ญี่ปุ่นบุกค้น 4 ยักษ์เบียร์ที่ครองตลาดราว 90% สงสัยนัดประชุมลับร่วมกันขึ้นราคา

คณะกรรมการการค้าที่เป็นธรรมของญี่ปุ่น (JFTC) เข้าตรวจค้นสำนักงานของผู้ผลิตเบียร์รายใหญ่ 4 รายของประเทศเมื่อวันพุธที่ 7 ตุลาคม ด้วยข้อสงสัยว่าร่วมกันกำหนดราคาเบียร์และเครื่องดื่มคล้ายเบียร์ ซึ่งเข้าข่ายละเมิดกฎหมายป้องกันการผูกขาด ตามข้อมูลจากแหล่งข่าวที่รับรู้เรื่องนี้

บริษัทที่ถูกตรวจค้นได้แก่ Asahi Breweries, Kirin Brewery, Sapporo Breweries และ Suntory Spirits ซึ่งรายงานระบุว่ามีส่วนแบ่งรวมกันราว 90% ของตลาดเบียร์ญี่ปุ่น และสินค้าของทั้ง 4 แบรนด์วางขายอยู่ทั่วไปในซูเปอร์มาร์เก็ตและร้านสะดวกซื้อทั่วประเทศ

นี่เป็นครั้งแรกที่ JFTC ใช้หมายศาลเข้าตรวจค้นและยึดหลักฐานจากบริษัทในกลุ่มอาหารและเครื่องดื่ม ซึ่งคาดว่า JFTC มองคดีนี้เป็นเรื่องร้ายแรงเป็นพิเศษ เพราะอาจกระทบผู้บริโภคในวงกว้าง และอาจพิจารณายื่นเรื่องให้อัยการดำเนินคดีอาญา

สื่อท้องถิ่นรายงานว่า อิวานาริ ฮิโรโอะ เลขาธิการของ JFTC กล่าวว่า “ผมไม่ปฏิเสธว่ามีการสอบสวนเกิดขึ้นในวันนี้ แต่ขอไม่ให้ความเห็นในรายละเอียด เพราะอยู่ระหว่างการตรวจสอบเบื้องต้น”

ถูกสงสัยนัดคุยกันหลังประชุมสมาคม

แหล่งข่าวระบุว่าทั้ง 4 บริษัทถูกกล่าวหาว่าร่วมมือกันมาเป็นเวลานาน โดยให้ตัวแทนฝ่ายขายนัดพบกันเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูล และตกลงกันว่าจะขึ้นราคาเมื่อไรและขึ้นมากน้อยแค่ไหน

สินค้าที่เกี่ยวข้องครอบคลุมทั้งเบียร์และเครื่องดื่มคล้ายเบียร์ รวมถึงฮัปโปชุ ซึ่งเป็นเบียร์ที่ใช้มอลต์น้อย และเครื่องดื่มกลุ่มที่เรียกว่า ‘เบียร์ประเภทที่ 3’ ที่มีรสชาติคล้ายเบียร์แต่ราคาถูกกว่า

เชื่อกันว่าตัวแทนของบริษัทเหล่านี้นัดประชุมลับเพื่อหารือเรื่องการขึ้นราคา หลังเข้าร่วมการประชุมประจำของสมาคมผู้ผลิตเบียร์แห่งญี่ปุ่นที่จัดขึ้นราวเดือนละครั้ง และคาดว่า JFTC ได้เข้าตรวจค้นสมาคมดังกล่าวด้วย

ทั้ง 4 บริษัทขึ้นราคาเบียร์และเครื่องดื่มคล้ายเบียร์ต่อเนื่องในเดือนตุลาคม 2022, ตุลาคม 2023 และเมษายน 2025 โดยให้เหตุผลว่าต้นทุนวัตถุดิบ พลังงาน และการขนส่งสูงขึ้น ขณะที่ Japan Times รายงานว่าการสอบสวนเน้นไปที่การขึ้นราคาในเดือนตุลาคม 2022 และเมษายน 2025

