำ
“นอกจากการส่งมอบความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเรื่องฮอร์โมน หัวใจสำคัญที่เราพยายามสื่อสารคือ ความเชื่อมโยงระหว่างฮอร์โมนกับสุขภาพแบบองค์รวม (Well-being) เราอยากให้คนปรับมุมมองใหม่ว่า การดูแลฮอร์โมนคือส่วนหนึ่งของแนวคิด Health Span หรือการมีอายุยืนอย่างมีคุณภาพ เพราะหากรอจนร่างกายทรุดโทรมแล้วค่อยมารักษา นั่นอาจไม่ใช่คำตอบของ Longevity เราอยากให้ทุกคนเริ่มสังเกตตัวเองตั้งแต่เนิ่นๆ ว่าอาการผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ นั้นเกี่ยวข้องกับสมดุลฮอร์โมนหรือไม่ สำหรับคนที่ใส่ใจสุขภาพ นอกเหนือจากการตรวจเช็กระดับน้ำตาลหรือไขมันในเลือดแล้ว คุณควรตั้งคำถามกับตัวเองด้วยว่า ตอนนี้สภาวะฮอร์โมนของฉันยังสมดุลหรือไม่?
เพื่อช่วยให้คนทั่วไปเข้าถึงความรู้เรื่องฮอร์โมนได้ง่ายขึ้น เบซินส์ เฮลธ์แคร์ จึงพัฒนา เว็บไซต์ besins-healthcare.co.th พร้อม ‘แบบประเมินสุขภาพฮอร์โมนเบื้องต้น’ สำหรับผู้ชายและผู้หญิง ซึ่งข้อมูลและเกณฑ์การวัดผลทั้งหมดมาจาก Standard of Care หรือมาตรฐานการดูแลฮอร์โมนทั้งชายและหญิง โดยเราทำงานร่วมกับบุคลากรทางการแพทย์อย่างใกล้ชิดเพื่อใช้เป็นเครื่องมือที่ช่วยสังเกตอาการและวินิจฉัยสภาวะฮอร์โมนเพศในเบื้องต้นได้อย่างน่าเชื่อถือ
“บทบาทของเราไม่ได้จบลงแค่การให้ข้อมูล แต่เราต้องการนำทางไปสู่ช่องทางที่ถูกต้อง หลังทำแบบทดสอบเสร็จ ระบบจะช่วยชี้เป้าโรงพยาบาลหรือคลินิกที่มีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านสุขภาพชาย-หญิงใกล้บ้าน เพื่อให้เขาได้รับการปรึกษาจากแพทย์ที่มีความชำนาญการในการใช้ฮอร์โมนโดยตรง”
และในวัน ‘World Hormone Day’ ซึ่งตรงกับวันที่ 24 เมษายนของทุกปี ก็เป็นอีกหนึ่งหมุดหมายสำคัญของ เบซินส์ เฮลธ์แคร์ ที่จะส่งต่อความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาทของฮอร์โมนให้ครอบคลุม ทั้งในกลุ่มบุคลากรทางการแพทย์และบุคคลทั่วไปที่สนใจดูแลตัวเอง
“เนื่องในโอกาส World Hormone Day เราเดินหน้ารณรงค์ให้คนไทยตระหนักถึงความสำคัญของฮอร์โมนภายใต้แคมเปญ ‘Hormones Matter’ สุขภาพดีเริ่มที่ใส่ใจฮอร์โมน โดยกิจกรรมหลักของเราเน้นไปที่การขับเคลื่อนผ่าน 3 องค์ประกอบสำคัญ คือ การทำงานร่วมกับทีมแพทย์ตั้งแต่ระดับพื้นฐาน การจัดเวิร์กชอปเพื่อถ่ายทอดความรู้ให้แก่ผู้ที่สนใจโดยตรง และการผลิตคอนเทนต์ที่น่าเชื่อถือ มีความถูกต้องทางวิชาการ แต่ย่อยง่ายและเข้าถึงได้จริง เช่น วิดีโอ Animation ซีรีส์วิดีโอ Podcast ซึ่งแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางมาให้ความรู้และคำแนะนำอย่างเข้าใจง่าย การผสมผสานทั้ง 3 องค์ประกอบนี้ จะช่วยให้ผู้คนเกิดความตระหนักรู้และเข้าใจเรื่องฮอร์โมนในเชิงลึก จนสามารถนำไปปรับใช้กับการดูแลร่างกายของตัวเองได้อย่างเป็นรูปธรรม”
ตั้งเป้าเป็นจิ๊กซอว์สำคัญที่เติมเต็ม Health Ecosystem ของไทย โดยเฉพาะเรื่อง ‘ฮอร์โมน’
