State of the Union ครั้งแรกของทรัมป์ 2.0 มีอะไรน่าจับตามอง

โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกามีกำหนดจะขึ้นแถลงนโยบายประจำปี (State of the Union) ต่อสภาคองเกรสอย่างเป็นทางการครั้งแรก หลังกลับมารับตำแหน่งสมัยที่สองในคืนวันอังคารนี้ (24 กุมภาพันธ์) ตามเวลาท้องถิ่น ซึ่งจะตรงกับช่วงเช้าวันพุธของประเทศไทย ซึ่งคาดว่าทรัมป์จะใช้เวทีนี้ เป็นเวทีชูความสำเร็จในขวบปีแรกของรัฐบาลทรัมป์ 2.0

การแถลงนโยบายประจำปี ได้เปลี่ยนผ่านจากการเป็นเพียงการส่งรายงานสั้นๆ ของประธานาธิบดีต่อสภาคองเกรสในยุคเริ่มแรก มาเป็นเวทีถ่ายทอดสดช่วงไพรม์ไทม์ที่มีความตึงเครียดและสะท้อนความแตกแยกทางการเมืองอย่างชัดเจน

ในระยะหลัง นอกจากการแถลงนี้มักเต็มไปด้วยการเผชิญหน้าและการประท้วงที่กลายเป็นประเด็นดราม่าทางการเมืองแล้ว เวทีนี้ยังเคยถูกใช้เพื่อประกาศ ‘จุดเปลี่ยนทางนโยบาย’ ที่สำคัญในหน้าประวัติศาสตร์สหรัฐฯ อีกด้วย

วาระสำคัญที่น่าจับตามอง

1. การเผชิญหน้าระหว่างทรัมป์และศาลสูงสุดสหรัฐฯ เรื่อง ‘กำแพงภาษี’

ถือเป็นไฮไลต์สำคัญที่สุด เนื่องจากเพียง 4 วันก่อนการแถลงนโยบายประจำปี ศาลสูงสุดสหรัฐฯ มีมติ 6-3 ซึ่งรวมถึงผู้พิพากษาที่ทรัมป์แต่งตั้งเอง 2 คน สั่ง ‘ระงับอำนาจ’ ของประธานาธิบดีในการขึ้นภาษีศุลกากรฝ่ายเดียวในภาวะฉุกเฉินทางเศรษฐกิจ โดยชี้ว่าเป็นอำนาจของสภาคองเกรส นี่คือ ‘ความพ่ายแพ้ครั้งใหญ่’ ต่อนโยบายเศรษฐกิจและเครื่องมือต่อรองทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ทรัมป์โปรดปราน

สิ่งที่น่าจับตามองคือ ทรัมป์จะต้องเผชิญหน้ากับเหล่าผู้พิพากษาศาลสูงสุดที่มาร่วมฟังการแถลง และก่อนหน้านี้เขายืนกรานว่าจะหาทางนำมาตรการภาษีกลับมาใช้และอาจผลักดันให้สูงขึ้นกว่าเดิม

2. วิกฤตชัตดาวน์และปัญหาผู้อพยพ

ขณะนี้หลายหน่วยงานของรัฐบาลสหรัฐฯ กำลังเผชิญการปิดชัตดาวน์ เนื่องมาจากความขัดแย้งกับพรรคเดโมแครตเรื่องงบประมาณตรวจคนเข้าเมือง ซึ่งมีชนวนเหตุมาจากการที่เจ้าหน้าที่รัฐบาลกลางสังหารพลเมืองอเมริกัน 2 คน ท่ามกลางกระแสความไม่พอใจของประชาชนต่อยุทธวิธีการเนรเทศผู้อพยพที่รุนแรง ต้องจับตาดูว่า กระแสความไม่พอใจเหล่านี้จะส่งผลกระทบจนนำไปสู่การปรับเปลี่ยนแนวนโยบายของทรัมป์หรือไม่

