ลองจินตนาการถึงเมืองหนึ่งที่มีรถยนต์เพิ่มขึ้นบนท้องถนนเร็วกว่าการติดตั้งสัญญาณไฟจราจร
ในช่วงแรก รถเพียงร้อยคันอาจขับเคลื่อนได้อย่างราบรื่น หรือแม้แต่พันคันก็ยังพอไปได้ แต่เมื่อจำนวนรถเพิ่มขึ้น ทางแยกที่เคยเงียบสงบก็เริ่มเกิดเหตุเฉี่ยวชน สัญญาณไฟบางแยกใช้งานได้ ขณะที่อีกหลายแยกยังไม่มี ผู้ขับขี่มีทั้งระมัดระวังและไม่ระวัง ขณะที่บางคนเลือกเสี่ยง ความไม่สมดุลของระบบเริ่มชัดเจนขึ้น ความไม่สมดุลระหว่างจำนวนรถบนท้องถนนกับระบบที่ใช้กำกับการจราจรก็เริ่มปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจน
ปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเดินเข้าสู่ช่วงเวลาเดียวกัน
โลกไม่ได้ขาดระบบกำกับดูแล AI เสียทีเดียว เรามีกฎหมาย นโยบาย คณะกรรมการกำกับดูแลมาตรฐานอุตสาหกรรม และหลักการกำกับดูแลภายในองค์กรอยู่แล้ว แต่สิ่งเหล่านี้กำลังพัฒนาไม่ทันกับความเร็วของการนำ AI ไปใช้งาน ในทุกสัปดาห์ ระบบ AI แบบอัตโนมัติ (Autonomous Agents) โมเดล AI รุ่นใหม่ และเวิร์กโฟลว์ที่ขับเคลื่อนด้วย AI ถูกนำไปใช้งานเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทั้งในภาคธุรกิจ อุตสาหกรรม และบริการสาธารณะ
เช่นเดียวกับเมืองที่มีสัญญาณไฟจราจรอยู่แล้ว แต่ยังมีไม่เพียงพอ และยังถูกติดตั้งไม่ทันกับจำนวน ‘รถ’ ที่กำลังหลั่งไหลเข้าสู่ท้องถนน
คำถามสำคัญจึงเริ่มเปลี่ยนไป เราไม่ได้ตั้งคำถามเพียงว่า ‘จะสร้าง AI ให้ฉลาดขึ้นได้อย่างไร?’ แต่กำลังถามว่า “จะทำอย่างไรให้ AI ที่มีบทบาทในการตัดสินใจแทนมนุษย์ มีความปลอดภัย โปร่งใส และได้รับความไว้วางใจ?”
เพราะความเสี่ยงในวันนี้ไม่ใช่การที่ AI ยัง ‘คิดไม่เป็น’ แต่คือ AI กำลังเริ่ม ‘คิดแทนมนุษย์’
แนวโน้มนี้กำลังเกิดขึ้นทั่วโลก ผลการศึกษาของ KPMG ร่วมกับ University of Melbourne ซึ่งสำรวจพนักงานกว่า 48,000 คนจาก 47 ประเทศ พบว่า 58% ใช้ AI ในการทำงานอย่างตั้งใจ ขณะที่มากกว่าครึ่งยอมรับว่า AI เคยก่อให้เกิดข้อผิดพลาดในการทำงาน และ 58% นำผลลัพธ์จาก AI ไปใช้งานโดยไม่ได้ตรวจสอบอย่างเพียงพอ
ภาพเดียวกันกำลังเกิดขึ้นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผลการหารือของ ASEAN Economic Community ระบุว่า 85% ขององค์กรเริ่มนำ AI มาใช้งานแล้ว แต่ 47% กลับรู้สึกกังวลต่อผลกระทบของ AI มากกว่ารู้สึกตื่นเต้นกับโอกาสที่เทคโนโลยีนี้จะนำมา
ประเทศไทยเองก็อยู่ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อเดียวกัน AI กำลังถูกนำไปประยุกต์ใช้ในภาคการเงิน สาธารณสุข การศึกษา และภาครัฐอย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกัน ประเทศไทยก็เร่งสร้าง ‘สัญญาณไฟจราจร’ ให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคมที่ผ่านมา สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ได้เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติ AI ฉบับปรับปรุง ซึ่งนำแนวคิดการกำกับดูแลตามระดับความเสี่ยง (Risk-based Framework) จาก EU AI Act มาปรับใช้กับบริบทของประเทศไทย พร้อมผลักดันการจัดตั้ง Regulatory Sandbox การยกระดับ AI Governance Centre และการพัฒนาบุคลากรด้าน AI Governance จาก 40 คนเป็น 3,000 คนภายในปี 2570