ภัทราลักษณ์ บอกว่า ความท้าทายในฐานะ ผู้จัดการประจำประเทศไทย บริษัท เบซินส์ เฮลธ์แคร์ (ไทยแลนด์) จำกัด ยังคงเป็นเรื่องของการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องทั้งฝั่งผู้บริโภคและบุคลากรทางการแพทย์
“เรื่องแรกคือ การต่อสู้กับข้อมูลที่ไม่ถูกต้องบนโซเชียลมีเดีย เช่น อายุเยอะฮอร์โมนเปลี่ยนไม่ต้องปรับอะไรแค่ทำใจรับสภาพ หรืองานวิจัยปี 2000 ที่บอกว่าฮอร์โมนทำให้เกิดมะเร็งในผู้หญิง ปัจจุบันสิ่งเหล่านี้ถูกพิสูจน์แล้วว่าไม่ได้เกิดกับทุกฮอร์โมน แต่เฉพาะที่ไม่ใช่ Body-identical Hormone
จากงานวิจัยขนาดใหญ่ในช่วงต้นทศวรรษ 2000 ทำให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับการใช้ฮอร์โมนทดแทนในผู้หญิง อย่างไรก็ตาม ข้อมูลทางการแพทย์ในปัจจุบันชี้ให้เห็นว่า ความเสี่ยงดังกล่าวไม่ได้เกิดกับฮอร์โมนทุกชนิด แต่ขึ้นอยู่กับชนิดของฮอร์โมน ขนาด วิธีการใช้ ระยะเวลา และความเหมาะสมของแต่ละบุคคล
อีกทั้ง US FDA หรือ องค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา ก็เพิ่งมีการยกเลิกคำเตือน Black Box Warnings ที่เคยติดบนยาในกลุ่มฮอร์โมนทดแทนมากว่า 20 ปี โดยยืนยันว่าฮอร์โมนทดแทนไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ มะเร็งเต้านม หรือภาวะสมองเสื่อม เมื่อตรวจประเมินและใช้ในกลุ่มที่เหมาะสม
การใช้ฮอร์โมนทดแทนมีประโยชน์มาก เมื่อเทียบกับความเสี่ยงของโรคบางอย่าง อาทิ โรคกระดูกบาง กระดูกพรุน หัวใจหลอดเลือด เมตาโบลิกหรือโรคอ้วน เป็นต้น นั่นคือการบ้านที่ต้องแก้ก่อนว่า หนึ่ง ฮอร์โมนปลอดภัย สอง สามารถเลือกใช้โดยปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทำ Personalized Hormone จะยิ่งเพิ่มความปลอดภัย ซึ่งฮอร์โมนทุกประเภทต้องใช้ภายใต้คำแนะนำแพทย์ เพื่อความเหมาะสมและผลลัพธ์ที่ดีที่สุดในแต่ละบุคคล”
“อีกเรื่องคือ ในฐานะบริษัทเวชภัณฑ์ ต้องทำงานกับบุคลากรทางการแพทย์ด้วยการให้ข้อมูลที่ถูกต้อง เพื่อสร้าง Health literacy ที่มีคุณภาพ ถูกต้อง เข้าใจได้ง่ายและเข้าถึงได้เพื่อส่งเสริมการตัดสินใจด้านสุขภาพที่ดี ระหว่างบุคลากรทางการแพทย์และผู้รับคำปรึกษา”
เมื่อถามถึงเป้าหมายของ เบซินส์ เฮลธ์แคร์ ในอีก 3-5 ปีข้างหน้า ภัทราลักษณ์บอกว่า ตั้งเป้าที่จะเป็นจิ๊กซอว์สำคัญที่เติมเต็ม Health Ecosystem ของไทย โดยเฉพาะเรื่อง ‘ฮอร์โมน’ อันเป็นกลไกที่สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของสุขภาพ
“นอกจากจะเป็น ‘Hormone Partner’ เรายังอยากพัฒนาบทบาทไปสู่การเป็น ‘Reference Point’ เรื่องการใช้ฮอร์โมน เมื่อคนไทยต้องการข้อมูลเชิงลึก พวกเขาจะนึกถึงเราก่อนเสมอ ทั้งความรู้ที่ถูกต้อง แนวทางการดูแลที่เหมาะสม และการเข้าถึงบริการร่วมกับแพทย์อย่างมีมาตรฐาน”
“เป้าหมายของเรายังสอดคล้องกับพันธกิจขององค์กร ‘By your side, for life’ พร้อมเคียงข้างทุกมิติของชีวิต เพราะการใช้ชีวิตเต็มที่ในแบบที่ตัวเองเลือกเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด หากทุกคนเข้าใจว่าสมดุลฮอร์โมนช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างไร ก็จะมีสุขภาพดีได้ยาวนานและมีคุณภาพในทุกวัย” ภัทราลักษณ์กล่าวทิ้งท้าย