3. ความตึงเครียดทางทหารกับอิหร่าน

สหรัฐฯ กำลังระดมกำลังทหารทั้งเรือบรรทุกเครื่องบิน เครื่องบินขับไล่ และเครื่องบินสอดแนม เพื่อเสริมกำลังรบในภูมิภาคตะวันออกกลาง เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับปฏิบัติการทางทหารที่อาจเกิดขึ้นในอิหร่าน หากการเจรจาเรื่องยุติโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านไม่ประสบผลสำเร็จ โดยประเด็นนี้มีความสุ่มเสี่ยงทางการเมือง เพราะอาจสร้างความไม่พอใจให้กับฐานเสียงของทรัมป์เองที่ไม่สนับสนุนการแทรกแซงทางทหารในต่างประเทศ แม้ทรัมป์จะเผยว่า การโจมตีที่จะเกิดขึ้นอาจเป็นไปในลักษณะ ‘จำกัดวงโจมตี’ ก็ตาม

4. ภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว

แม้ทรัมป์คาดหวังจะนำเสนอตัวเลขเศรษฐกิจเชิงบวก แต่รัฐบาลสหรัฐฯ กลับต้องเผชิญกับข้อเท็จจริงที่ว่าการเติบโตของ GDP ‘ชะลอตัวกว่าที่คาดการณ์ไว้’ และประชาชนชาวอเมริกันจำนวนมากยังคงรู้สึกว่า สภาพเศรษฐกิจในปัจจุบัน ‘ไม่ได้เอื้อประโยชน์’ ต่อตนเอง

5. การคว่ำบาตรจากพรรคเดโมแครต

สมาชิกสภาคองเกรสพรรคเดโมแครตกลุ่มหนึ่งประกาศว่าจะไม่เข้าร่วมฟังการแถลงนโยบายประจำปีครั้งนี้ของทรัมป์ แต่จะออกไปจัดแรลลี่ประท้วงนโยบายของทรัมป์ที่ด้านนอกแทน โดยหลังจากทรัมป์แถลงจบ อบิเกล สแปนเบอร์เกอร์ ผู้ว่าการรัฐเวอร์จิเนียจากพรรคเดโมแครตจะเป็นผู้กล่าวตอบโต้ตามธรรมเนียมทางการเมือง

6. ประเด็นอื้อฉาวอื่นๆ ที่กำลังคุกรุ่น

รัฐบาลสหรัฐฯ ภายใต้การนำของทรัมป์ 2.0 ยังเผชิญกับความโกรธเคืองจากกลุ่มนักเคลื่อนไหว ‘Make America Healthy Again’ ที่ต่อต้านคำสั่งเพิ่มการผลิตสารกำจัดวัชพืช (Glyphosate) ภายในประเทศ รวมถึงคดีอื้อฉาวของ เจฟฟรีย์ เอปสตีน ผู้ต้องหาคดีอาชญากรรมทางเพศ ที่ยังคงเป็นกระแสกดดันอย่างต่อเนื่อง และเกี่ยวโยงกับบุคคลสำคัญระดับโลกจำนวนไม่น้อย ซึ่งหนึ่งในนั้นก็มีชื่อของทรัมป์รวมอยู่ด้วยเช่นเดียวกัน

แฟ้มภาพ: Mandel Ngan / Reuters

อ้างอิง:

FYI

ตามธรรมเนียมสหรัฐฯ ใน ‘ปีแรกของการรับตำแหน่ง’ (เช่น ปี 2017 และ 2025) ประธานาธิบดีจะขึ้นแถลงต่อรัฐสภา แต่จะไม่เรียกว่า ‘State of the Union’ อย่างเป็นทางการ โดยจะเรียกว่า ‘Address Before a Joint Session of Congress’ แทน ทำให้ในวันที่ 24 กุมภาพันธ์นี้ จึงเป็น ‘State of the Union’ อย่างเป็นทางการครั้งแรกของทรัมป์ สมัยที่สอง