ข้อมูลของกรมสรรพากรแห่งชาติญี่ปุ่นระบุว่ายอดขายเบียร์และฮัปโปชุในประเทศเมื่อปี 2024 รวมกันราว 1.6 ล้านล้านเยน (ประมาณ 3.36 แสนล้านบาท)

การตรวจค้นยังเกิดขึ้นไม่นานหลังญี่ปุ่นปรับปรุงภาษีสุราเมื่อต้นเดือนตุลาคม โดยกำหนดให้ภาษีเบียร์และเครื่องดื่มคล้ายเบียร์อยู่ในอัตราเดียวกันที่ 54.25 เยน (ประมาณ 11.39 บาท) ต่อ 350 มิลลิลิตร

การปรับครั้งนี้ทำให้ภาษีเบียร์ลดลงราว 9 เยน (ประมาณ 1.89 บาท) ขณะที่ภาษีฮัปโปชุและเบียร์ประเภทที่ 3 เพิ่มขึ้นราว 7 เยน (ประมาณ 1.47 บาท) และราคาสินค้าก็ปรับเปลี่ยนตามอัตราภาษีใหม่ด้วย

บริษัทเบียร์ยืนยันพร้อมให้ความร่วมมือ

ทั้ง 4 บริษัทยืนยันว่าอยู่ระหว่างถูก JFTC สอบสวน และพร้อมให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่

Kirin Holdings ระบุว่า Kirin Brewery บริษัทลูก ถูกตรวจค้น “จากข้อสงสัยว่าละเมิดกฎหมายป้องกันการผูกขาด” โดยบริษัทมองเรื่องนี้ “อย่างจริงจังมาก” และจะให้ความร่วมมือกับการสอบสวนอย่างเต็มที่ พร้อมระบุว่ายังประเมินไม่ได้ว่าเรื่องนี้จะกระทบผลประกอบการแค่ไหน และจะเปิดเผยความคืบหน้าที่สำคัญทันที

ด้านโฆษกของ Suntory ยืนยันว่าเจ้าหน้าที่ได้เข้าตรวจค้นบริษัท จากข้อสงสัยว่าอาจละเมิดกฎหมายป้องกันการผูกขาดในการค้าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศ พร้อมระบุว่า “เราขออภัยอย่างจริงใจหากเรื่องนี้ทำให้ลูกค้า คู่ค้า และผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายรู้สึกกังวลหรือได้รับความไม่สะดวก”

ส่วน Asahi ระบุว่าบริษัทอยู่ระหว่างการสอบสวนของ JFTC และจะให้ความร่วมมืออย่างเต็มที่เช่นกัน

หลังข่าวการสอบสวนออกมา ราคาหุ้นของ Asahi, Kirin และ Sapporo ต่างปรับตัวลดลง ขณะที่ธุรกิจเบียร์ของ Suntory ไม่ได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์

ไล่ตรวจสอบต่อจากไอศกรีมและน้ำมันดีเซล

คดีเบียร์เกิดขึ้นหลังจากเมื่อเดือนมิถุนายน JFTC เข้าสอบสวนผู้ผลิตไอศกรีมรายใหญ่ 6 รายของญี่ปุ่น รวมถึง Meiji และ Ezaki Glico ผู้ผลิต Pocky จากข้อกล่าวหาว่าร่วมกันขึ้นราคามาหลายปีเกินกว่าที่ต้นทุนวัตถุดิบเพิ่มขึ้นจริง

ส่วนครั้งล่าสุดก่อนหน้านี้ที่ JFTC ใช้หมายศาลเข้าตรวจค้น คือเมื่อเดือนกันยายน 2025 ในคดีร่วมกันกำหนดราคาน้ำมันดีเซล ซึ่ง JFTC ได้ยื่นเรื่องให้อัยการดำเนินคดีอาญากับผู้จำหน่ายน้ำมัน 5 ราย และหน่วยสอบสวนพิเศษของสำนักงานอัยการเขตโตเกียวได้สั่งฟ้องแล้ว โดยคดียังอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล

ภาพ: VTT Studio / Shutterstock

หมายเหตุ: ใช้อัตราแลกเปลี่ยน 1 เยน เท่ากับ 0.21 บาท ณ วันที่ 8 ตุลาคม 2569

อ้างอิง: