THE STANDARD LIFE อยากชวนผู้อ่านมาสำรวจเส้นบางๆ ในที่ทำงานยุคใหม่ เพราะหลังๆ มานี้มักมีคอนเทนต์เกี่ยวกับคำว่า Toxic Boss เยอะมากๆ ในโลกออนไลน์ แค่หัวหน้าพูดแรงไปนิด วิจารณ์งานตรงเกินไป หรือกดดันเรื่องเดดไลน์มากหน่อย หลายคนก็รีบติดป้ายว่าเขาเป็นหัวหน้าที่ Toxic ทันที
แต่ในอีกมุมหนึ่ง คำถามที่น่าสนใจก็คือ เราเคยลองแยกแยะจริงๆ หรือยัง
ระหว่าง พฤติกรรมที่เป็นพิษจริงๆ กับ คำวิจารณ์ที่เรารู้สึกไม่สบายใจเมื่อได้ยิน
เพราะความจริงแล้ว Feedback ที่ดี มักไม่ใช่สิ่งที่ฟังแล้วรู้สึกดีเสมอไป
นักจิตวิทยาด้านการทำงานอย่าง Adam Grant ศาสตราจารย์ด้าน Organizational Psychology จาก University of Pennsylvania เคยอธิบายไว้ว่า “การเติบโตในที่ทำงานมักเกิดจากสิ่งที่เรียกว่า Challenge Network หรือกลุ่มคนที่กล้าบอกเราตรงๆ ว่าอะไรที่เรายังทำได้ไม่ดีพอ คนกลุ่มนี้อาจไม่ได้พูดในสิ่งที่เราชอบฟัง แต่พวกเขาช่วยให้เรามองเห็นจุดบอดของตัวเองได้ดีขึ้น”
นั่นทำให้คำถามสำคัญไม่ใช่แค่ว่าหัวหน้า Toxic หรือไม่ แต่คือ สิ่งที่เขาพูด เป็นการทำร้าย หรือเป็นการพยายามทำให้งานดีขึ้น? หัวหน้าที่เป็นพิษจริงๆ มักมีรูปแบบพฤติกรรมที่ค่อนข้างชัดเจน เช่น การบูลี่ตัวตนของลูกน้อง การใช้ความกลัวเป็นเครื่องมือกดดันในการทำงาน การไม่ให้เครดิตผลงานตามความสามารถ หรือการทำให้คนในทีมรู้สึกไร้คุณค่าอย่างต่อเนื่อง นิสัยเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องของมาตรฐานการทำงาน แต่เป็นเรื่องของอำนาจและการควบคุม
ในขณะที่ Feedback ที่ดี แม้จะฟังยาก แต่เป้าหมายของมันคือ
งานไม่ใช่ ตัวตนของเรา มันอาจมาในรูปของประโยคอย่าง
“งานชิ้นนี้ยังไม่ชัดพอ ลองกลับไปคิดใหม่”
หรือ “คุณทำได้ดีกว่านี้นะ”
ประโยคแบบนี้บางครั้งทำให้เรารู้สึกเหมือนถูกปฏิเสธ ทั้งที่จริงแล้วมันอาจเป็นเพียงการสะท้อนมาตรฐานที่สูงขึ้น ยิ่งเราอยู่ในยุคที่คัลเจอร์ในการทำงานให้ความสำคัญกับ Mental Health มากขึ้น การตั้งคำถามกับอำนาจในที่ทำงานเป็นเรื่องสำคัญ และหลายเคสก็สมควรถูกตั้งคำถามจริงๆ
ทีนี้มาลองดูมุมมองของนักวิจัยด้าน Emotional Resilience อย่าง Susan David จาก Harvard Medical School เธอก็เคยเตือนว่า “การเติบโตในชีวิตการทำงานต้องอาศัยสิ่งที่เรียกว่า Emotional Agility หรือความสามารถในการอยู่กับอารมณ์ไม่สบายใจโดยไม่รีบวิ่งหนีมัน”
มันตรงกับช่วงเวลาที่เราอาจเกิดความรู้สึกอึดอัดจาก Feedback ของหัวหน้า
นั่นอาจไม่ได้แปลว่ามีใครกำลังทำร้ายเรา หรือต้องการให้เราถูกบีบตายคามือ
มันอาจเป็นเพียงช่วงเวลาที่เรากำลังขยายขอบเขตของตัวเอง และท้าพิสูจน์ความสามารถและทักษะในการทำงานให้ดีขึ้นกว่าเดิม แน่นอนว่าไม่มีใครควรถูกทำร้ายจิตใจในที่ทำงาน แต่ในขณะเดียวกัน การทำงานก็ไม่ใช่พื้นที่ที่ทุกคำพูดจะอ่อนโยนเสมอ มันคือโลกจริง สนามจริง ที่ต้องรับให้ได้แบบมืออาชีพ
เส้นแบ่งระหว่าง Toxic Boss กับ Feedback ที่จริงใจตรงไปตรงมาจึงบางกว่าที่เราคิด และบางครั้ง การเติบโตของเราก็เริ่มต้นจากการถามตัวเองอย่างซื่อสัตย์ว่า
“สิ่งที่ฉันกำลังรู้สึกอยู่ตอนนี้ คือความไม่ยุติธรรมจริงๆ
หรือเป็นเพียงความจริงที่คุณยังไม่พร้อมจะฟัง?”
