ทำไม IEA ปล่อย น้ำมันสำรองฉุกเฉิน 400 ล้านบาร์เรลครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์?

สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency: IEA) มีมติ ‘เอกฉันท์’ อนุมัติให้ประเทศสมาชิกปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองฉุกเฉิน 400 ล้านบาร์เรล ถือเป็นมาตรการปล่อยน้ำมันสำรองครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ มากกว่าสงครามรัสเซีย-ยูเครนในปี 2022 เพื่อหวังบรรเทาความผันผวนราคาพลังงานจากสงครามสหรัฐอเมริกา-อิหร่าน-อิสราเอล

ทำไม IEA สั่งปล่อยน้ำมันสำรองครั้งประวัติศาสตร์ มากกว่าสงครามรัสเซีย-ยูเครน?

เมื่อคืนนี้ (11 มีนาคม) IEA ประกาศปล่อยน้ำมันสำรองฉุกเฉินรวมทั้งสิ้น 400 ล้านบาร์เรลสู่ตลาดโลก โดยผ่านมติเอกฉันท์จากชาติสมาชิก 32 ประเทศ ถือเป็นการระบายคลังน้ำมันครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ คิดเป็นตัวเลข 1 ใน 3 ของปริมาณทั้งหมด และมากกว่า 2 เท่าของสถิติเดิมในปี 2022 หลังรัสเซียเปิดฉากบุกยูเครน ซึ่งขณะนั้นมีการปล่อยน้ำมันสู่ตลาด 182 ล้านบาร์เรล

ทั้งนี้ ฟาติห์ บีโรล (Fatih Birol) ผู้อำนวยการบริหาร IEA แถลงการณ์ว่า เพราะตลาดน้ำมันคือตลาดระดับโลก มาตรการดังกล่าวจึงเป็นการตอบสนองความปั่นป่วนครั้งใหญ่อย่างความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่ขยายผลกระทบในระดับโลก

“การฟื้นตัวของการขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ยังคงเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดในการทำให้ตลาดน้ำมันและก๊าซกลับสู่ภาวะปกติ” ผู้อำนวยการบริหาร IEA ย้ำ

นับว่า มาตรการดังกล่าวเกิดขึ้นเพื่อตอบโต้สถานการณ์ในช่องแคบฮอร์มุซ หลังกองกำลังพิทักษ์อิสลามอิหร่าน (Islamic Revolutionary Guard Corps: IRGC) พยายามควบคุมช่องแคบดังกล่าวด้วยการสร้าง ‘กำแพง’ ทางทะเล ผ่านยุทธวิธีต่างๆ เช่น การวางทุ่นระเบิด หรือยิงขีปนาวุธตามแนวชายฝั่ง ทำให้การเดินเรือต้องหยุดชะงัก

อนึ่ง การประกาศของ IEA สอดคล้องกับการหารือของกลุ่ม G7 ที่กรุงปารีส ซึ่งคาดว่า ประเทศเหล่านี้จะทำหน้าที่รับผิดชอบปริมาณน้ำมันสำรองถึง 70% ของทั้งหมด โดย เอ็มมานูเอล มาครง ผู้นำฝรั่งเศสระบุว่า การสำรองน้ำมันฉุกเฉิน 400 ล้านบาร์เรล เทียบเท่าปริมาณน้ำมันในช่องแคบฮอร์มุซ 20 วันข้างหน้า หรือคิดเป็น 1 ใน 5 ของจุดยุทธศาสตร์ตลาดพลังงานโลก

จากมาตรการดังกล่าว 32 ประเทศสมาชิก IEA จะทยอยปล่อยน้ำมันสำรองฉุกเฉินเพื่อชดเชยอุปทานน้ำมันที่หายไปจากตลาดราว 15 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากการขนส่งในช่องแคบฮอร์มุซที่หยุดชะงัก ได้แก่

สหราชอาณาจักรเตรียมปล่อยน้ำมันจากคลังสำรอง 13.5 ล้านบาร์เรล ซึ่งมีน้ำมันสำรองเพียงพอ 120 วันของการบริโภค
ญี่ปุ่นเตรียมปล่อยน้ำมันประมาณ 80 ล้านบาร์เรลจากคลังสำรองรัฐและเอกชนตั้งแต่ 18 มีนาคมเป็นต้นไป เพื่อช่วยลดแรงกดดันต่อราคาพลังงานโลก
เกาหลีใต้ปล่อยน้ำมัน 22.46 ล้านบาร์เรล
เยอรมนีประกาศปล่อยน้ำมันประมาณ 19.51 ล้านบาร์เรล

อย่างไรก็ดี การระบายคลังน้ำมันสำรองครั้งนี้ถูกมองว่า เป็นมาตรการ ‘แทรกแซง’ ตลาดพลังงานระดับประวัติศาสตร์ โดยมีจุดประสงค์ผ่อนคลายความตึงเครียดด้านอุปทาน ทำให้นักวิเคราะห์เตือนว่า อาจบรรเทาสถานการณ์ได้เพียงชั่วคราว ตราบใดที่ช่องแคบฮอร์มุซยังไม่สามารถกลับมาเดินทางได้ตามปกติ

อิหร่านประกาศเตรียมทำให้ราคาน้ำมันพุ่งถึง 200 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล

ล่าสุด อิหร่านเตือนว่า ราคาน้ำมันโลกอาจพุ่งแตะ 200 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลจากสงครามสหรัฐฯ-อิสราเอล-อิหร่าน โดย อับราฮิม โซลฟากา (Ebrahim Zolfaqari) โฆษกกองบัญชาการทหารอิหร่านส่งสารไปยังสหรัฐฯ ว่า เป็นเพราะราคาน้ำมันขึ้นอยู่กับความมั่นคงในภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งอเมริกาเป็นฝ่ายทำให้ตะวันออกกลางไม่มั่นคงเอง

ขณะที่ กองกำลัง IRGC ประกาศว่า จะไม่ให้เรือลำไหนขนส่งน้ำมันผ่านช่องแคบฮอร์มุซแม้แต่หยดเดียว โดยสั่งโจมตีเรือพาณิชย์ที่ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งในอ่าวเปอร์เซีย ทำให้เรือเรืออย่างน้อย 3 ลำถูกโจมตีเมื่อวานนี้ หนึ่งในนั้นคือเรือสัญชาติไทยอย่างมยุรีนารี ขณะที่เรือพาณิชย์ที่ได้รับความเสียหายเพิ่มขึ้นเป็น 14 ลำ

ภาพ: Benoit Tessier / Reuters

อ้างอิง: