อันโตนิโอ กูเตอร์เรส เลขาธิการองค์การสหประชาชาติ (UN) ออกมาประกาศเตือนว่า UN กำลังเสี่ยงล่มสลายทางการเงินในอนาคตอันใกล้ (Imminent Financial Collapse) อันเนื่องมาจาก ‘วิกฤตสภาพคล่องที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์’ โดยมีสาเหตุหลักอย่างน้อย 3 ประการที่เชื่อมโยงกัน ได้แก่
📍 1. การไม่ชำระค่าธรรมเนียมของประเทศสมาชิก โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา
ปัญหาหลักเกิดจากการที่ประเทศสมาชิกไม่ปฏิบัติตามพันธกรณีในการจ่ายค่าบำรุงสมาชิก (Assessed Contributions) สถานการณ์นี้รุนแรงขึ้นอย่างมาก เมื่อสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนรายใหญ่ที่สุดของ UN (รับผิดชอบ 22% ของงบประมาณหลัก) ‘ปฏิเสธที่จะจ่ายเงินสมทบ’ สำหรับงบประมาณปกติในปี 2025 และเสนอให้งบปฏิบัติการรักษาสันติภาพเพียง 30% ของงบที่กำหนดไว้
โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้นำประเทศถอนตัวออกจากหน่วยงานของ UN ถึง 31 แห่งก่อนหน้านี้ โดยอ้างว่าเป็นการสิ้นเปลืองภาษีประชาชนชาวอเมริกันและต่อต้านกระแสโลกาภิวัตน์ ทรัมป์ยังระบุว่า องค์กรเหล่านั้นไม่สอดคล้องกับผลประโยชน์แห่งชาติของสหรัฐฯ
ทำให้ภายในสิ้นปี 2025 สหรัฐฯ มียอดค้างชำระค่าธรรมเนียมสูงเป็นประวัติการณ์ถึง 1.57 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
📍 2. กฎระเบียบทางการเงินที่ขัดแย้งกับความเป็นจริง (Kafkaesque Cycle)
กูเตอร์เรสระบุว่า UN กำลังติดอยู่ในวงจรที่ไร้เหตุผล หรือที่เรียกว่า ‘Kafkaesque Cycle’ เนื่องจากกฎระเบียบขององค์กรที่ระบุว่า UN ต้องคืนเงินงบประมาณที่ ‘ใช้ไม่หมด’ ให้กับประเทศสมาชิก
ปัญหาคือ ‘เงินที่ใช้ไม่หมด’ นั้น แท้จริงแล้วคือเงินที่ UN ไม่เคยได้รับมาตั้งแต่ต้น เพราะสมาชิกจำนวนหนึ่งไม่ยอมจ่าย ทำให้ UN ไม่สามารถนำเงินนั้นไปดำเนินโครงการได้
ผลจากกฎข้อนี้ทำให้ UN ต้องควักเนื้อคืนเงินหลายล้านดอลลาร์ที่ตนเองไม่มีอยู่จริงให้กับสมาชิก เช่น ในการประเมินงบปี 2026 UN ถูกบังคับให้คืนเงินถึง 227 ล้านดอลลาร์ ทั้งที่ยังเก็บเงินจำนวนนั้นไม่ได้
📍 3. ความร่วมมือพหุภาคีและเงินช่วยเหลือจากต่างประเทศ ‘ที่มีแนวโน้มลดลง’
วิกฤตนี้ไม่ได้เกิดจากสหรัฐฯ เพียงประเทศเดียว แต่ประเทศอื่นๆ เช่น สหราชอาณาจักรและเยอรมนี ก็ได้ประกาศลดเงินช่วยเหลือต่างประเทศลงอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งกระทบต่อการทำงานของ UN อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
นอกจากนี้ ยังมีความพยายามทางการเมืองที่จะลดบทบาทของ UN ลง โดยทรัมป์ ได้จัดตั้ง ‘คณะกรรมการแห่งสันติภาพ’ (Board of Peace) ซึ่งถูกมองว่าอาจเข้ามาทำหน้าที่แทน UN ในบางด้าน หรือบั่นทอนความมั่นคงขององค์กรระหว่างประเทศที่มีมาอย่างยาวนานนี้
ส่วนมุมผลกระทบที่เกิดขึ้นแล้วนั้น เพื่อพยายามรักษาสภาพคล่อง สำนักงานใหญ่ที่เจนีวาต้องปิดบันไดเลื่อนและลดความร้อนของเครื่องทำความร้อน ขณะที่หน่วยงานด้านสิทธิมนุษยชนขาดแคลนทุนในการส่งเจ้าหน้าที่ไปตรวจสอบการละเมิดสิทธิฯ และโครงการช่วยเหลือทางมนุษยธรรมในพื้นที่วิกฤต เช่น อัฟกานิสถานและซูดาน ก็จำเป็นต้องปรับลดหรือยุติการให้บริการลง
เลขาธิการ UN เตือนว่า หากประเทศสมาชิกไม่จ่ายเงินให้ครบและตรงเวลา หรือไม่มีการปฏิรูปกฎระเบียบทางการเงินอย่างเร่งด่วน เงินสดขององค์กรอาจหมดลงภายในเดือนกรกฎาคมนี้
ภาพ: Selcuk Acar / Anadolu via Getty Images
อ้างอิง:
