ช่วงนี้อากาศในเมืองไทยร้อนมากถึงมากที่สุด ชนิดเอาตัวออกไปเจอแดดก็แทบระเหิดกลายเป็นไอ หลายคนเริ่มมีอาการไข้แดด ผิวหนังได้รับการเผาไหม้ เหนื่อย เพลียเหมือนร่างกายถูกดูดพลังไปครึ่งหนึ่ง คิดดูว่าเราที่เป็นมนุษย์ตัวเป็นๆ ยังขนาดนี้ แล้วน้องหมาน้องแมวที่มีขนหนาและระบายความร้อนได้จำกัดกว่าจะรู้สึกร้อนแค่ไหนในสภาพอากาศเดียวกัน
หลายครั้งเราเห็นน้องหมาแมวแค่เหนื่อยแล้วคิดว่าเขากำลังเล่นสนุก แต่จริงๆ แล้วอาจเป็นสัญญาณเตือนของอาการ ‘ฮีตสโตรก’ ก็ได้ ที่น่ากังวลคือฮีตสโตรกไม่ได้เกิดแค่ตอนแดดจัดกลางวันเท่านั้น แต่อากาศอบอ้าวในเมือง การอยู่ในพื้นที่อับลม หรือแม้แต่การออกแรงเพียงเล็กน้อย ก็สามารถทำให้อุณหภูมิร่างกายของสัตว์เลี้ยงพุ่งสูงขึ้นได้อย่างรวดเร็ว
คำถามคือเราจะรู้ได้อย่างไรว่าอาการหอบแบบไหน ‘ปกติ’ หรือ ‘อันตราย’ แล้วถ้าเกิดขึ้นจริง เราควรรับมืออย่างไรให้ทันเวลา
ฮีตสโตรก คือ อะไร?
ฮีตสโตรก เป็นโรคลมแดดชนิดหนึ่งที่คนเป็นได้ สัตว์เลี้ยงเป็นดี เกิดขึ้นจากภาวะร่างไม่สามารถระบายความร้อนหรือควบคุมระดับความร้อนภายในร่างกายได้ ส่งผลให้อุณหภูมิในร่างกายสูงขึ้นจน หน้ามืด ปวดศีรษะ และถ้าเป็นมากอาจถึงขั้นช็อก ไม่รู้สึกตัว และก่อให้เกิดโรคอื่นๆ ตามมาได้ หากไม่ระบายความร้อนออกอย่างรวดเร็ว
ร้อนจนตับแตกหรืออบอ้าวก็สามารถเป็นฮีตสโตรกได้
ในคนเรารู้จักฮีตสโตรกกันมานาน แต่สำหรับหมา แมว และสัตว์เลี้ยง หลายคนไม่รู้ว่าเพื่อนสี่ขาสามารถเป็นฮีทสโตกได้เช่นกัน เจ้าของส่วนใหญ่มักเข้าใจว่าฮีตสโตรก หรือไข้แดด เป็นโรคที่ต้องระวังในหน้าร้อนเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง ฮีตสโตรกในสัตว์เลี้ยงสามารถเกิดได้ทุกที่ทุกเวลาทุกฤดูกาล เพียงแต่ช่วงหน้าร้อนจะเสี่ยงต่อการเกิดโรคมากที่สุด เนื่องจากอุณหภูมิภายนอกร้อนระอุ การระบายความร้อนจึงทำได้ยาก ทั้งนี้ทั้งนั้นต้องขึ้นอยู่กับพันธุ์สัตว์เลี้ยงและกิจกรรมด้วย ถ้าเป็นน้องหมาพันธุ์หน้าสั้นก็จะเกิดฮีตสโตรกได้ง่าย หรือถ้าพาน้องหมาไปวิ่งจนหอบเหนื่อย ระบบเผาผลาญทำงานหนัก อุณหภูมิในร่างกายสูงขึ้น ก็สามารถเกิดฮีตสโตรกได้ง่ายเช่นกัน
ทำไมฮีตสโตรกถึงอันตรายสำหรับสัตว์เลี้ยง?
ฮีตสโตรกแม้ผิวเผินจะดูไม่อันตราย แต่ความจริงอันตรายต่อเลี้ยงมาก เนื่องจากเจ้าของอาจคิดว่าสัตว์เลี้ยงกำลังเล่น กำลังคึก มีความสุข จึงไม่สนใจ อันที่จริงๆ แล้วร่างกายตอนนั้นของน้องหมาอาจระบายความร้อนไม่ทัน ด้านในร้อนระอุเหมือนโดนลวก เขาจึงแลบลิ้นออกมาเยอะกว่าปกติและมีการหอบ บางรายอาการฮีตสโตรกเกิดขึ้นรวดเร็วมาก ไม่เกิน 10 นาทีน้องหมาก็ทนไม่ไหวและเสียชีวิตในที่สุด
เราจะสังเกตสัตว์เลี้ยงว่ามีอาการฮีตสโตรกได้อย่างไร
น.สพ.ธนพล ประมวล แพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคผิวหนัง โรงพยาบาลสัตว์ทองหล่อ ให้คำแนะนำไว้ว่า น้องหมาแมวที่เริ่มมีอาการฮีทสโตก จะมีอาการอย่างแรกเลย คือ ‘หอบ’ หายใจไม่ทัน เหนื่อยหนัก มึนงง น้ำลายยืด บางรายถึงขั้นจำเจ้าของไม่ได้ ดุร้ายชั่วคราว หากมีอาการเช่นนี้ สิ่งที่เราควรทำคือหยุดพัก และทำการปฐมพยาบาลระบายความร้อนในร่างกายให้เร็วที่สุด
วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น
เมื่อฮีตสโตรกเกิดขึ้นจากอุณหภูมิในร่างกายร้อนระอุ วิธีการปฐมพยาบาลเบื้องต้นจึงเน้นไปที่การลดอุณหภูมิในร่างกายลง เริ่มตั้งแต่ให้นั่งสุนัขนั่งพักในที่โปร่งโล่ง มีลมและอากาศถ่ายเทสะดวก จิบน้ำเปล่าในอุณหภูมิห้องทีละน้อย อาจเปิดพัดลมเพิ่ม และใช้น้ำอุณหภูมิปกติเช็ดตัวเพื่อลดความร้อน ข้อพึงระวังคือห้ามใช้น้ำเย็นเด็ดขาด เพราะน้ำเย็นจะทำให้หลอดเลือดหดตัว ทำให้การระบายความร้อนเป็นไปได้ยาก หากใช้น้ำอุ่น หลอดเลือดจะขยายและอาจเกิดอาการช็อกตามมา หลังจากนั้นหากอาการไม่ดีขึ้นให้รีบไปพบแพทย์
ไม่ใช่แค่ฮีตสโตรกเท่านั้นที่เกิดขึ้นในหน้าร้อน ในช่วงอาการร้อนอบอ้าว แต่ยังมีโรคอื่นๆ อีก เช่น ผิวหนัง โรคดีซ่าน และอีกหลายโรคที่สามารถเกิดได้ ฉะนั้นเราผู้เป็นคนดูแล นอกจากให้ข้าว ให้อาหาร ให้ความรักแก่เขาแล้ว อย่าลืมใส่ใจดูแลสุขภาพและพฤติกรรมของสัตว์เลี้ยงตัวโปรดอย่างใกล้ชิดด้วย จะได้มีความสุขทั้งตัวเขาและเรา
