ประชาคมนานาชาติร่วมรำลึกพระกรุณาธิคุณเจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ

UNODC และ TIJ จัดงาน A Legacy of Justice and Compassion ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ กรุงเทพฯ ผู้แทนกว่า 250 คนร่วมรำลึกถึงพระกรณียกิจด้านข้อกำหนดกรุงเทพ การคุ้มครองผู้เปราะบาง และการส่งเสริมหลักนิติธรรม พร้อมยืนยันสานต่อแนวคิด ‘ความยุติธรรมที่มีมนุษย์เป็นศูนย์กลาง’

เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2569 สำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (UNODC) และสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (TIJ) ร่วมจัดงาน A Legacy of Justice and Compassion ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ ถนนราชดำเนินนอก กรุงเทพฯ โดยมีผู้แทนจากองค์การสหประชาชาติ รัฐบาล องค์กรระหว่างประเทศ ภาควิชาการ และผู้ปฏิบัติงานด้านกระบวนการยุติธรรมกว่า 250 คน จาก 17 ประเทศเข้าร่วม

งานดังกล่าวจัดขึ้นเพื่อน้อมรำลึกถึงพระกรุณาธิคุณและพระปณิธานด้านความยุติธรรมของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าพัชรกิติยาภา นเรนทิราเทพยวดี กรมหลวงราชสาริณีสิริพัชร มหาวัชรราชธิดา ผู้ทรงมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมความร่วมมือพหุภาคีด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมทางอาญา การคุ้มครองผู้ที่อยู่ในสถานการณ์เปราะบาง และการเชื่อมโยงหลักนิติธรรมเข้ากับการพัฒนาที่ยั่งยืน รวมถึงการทรงดำรงตำแหน่งทูตสันถวไมตรีของ UNODC ด้านหลักนิติธรรมและระบบยุติธรรมทางอาญาสำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตั้งแต่ปี 2560

‘ความยุติธรรม’ ต้องคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์

Shombi Sharp รองเลขาธิการบริหาร ESCAP ด้านหุ้นส่วนและการประสานงาน กล่าวยกย่องสมเด็จพระเจ้าลูกเธอฯ ในฐานะนักกฎหมาย นักการทูต และนักมนุษยธรรม ผู้ทรงอุทิศพระองค์เพื่อความยุติธรรม ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และความเมตตากรุณา โดยเฉพาะการมีส่วนสำคัญต่อข้อกำหนดกรุงเทพ (Bangkok Rules) และการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ 16 ว่าด้วยสันติภาพ ความยุติธรรม และสถาบันที่เข้มแข็ง

“สมเด็จพระเจ้าลูกเธอฯ ทรงเชื่อมั่นเสมอว่า ความยุติธรรมมิใช่เพียงเรื่องของกฎหมายหรือสถาบัน หากแต่คือการคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ การเปิดโอกาสให้ทุกคน และการร่วมกันทำให้ไม่มีผู้ใดถูกทิ้งไว้เบื้องหลัง”

Sharp ยืนยันว่า ESCAP จะร่วมกับรัฐบาลไทย องค์การสหประชาชาติ และประชาคมระหว่างประเทศ สืบสานอุดมการณ์ด้านความยุติธรรม ความเมตตา และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ซึ่งพระองค์ทรงยึดมั่น

ด้าน Delphine Schantz ผู้แทนภูมิภาค UNODC ประจำเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และแปซิฟิก กล่าวถึงบทบาทของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอฯ ในการยกระดับมาตรฐานสากลด้านกระบวนการยุติธรรมทางอาญา โดยชี้ว่าพระองค์ทรงมองเห็น ‘ความเป็นมนุษย์’ ที่อยู่เบื้องหลังนโยบาย สถาบัน และบทกฎหมาย และทรงทำให้ผู้ร่วมงานรู้สึกว่าได้รับการรับฟัง มีคุณค่า และสามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงได้

ข้อกำหนดกรุงเทพ: จากพระดำริสู่มาตรฐานสากล

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร. กิตติพงษ์ กิตยารักษ์ ประธานกรรมการ TIJ กล่าวว่า แม้หลายคนจะรู้จักสมเด็จพระเจ้าลูกเธอฯ ผ่านข้อกำหนดกรุงเทพ โครงการกำลังใจ TIJ และพระกรณียกิจร่วมกับองค์การสหประชาชาติ แต่แก่นสำคัญเบื้องหลังความสำเร็จเหล่านั้นคือวิธีที่พระองค์ทรงมองผู้คน และพระปรีชาสามารถในการเชื่อมโยงหลักนิติธรรมเข้ากับชีวิต ความยุติธรรมเข้ากับการพัฒนา และประสบการณ์ระดับท้องถิ่นเข้ากับหลักการสากล

