วันนี้ (2 มีนาคม) ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร นำคณะสื่อมวลชนลงพื้นที่ติดตามความคืบหน้าการปรับปรุงระบบสัญญาณไฟจราจรบริเวณแยกพระโขนง พร้อมเน้นย้ำวิสัยทัศน์ในการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาเมือง โดยเฉพาะวิกฤตจราจรที่สะสมมาอย่างยาวนาน ด้วยการยกระดับระบบควบคุมสัญญาณไฟจากรูปแบบเดิม (Fixed Time) สู่ระบบอัจฉริยะ (Adaptive Control)
การลงพื้นที่ในครั้งนี้ มี วิศณุ ทรัพย์สมพล รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร พร้อมด้วยผู้บริหารสำนักการจราจรและขนส่ง ผู้อำนวยการเขตคลองเตย ผู้แทนกองบังคับการตำรวจจราจร นำโดย พล.ต.ต.ธวัช วงศ์สง่า รองผู้บัญชาการตำรวจนครบาล (รอง ผบช.น.) และเจ้าหน้าที่ สน.คลองตัน ร่วมให้ข้อมูลและสาธิตการทำงานของระบบ
ระบบ Adaptive Control จะทำงานผ่านกล้อง CCTV และใช้เทคโนโลยีประมวลผลภาพ (Image Processing) ในการตรวจจับปริมาณรถยนต์แบบเรียลไทม์ ก่อนส่งข้อมูลเข้าสู่ตู้ควบคุมที่ขับเคลื่อนด้วยอัลกอริทึมชุดใหม่ ทำให้สัญญาณไฟจราจรมี สมองกลสามารถคิด วิเคราะห์ และปรับเปลี่ยนเวลาไฟเขียว-ไฟแดงได้เองตามสถานการณ์จริงบนท้องถนน
กรุงเทพมหานครได้สรุปข้อเปรียบเทียบการทำงานระหว่างระบบเดิมและระบบใหม่ ดังนี้
หลักการทำงาน: ระบบเดิมจะตั้งเวลาไฟเขียว-ไฟแดงตายตัวตามรอบที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ในขณะที่ระบบใหม่จะปรับระยะเวลาอัตโนมัติตามปริมาณรถจริงในแต่ละทิศทางแบบทันที
ความสอดคล้องกับสภาพจราจร: ระบบเดิมไม่สามารถตอบสนองต่อชั่วโมงเร่งด่วน หรือปริมาณรถที่เพิ่ม-ลดกะทันหันได้ ส่วนระบบใหม่จะใช้วิธีวิเคราะห์ความหนาแน่นและความยาวแถวคอยล่วงหน้าก่อนถึงแยกประมาณ 150 เมตร เพื่อจัดสรรเวลาให้เหมาะสมที่สุด
การแก้ปัญหาจราจรติดขัด: ระบบเดิมมักพบปัญหาปล่อยไฟเขียวทิ้งเปล่า (Lost Green Time) และรถติดค้างขวางกลางแยก (Grid Lock) แต่ระบบใหม่มีฟังก์ชันป้องกันรถขวางแยก หากตรวจพบว่าด้านหน้าระบายรถไม่ได้ จะทำการตัดไฟเขียวทันที
ประสิทธิภาพที่วัดผลได้: ระบบเดิมมักก่อให้เกิดความล่าช้าสะสมสูง ต่างจากระบบใหม่ที่สามารถลดความล่าช้าได้เฉลี่ย 10–41% (ตัวอย่างเช่น แยกสามเหลี่ยมดินแดง ลดความล่าช้าได้ถึง 41% และ แยกพระโขนง สามารถลดเวลารอจาก 12 นาที เหลือเพียง 5–6 นาที)
ผลกระทบต่อประชาชน: ระบบเดิมทำให้ประชาชนเสียเวลาโดยไม่จำเป็น สิ้นเปลืองพลังงาน และเพิ่มมลพิษจากการจอดรถติด ในขณะที่ระบบใหม่ช่วยประหยัดเวลาเดินทาง ลดการใช้น้ำมัน ลดการปล่อยไอเสีย และเพิ่มความคล่องตัวให้กับโครงข่ายถนน
สำหรับทิศทางการดำเนินงานในปี 2569 กรุงเทพมหานครเตรียมขยายผลการติดตั้งระบบ Adaptive Control เพิ่มเติมอีก 50 ทางแยก และมีแผนระยะยาวที่จะติดตั้งต่อเนื่องอีก 20 ทางแยก โดยจะมุ่งเน้นไปที่จุดตัดสำคัญที่เชื่อมต่อกันเป็นโครงข่ายถนน เพื่อให้การบริหารจัดการสัญญาณไฟมีความสอดประสานกันทั้งระบบ
ด้าน รองผู้ว่าฯ กทม. ระบุเพิ่มเติมว่า แม้จะมีระบบอัจฉริยะแล้ว แต่ขณะนี้ยังคงจำเป็นต้องมีเจ้าหน้าที่ตำรวจประจำในบางทางแยก เพื่อคอยอำนวยความสะดวกในกรณีที่มีรถฉุกเฉินหรือเกิดอุบัติเหตุรถเสียขวางทาง อย่างไรก็ตาม ระบบนี้ได้ใช้หลักวิทยาศาสตร์และการคำนวณตัวเลขที่แม่นยำ ซึ่งในอนาคต กทม. มีแนวทางที่จะพัฒนาระบบให้สามารถรับข้อมูลและตัดสินใจเปิดทางให้กับรถฉุกเฉินได้โดยอัตโนมัติ
ขณะที่ พล.ต.ต.ธวัช กล่าวสนับสนุนว่า การนำระบบ Adaptive มาใช้ ช่วยแบ่งเบาภาระของเจ้าหน้าที่ตำรวจจราจรได้อย่างมาก ทำให้การจราจรในช่วงเวลาเร่งด่วนมีความคล่องตัวและระบายรถได้ดีกว่าเดิม ซึ่งจะช่วยให้ตำรวจสามารถนำเวลาไปมุ่งเน้นภารกิจด้านการบังคับใช้กฎหมายจราจรในมิติอื่นได้อย่างเต็มที่มากขึ้น
ชัชชาติ กล่าวย้ำในช่วงท้ายว่า ระบบดังกล่าวไม่สามารถแก้ไขปัญหารถติดได้ 100% หากปราศจากความร่วมมือจากประชาชนในการเคารพกฎจราจรและหันมาใช้ระบบขนส่งสาธารณะ ระบบนี้เป็นเพียงหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญ ซึ่ง กทม. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จะต้องเดินหน้านำเทคโนโลยีมาใช้ควบคู่ไปกับการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง เช่น การออกใบสั่งและการเอาผิดผู้ละเมิดกฎจราจร เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตการเดินทางของคนกรุงเทพฯ อย่างยั่งยืนต่อไป
