เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่กฎหมายเกี่ยวกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) จำนวน 4 ฉบับ เมื่อวันที่ 28 สิงหาคมที่ผ่านมา โดยมีสาระสำคัญเกี่ยวกับการปรับปรุงคุณสมบัติของผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้บริหารท้องถิ่น การยกเลิกข้อจำกัดวาระดำรงตำแหน่ง และการแก้ไขลักษณะต้องห้ามกรณีการถือหุ้นสื่อ ซึ่งกฎหมายทั้ง 4 ฉบับมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 29 สิงหาคม 2569 เป็นต้นไป
กฎหมายที่มีการประกาศแก้ไข ได้แก่ พระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น (ฉบับที่ 3), พระราชบัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัด (ฉบับที่ 6), พระราชบัญญัติเทศบาล (ฉบับที่ 15) และพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล (ฉบับที่ 8)
สำหรับคุณสมบัติของผู้สมัครรับเลือกตั้งเป็นผู้บริหารท้องถิ่น กฎหมายฉบับใหม่ได้ปรับลดเกณฑ์อายุขั้นต่ำลง โดยกำหนดให้ผู้สมัครต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 25 ปีนับถึงวันเลือกตั้ง (เว้นแต่กฎหมายจัดตั้ง อปท. ประเภทนั้นจะกำหนดเป็นอย่างอื่น)
ในด้านคุณสมบัติทางการศึกษา มีการกำหนดเกณฑ์ขั้นต่ำไว้ดังนี้:
- นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (นายก อบจ.) และนายกเทศมนตรี: ต้องสำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่าอนุปริญญา ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง หรือเทียบเท่า
- นายกองค์การบริหารส่วนตำบล (นายก อบต.): ต้องสำเร็จการศึกษาไม่ต่ำกว่ามัธยมศึกษาตอนปลาย หรือเทียบเท่า
อย่างไรก็ตาม กฎหมายเปิดช่องให้ผู้ที่ไม่มีวุฒิการศึกษาตามเกณฑ์ข้างต้นยังสามารถลงสมัครได้ หากมีประสบการณ์ทางการเมืองตามที่กฎหมายกำหนด เช่น เคยดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร สมาชิกสภาท้องถิ่น หรือผู้บริหารท้องถิ่นมาก่อน (อาทิ ผู้สมัครนายก อบจ. สามารถใช้ประสบการณ์การเป็นสมาชิกสภาจังหวัดทดแทนได้)
การแก้ไขที่สำคัญอีกประการคือ การยกเลิกเงื่อนไขการจำกัดจำนวนวาระดำรงตำแหน่งของผู้บริหารท้องถิ่น โดยกฎหมายยังคงกำหนดให้วาระการดำรงตำแหน่งของ นายก อบจ., นายกเทศมนตรี และนายก อบต. มีคราวละ 4 ปีนับแต่วันเลือกตั้ง แต่ได้ตัดข้อความที่จำกัดการดำรงตำแหน่งติดต่อกันออกไป ส่งผลให้ผู้ที่ดำรงตำแหน่งในปัจจุบันสามารถลงสมัครรับเลือกตั้งต่อเนื่องได้โดยไม่มีข้อจำกัดเรื่องจำนวนวาระ
นอกจากนี้ กฎหมายได้ปรับปรุงลักษณะต้องห้ามของผู้สมัครในประเด็นการเป็นเจ้าของหรือผู้ถือหุ้นในกิจการสื่อมวลชน โดยระบุชัดเจนว่า ต้องเป็นกิจการหนังสือพิมพ์หรือสื่อมวลชนที่ยังคงมีการดำเนินกิจการอยู่ ซึ่งหมายความว่ากระบวนการพิจารณาจะต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงว่ากิจการสื่อดังกล่าวยังมีการประกอบธุรกิจจริงในปัจจุบันหรือไม่ ไม่ใช่พิจารณาเพียงวัตถุประสงค์ที่ระบุไว้ในเอกสารการจดทะเบียนจัดตั้งบริษัทเท่านั้น
ทั้งนี้ หมายเหตุท้ายกฎหมายระบุถึงเจตนารมณ์ในการแก้ไขพระราชบัญญัติทั้ง 4 ฉบับว่า เพื่อส่งเสริมการแข่งขันทางการเมืองในระดับพื้นที่ เพิ่มการมีส่วนร่วมของประชาชน และสร้างความหลากหลายของบุคคลที่มีสิทธิเข้าสู่สนามเลือกตั้งเป็นผู้บริหารท้องถิ่นในอนาคต
อ้างอิง :
พระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2569
https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/124039.pdf
พระราชบัญญัติองค์การบริหารส่วนจังหวัด (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2569
https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/124015.pdf
พระราชบัญญัติเทศบาล (ฉบับที่ 15) พ.ศ. 2569
https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/124012.pdf
พระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล (ฉบับที่ 8 ) พ.ศ. 2569
https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/124029.pdf