“สำหรับพระองค์ ความยุติธรรมจะต้องคงไว้ซึ่งความเป็นมนุษย์เสมอ พระองค์ทรงทำให้ความยุติธรรมมีใบหน้าและหัวใจของความเป็นมนุษย์”

พลตำรวจโท รุทธพล เนาวรัตน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม กล่าวว่า พระกรณียกิจของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอฯ ทำให้สังคมเห็นว่า กระบวนการยุติธรรมมิได้มีหน้าที่เพียงบังคับใช้กฎหมาย แต่ยังต้องสร้างโอกาสและคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ในสถานการณ์เปราะบาง

พระดำริของพระองค์มีส่วนสำคัญต่อการผลักดันข้อกำหนดกรุงเทพ หรือข้อกำหนดสหประชาชาติว่าด้วยการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิงและมาตรการที่มิใช่การคุมขังสำหรับผู้กระทำผิดหญิง ซึ่งสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติรับรองในปี 2553 และนำไปใช้เป็นกรอบอ้างอิงด้านกฎหมายและนโยบายในหลายประเทศ นอกจากนี้ ยังทรงผลักดันแนวทางป้องกันความรุนแรงต่อเด็ก การฟื้นฟูเด็กและเยาวชน ตลอดจนการสร้างโอกาสทางอาชีพและพัฒนาคุณภาพชีวิตในพื้นที่เสี่ยงต่อปัญหายาเสพติดควบคู่กับการบังคับใช้กฎหมาย

ผู้แทนนานาชาติยืนยันสานต่อพระปณิธาน

ภายในงาน ผู้แทนจากกระทรวงการต่างประเทศ คณะทูต องค์กรระหว่างประเทศ และภาคกระบวนการยุติธรรม ร่วมกล่าวถึงพระกรณียกิจด้านการทูต ความร่วมมือพหุภาคี การคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และการฟื้นฟูผู้ที่อยู่ในสถานการณ์เปราะบาง พร้อมเน้นย้ำแนวคิดการมีมนุษย์เป็นศูนย์กลางของความยุติธรรมและการไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

กิจกรรมยังประกอบด้วยถ้อยแถลงจากผู้ที่เคยถวายงานและร่วมขับเคลื่อนพระดำริในหัวข้อ Creating Opportunities, Social Inclusion, and Sustainable Development และ Protecting and Supporting People in Vulnerable Situations โดยมีผู้แทนจาก UNDP, UNICEF, UN Women, คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยคอร์แนล, สถาบัน HEUNI, มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ตลอดจนองค์กรภาคประชาสังคมและหน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมของไทยเข้าร่วม

ผู้ร่วมงานต่างแสดงเจตนารมณ์ที่จะสานต่อพระปณิธาน ผ่านความร่วมมือระหว่างประเทศและการทำงานเพื่อสร้างระบบยุติธรรมที่ครอบคลุม เป็นธรรม และคำนึงถึงความเป็นมนุษย์มากยิ่งขึ้น

ดร. พิเศษ สอาดเย็น ผู้อำนวยการ TIJ กล่าวในช่วงท้ายว่า สมเด็จพระเจ้าลูกเธอฯ ทรงทำให้ผู้ปฏิบัติงานรู้สึกว่างานของตนมีคุณค่า และเชื่อมั่นว่าตนสามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงได้มากกว่าที่คิด ซึ่งสะท้อนภาวะผู้นำที่ตั้งอยู่บนความเข้าอกเข้าใจ

“ผมหวังว่า เราจะมิได้พกพาไปเพียงความทรงจำเกี่ยวกับสมเด็จพระเจ้าลูกเธอฯ หากยังรวมถึงแบบอย่างที่พระองค์ทรงวางไว้ นั่นคือ การเป็นผู้นำด้วยความเข้าอกเข้าใจ และการไม่หลงลืมว่าหลังนโยบายทุกประการล้วนมีผู้คนเป็นศูนย์กลาง”

งาน A Legacy of Justice and Compassion จึงไม่เพียงเป็นวาระแห่งการรำลึก หากยังเป็นการยืนยันร่วมกันของประชาคมด้านความยุติธรรมว่า พระวิสัยทัศน์เรื่องความยุติธรรม ความเมตตา และศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ จะได้รับการสืบสานผ่านนโยบาย สถาบัน และการปฏิบัติทั้งในประเทศไทยและในระดับนานาชาติต่อไป