THE STANDARD พาเยือนพิพิธภัณฑ์เครื่องเคลือบเต๋อฮว่า (Dehua Ceramics Museum / 德化陶瓷博物馆) ในตำบลเต๋อฮว่า เมืองฉวนโจว มณฑลฝูเจี้ยน พื้นที่รวบรวมและบอกเล่าพัฒนาการของอุตสาหกรรมเครื่องเคลือบที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานของเมือง ตั้งแต่โบราณวัตถุจากยุคต่างๆ เทคนิคการผลิต ไปจนถึงผลงานร่วมสมัย โดยพิพิธภัณฑ์เก็บรักษาเครื่องเคลือบและวัตถุที่เกี่ยวข้องมากกว่า 8,000 ชิ้น
ดูภาพข่าวหนึ่งในจุดเด่นของคอลเล็กชันคือ เครื่องเคลือบขาวเต๋อฮว่า (德化白瓷) ซึ่งมีชื่อเสียงจากเนื้อสีขาว พื้นผิวละเอียด และลักษณะคล้ายหยก เครื่องเคลือบประเภทนี้เป็นที่รู้จักในโลกตะวันตกในชื่อ Blanc de Chine หรือ ‘China White’ และกลายเป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์สำคัญที่สร้างชื่อให้กับเต๋อฮว่าในประวัติศาสตร์เครื่องเคลือบจีน
พิพิธภัณฑ์ยังจัดแสดงเครื่องเคลือบจากหลายยุคสมัย ซึ่งช่วยให้เห็นพัฒนาการของเต๋อฮว่าจากแหล่งผลิตในท้องถิ่นสู่ส่วนหนึ่งของเครือข่ายการค้าระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในสมัยราชวงศ์ซ่งและหยวน ซึ่งมีการส่งเครื่องเคลือบเหล่านี้ผ่านเส้นทางการค้าทางทะเลไปยังดินแดนต่างๆ และกลายเป็นส่วนหนึ่งของการแลกเปลี่ยนสินค้าบน เส้นทางสายไหมทางทะเล
อีกส่วนสำคัญคือ ประติมากรรมเครื่องเคลือบขาว โดยเฉพาะงานที่เกี่ยวข้องกับ เหอเฉาจง ช่างเครื่องเคลือบคนสำคัญในสมัยราชวงศ์หมิง ผู้มีชื่อเสียงจากการสร้างประติมากรรมบุคคลและรูปเคารพทางพุทธศาสนา เช่น พระโพธิสัตว์กวนอิม ผลงานในแนวทางของเขาโดดเด่นด้วยการใช้คุณสมบัติของเครื่องเคลือบขาวสร้างรายละเอียดของใบหน้า เครื่องแต่งกาย และเส้นสายของประติมากรรม และมีอิทธิพลต่อศิลปะเครื่องเคลือบเต๋อฮว่าในยุคต่อมา
นอกจากการจัดแสดงโบราณวัตถุ พิพิธภัณฑ์ยังทำหน้าที่รวบรวม อนุรักษ์ และศึกษามรดกเครื่องเคลือบของเต๋อฮว่า ตลอดจนถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับกระบวนการผลิตและพัฒนาการของอุตสาหกรรมในแต่ละยุค ทำให้พื้นที่แห่งนี้ไม่เพียงเก็บรักษาผลงานสำคัญ แต่ยังช่วยอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างงานหัตถกรรม เศรษฐกิจ และประวัติศาสตร์ของเมือง
เหลียงซานซาน เจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์ที่บรรยายให้ข้อมูลกับเรา บอกกับ THE STANDARD ด้วยว่า เครื่องเคลือบจากเต๋อฮว่ามีความเชื่อมโยงกับไทยมาแต่โบราณ โดยไทยอยู่ในเส้นทางการค้าทางทะเลที่สำคัญ เนื่องจากมีท่าเรือขนาดใหญ่ และเรือสินค้าจีนมักจะแวะพักก่อนจะนำเครื่องเคลือบกระจายไปยังพื้นที่ต่างๆ ทั่วโลก
จากเตาเผาในพื้นที่ภูเขาของฝูเจี้ยน สู่สินค้าบนเรือพาณิชย์ที่เดินทางข้ามทะเล เครื่องเคลือบเต๋อฮว่าสะท้อนอีกมิติหนึ่งของการเชื่อมโยงจีนกับโลกในอดีต ขณะที่สิ่งของที่จัดแสดงภายในพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ช่วยต่อภาพให้เห็นว่า เครื่องเคลือบหนึ่งชิ้นไม่ได้เป็นเพียงงานศิลปะ หากยังเป็นหลักฐานของเทคโนโลยี การค้า และการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมที่ดำเนินต่อเนื่องมาหลายศตวรรษ
ภาพ: คมปทิต คงศักดิ์ศรีสกุล
