กกร. เผยผลสำรวจเอกชน 89.1% สะท้อนปัญหาคอร์รัปชันทวีความรุนแรง ชี้สถานการณ์แย่ลงในรอบ 3 ปี พบประสบการณ์ตรงการเรียกรับผลประโยชน์ยังสูง ทั้งเงินใต้โต๊ะ การใช้ตัวกลาง และกระทบต้นทุนสัญญารัฐ ราว 11-15% พร้อมเปิด 10 หน่วยงานเสี่ยงสินบนสูงสุด
ประเด็นสำคัญ
วันที่ 14 พ.ค. 2569 คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) โดยคณะทำงาน Zero Corruption: กกร. และเพื่อนไม่ทน เปิดเผยผล ‘การสำรวจความคิดเห็นของภาคเอกชนเกี่ยวกับความโปร่งใสในการปฏิบัติราชการของภาครัฐ’
โดยสำรวจตัวอย่างผู้บริหารและตัวแทนภาคธุรกิจ จำนวน 401 ราย ทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 26 มีนาคม-10 เมษายน 2569 พบว่า ปัญหาคอร์รัปชันยังคงเป็นวิกฤตเชิงโครงสร้างที่บั่นทอนสภาพแวดล้อมทางธุรกิจของไทยอย่างรุนแรง
โดย 89.1% ของภาคธุรกิจระบุว่าคอร์รัปชันเป็นอุปสรรค (ปานกลางถึงมากที่สุด) ต่อการดำเนินธุรกิจ ขณะที่ 51.2% มองว่า แนวโน้มคอร์รัปชันแย่ลงเมื่อเทียบกับ 3 ปีที่ผ่านมา และ 51% ระบุว่า ความยุ่งยากในการติดต่อราชการ ‘เพิ่มขึ้น’ ขณะที่มีเพียง 3% ที่บอกว่า ‘ลดลง’
ประเด็นสำคัญจากผลการสำรวจประสบการณ์ตรงของภาคธุรกิจ
- 60.9% ของผู้ขออนุญาตจากหน่วยงานรัฐพบการสื่อเป็นนัยหรือร้องขอสิ่งตอบแทนในการยื่นขออนุญาต ‘ครั้งล่าสุด’
- 45.9% ของบริษัทยืนยันว่าเคยจ่ายเงิน ของขวัญ หรือผลประโยชน์แก่เจ้าหน้าที่รัฐเพื่ออำนวยความสะดวก
- 37.3% ยืนยันว่าอุตสาหกรรมของตนต้องจ่ายเงินพิเศษเพื่อให้ได้สัญญาภาครัฐ เฉลี่ย 11-15% ของมูลค่าสัญญา
- รูปแบบสินบนที่พบบ่อยที่สุด เงินสด (46.6%) ของขวัญ/เลี้ยงรับรอง (23.1%) และการบริจาค/สปอนเซอร์ (18.7%)
- ในการประกวดราคาครั้งล่าสุด พบสัญญาณน่ากังวล 27.3% มีบุคคลอ้างว่า ‘ช่วยให้ชนะ’ และ 27.3% ได้รับ ‘ใบ้’ ว่าควรใช้ตัวกลาง/ที่ปรึกษาบางราย
- สาเหตุหลักที่ภาคธุรกิจยอมจ่ายสินบน ขั้นตอนซับซ้อน (29.1%), กฎหมายเปิดช่องดุลพินิจมากเกินไป (25.0%), แก้ปัญหาจากการทำผิดระเบียบ (18.8%)
- 52.3% ของภาคธุรกิจไม่มีความเชื่อมั่นในช่องทาง Whistleblowing ของรัฐ นอกจากนี้แล้ว 43.7% ระบุว่า ‘ไม่กล้าร้องเรียนเลย’ แม้จะพบการเรียกรับผลประโยชน์
จัดอันดับหน่วยงานตามความเสี่ยงสินบน
ผลสำรวจรอบนี้เป็นครั้งแรกที่เปิดเผยข้อมูลระดับหน่วยงาน ประกอบด้วย (1) อัตราการเสนอสิ่งตอบแทนต่อจำนวนครั้งที่ติดต่อ และ (2) มูลค่าเฉลี่ยสินบนต่อครั้ง
เปิดชื่อหน่วยงานที่มีอัตรา ‘เสนอให้สิ่งตอบแทน’ สูงสุด 10 อันดับ
10 หน่วยงานที่มี ‘มูลค่าสินบนเฉลี่ยสูงสุด’ (จำนวนเงินที่เสนอให้ต่อครั้ง)
ทั้งนี้ ข้อเรียกร้องเชิงนโยบายของ กกร. มาตรการที่ภาคธุรกิจต้องการมากที่สุดคือ การนำระบบ E-Government/E-Procurement มาใช้ลดการพบปะระหว่างเจ้าหน้าที่กับเอกชน ตามด้วยการเพิ่มโทษผู้ทุจริตและการปฏิรูประเบียบให้โปร่งใส และสิ่งที่รัฐบาลต้องให้ความสำคัญเพื่อ ‘ถอนรากถอนโคน’ ปัญหาสินบนและทุจริต คือ การปฏิรูปกฎหมายลดขั้นตอน (Regulatory Guillotine) การเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ (Open Data/Open Contracting) เช่น TOR ผลการประมูล และงบประมาณโครงการให้ประชาชน ตรวจสอบได้โดยไม่ต้องร้องขอ
พจน์ อร่ามวัฒนานนท์ ประธานคณะทำงานฯและประธานกรรมการสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ในวันที่ 15 พ.ค.นี้ คณะทำงาน Zero Corruption: กกร. และเพื่อนไม่ทน จะประชุมหารือกับ ปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี เพื่อกำหนดแนวทางความร่วมมือแก้ไขปัญหาคอร์รัปชันที่ฝังรากลึกในสังคมไทย โดยเราเตรียมข้อเสนอแนวทางการแก้ปัญหาที่อยากให้ภาครัฐดำเนินการอย่างเร่งด่วน
ทั้งนี้ ผลสำรวจครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า “ปัญหาคอร์รัปชันไม่ใช่เป็นเพียงประเด็นด้านธรรมาภิบาลเท่านั้น หากแต่เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบเศรษฐกิจ ต้นทุนธุรกิจ ความเชื่อมั่นนักลงทุน ตลอดจนขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว”
ตัวเลขที่ปรากฏในวันนี้จึงถือเป็นสัญญาณสำคัญที่ทุกภาคส่วนควรตระหนัก และร่วมกันผลักดันให้เกิดการแก้ไขอย่างจริงจังและต่อเนื่อง กกร. เชื่อมั่นว่า ความโปร่งใสต้องเริ่มต้นจากการยอมรับข้อเท็จจริง
ภาพ: Shutterstock AI Generator
