ปัญหาการ ‘ฮั้วเลือก สว.’ เคยถูกคาดการณ์ไว้ล่วงหน้าตั้งแต่ 9 ปีที่แล้ว ในการพิจารณาของสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) สมัย คสช. ซึ่งเคยประเมินไว้ว่าระบบลงคะแนนเลือกกันเองมีช่องโหว่ให้พรรคการเมืองสามารถใช้เงิน 5 พันล้านบาทเพื่อยึดทั้งประเทศไทย ผ่านการจัดตั้งกลุ่มผู้สมัคร ‘กามิกาเซ่’ มาร่วมกันลงคะแนน ซึ่งตรงกับพฤติกรรมที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน
ในเวที ‘เจาะลึกหลักฐานคดีโกง สว. ภาค 4: ใบสั่ง เส้นเงิน และสายสัมพันธ์’ จัดโดยคณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมฝ่ายค้าน ปุรวิชญ์ วัฒนสุข อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้นำเสนอข้อมูลจากรายงานการประชุม สนช. ซึ่งมีบันทึกการประเมินว่าระบบดังกล่าวมีช่องโหว่ที่เปิดโอกาสให้พรรคการเมืองใช้เงิน 5,000 ล้านบาทเพื่อควบคุมทั้งประเทศไทย ผ่านการจัดตั้งกลุ่มผู้สมัครแบบหรือ ‘กามิกาเซ่’ หรือที่ปัจจุบันมีพยานใช้คำว่า ‘หน่วยพลีชีพ’ เพื่อมาลงคะแนนตามคำสั่งของ ‘โค้ช’
ปุรวิชญ์บรรยายว่า ตนเองได้ติดตามประเด็นระบบการได้มาซึ่ง สว. ตั้งแต่ปี 2567 และเกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับที่มาของระบบการเลือกกันเอง ปุรวิชญ์ จึงได้ค้นคว้าเอกสารย้อนกลับไปถึงขั้นตอนการร่างรัฐธรรมนูญและการร่างพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ (พ.ร.ป.) ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว.
ข้อมูลปรากฏอยู่ในรายงานการประชุม สนช. ครั้งที่ 68/2560 เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 30 พฤศจิกายน 2560 หน้า 57 ถึง 87 ซึ่งเป็นวาระที่กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) เสนอร่างเข้าสู่การพิจารณาของ สนช.
ในการประชุมดังกล่าว ประธาน กรธ. ชี้แจงหลักการแบ่งผู้สมัครเป็น 20 กลุ่มอาชีพเพื่อให้ สว. เป็นตัวแทนของประชาชนตามสาขาอาชีพ และได้ออกแบบให้มีการคัดเลือกตั้งแต่ระดับอำเภอ จังหวัด และประเทศ รวมถึงการแบ่งกลุ่มเลือกไขว้ เพื่อป้องกันความเสี่ยงในการทุจริตและการฮั้ว
ข้อมูลในรายงานการประชุมระบุว่า สมาชิก สนช. อย่างน้อย 2 รายได้ตั้งข้อสังเกตถึงปัญหาของระบบนี้ สมาชิก สนช. รายแรกประเมินตัวเลขผู้สมัครว่า หากมีผู้เข้ารอบกลุ่มละ 2 คนจาก 20 กลุ่ม ใน 77 จังหวัด จะมีผู้เข้ารอบระดับประเทศจำนวน 3,080 คน เมื่อเข้าสู่กระบวนการแบ่งเป็น 5 สาย แต่ละสายจะมีผู้สมัคร 154 คน รวมเป็นผู้สมัคร 770 คนใน 5 สาย
สมาชิก สนช. คนหนึ่งระบุว่า ผู้สมัครทำการติดต่อบุคคลเพียง 770 คนก็สามารถได้เป็น สว. แล้ว ซึ่งชี้ให้เห็นว่าระบบมีการเอื้อให้เกิดการบล็อกโหวตตั้งแต่ต้น
สมาชิก สนช. อีกรายได้เปรียบเทียบระบบนี้กับการเลือกสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ ปี 2550 และการเลือกสมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ที่เคยใช้ระบบการเลือกกันเองและเกิดปัญหาการบล็อกโหวตและการจัดตั้ง
สมาชิก สนช. รายนี้ประเมินว่า ผู้ที่เข้าสู่กระบวนการจะไม่ลงคะแนนให้ตนเอง นอกจากการรับจ้างและได้รับมอบหมายให้ลงคะแนนให้บุคคลอื่น พรรคการเมืองที่ควบคุมพื้นที่สามารถส่งผู้สมัครลงทุกกลุ่ม กลุ่มละ 100 ถึง 1,000 คน โดยรับผิดชอบค่าสมัครคนละ 2,500 บาท เพื่อเป้าหมายในการลงคะแนนให้บุคคลที่กำหนดไว้
ปุรวิชญ์อ้างอิงข้อมูลจากเอกสารเพิ่มเติมว่า สมาชิก สนช. ได้กล่าวถึงการมีผู้จัดการหรือ ‘โค้ช’ เข้ามาคอยบริหารจัดการผู้สมัครที่ถูกจัดตั้งมาตั้งแต่ระดับอำเภอและถูกจัดเรียงในสายต่างๆ ผู้สมัครในลักษณะนี้ถูกเรียกว่ากลุ่ม ‘กามิกาเซ่’ ซึ่งมีความหมายตรงกับคำว่า ‘พลีชีพ’ ในปัจจุบัน
ผู้สมัครกลุ่มนี้จะลงคะแนนตามที่ตกลงไว้โดยไม่สนใจลงคะแนนให้ตนเอง สมาชิก สนช. ได้ประเมินไว้ในขณะนั้นว่ากระบวนการดังกล่าวอาจใช้เงิน 5,000 ล้านบาทในการ ‘ยึดประเทศไทย’ ผ่านการควบคุมเสียงในวุฒิสภา
ในช่วงท้ายปุรวิชญ์สรุปว่า ระบบการเลือก สว. ที่ถูกออกแบบมาเปิดช่องทางให้เกิดการฮั้วและการจัดตั้ง โดยเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบันเป็นไปตามข้อสังเกตและการคาดการณ์ของสมาชิก สนช. เมื่อ 9 ปีที่แล้ว