การกำกับดูแล AI ไม่ได้มีเป้าหมายเพียงเพื่อความปลอดภัยเท่านั้น แต่ยังเป็นรากฐานของความไว้วางใจเมื่อคุณขับรถอยู่ในเมืองที่มีกฎจราจรชัดเจน มีสัญญาณไฟที่ทำงานได้ และทุกคนปฏิบัติตามกติกาที่คาดการณ์ได้ คุณย่อมขับรถได้อย่างมั่นใจมากขึ้น ไม่ใช่เพราะคุณมองโลกในแง่ดีเกินไป แต่เพราะโครงสร้างพื้นฐานเหล่านั้นช่วยให้คุณมุ่งความสนใจไปที่จุดหมายปลายทาง แทนที่จะต้องกังวลตลอดเวลาว่าอะไรอาจผิดพลาดระหว่างทาง
AI Governance ก็มีบทบาทไม่ต่างกันสำหรับผู้ที่ใช้งาน AI กฎเกณฑ์ไม่ได้เป็นข้อจำกัดของความไว้วางใจ แต่เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ความไว้วางใจสามารถเกิดขึ้นได้ตั้งแต่แรก
สำหรับ SCBX คำถามนี้คือสิ่งที่เรากลับมาทบทวนอยู่เสมอ ในขณะที่เรากำลังก้าวสู่การเป็น AI-First Organization เราเชื่อว่าความได้เปรียบในการแข่งขันของ AI ในระยะต่อไป จะไม่ได้ถูกตัดสินจากการที่ใครสามารถเข้าถึงโมเดล AI ที่ทรงพลังที่สุด แต่จะถูกตัดสินจากการที่ใครสามารถสร้าง ‘ระบบรอบตัว AI’ ที่ผู้คนพร้อมจะไว้วางใจได้มากกว่า
เพราะในวันนี้ ความไว้วางใจไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไป แต่กำลังกลายเป็นมาตรฐานขั้นต่ำที่ลูกค้า พนักงาน และหน่วยงานกำกับดูแลต่างคาดหวัง ก่อนที่จะยอมพึ่งพาหรือใช้งานระบบ AI ใด ๆ
นี่คือเหตุผลที่ SCBX AI Outlook 2026: The Age of Abundant Intelligence นิยามยุคถัดไปของ AI ว่าเป็น ‘Governing Intelligence’
ในโลกที่องค์กรเกือบทุกแห่งกำลังจะสามารถเข้าถึง Frontier AI Models ชุดเดียวกันได้ โมเดลเพียงอย่างเดียวจะไม่ใช่ความแตกต่างอีกต่อไป ความได้เปรียบจะย้ายไปอยู่ที่ทุกสิ่งที่รายล้อมโมเดลนั้น ไม่ว่าจะเป็นข้อมูล (Data) กระบวนการทำงาน (Workflows) การบริหารความเสี่ยง (Risk Management) ระบบกำกับดูแล (Governance) และเหนือสิ่งอื่นใดคือ วิจารณญาณของมนุษย์ (Human Judgment)
ลองจินตนาการถึงเมืองเดิมอีกครั้ง
รถยนต์ยังคงหลั่งไหลเข้ามาอย่างต่อเนื่อง แต่ครั้งนี้สัญญาณไฟจราจรถูกติดตั้งได้ทันเวลา ถนนได้รับการออกแบบให้รองรับปริมาณการจราจรที่เพิ่มขึ้น และผู้ขับขี่ต่างเข้าใจว่ากฎจราจรไม่ได้มีไว้เพื่อทำให้ทุกคนเดินทางช้าลง แต่มีไว้เพื่อให้ทุกคนสามารถเดินหน้าได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย โดยไม่ต้องหวาดกลัวกับสิ่งที่อาจเกิดขึ้นระหว่างทาง
นั่นคือภาพของ AI ในระยะต่อไปที่เราควรร่วมกันสร้าง ไม่ใช่การแข่งขันเพื่อสร้าง AI ที่ฉลาดที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่คือการร่วมกันสร้างโลกที่พร้อมรองรับ AI ผ่านระบบ โครงสร้างพื้นฐาน และกลไกกำกับดูแลที่แข็งแกร่ง เพื่อให้ AI สามารถเติบโต สร้างคุณค่า และได้รับความไว้วางใจจากผู้คนอย่างยั่งยืน
อ่าน SCBX AI Outlook 2026 ฉบับเต็มได้ทาง LINE OA : https://lin.ee/8dvXKVs
